[165] 44.3. Cząstki bym, byś, by, byśmy, byście jako połączenie spójnika by (...)

 
44.3. [165] Cząstki bym, byś, by, byśmy, byście jako połączenie spójnika by (...)
Cząstki bym, byś, by, byśmy, byście występują jako połączenie spójnika by z końcówkami -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście. Spójnik by jest równoważny spójnikom aby, ażeby, żeby, np.
Zaprosił go, by wystąpił z odczytem (= aby wystąpił z odczytem).
Zadzwoniła z prośbą, bym do niej przyjechała (= żebym do niej przyjechała).
Chcą, byśmy się tu zatrzymali (= żebyśmy się tu zatrzymali).
O pisowni końcówek -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście z poprzedzającymi wyrazami – zob. 42.
By jako samodzielny spójnik może wystąpić po innych spójnikach. Jego pisownia jest wtedy rozdzielna:
Podróżny dotarł do hotelu, ale by zająć pokój, musiał wypełnić kwestionariusze.
Aby upewnić się co do spójnikowej funkcji by w powyższym zdaniu, należy to zdanie przekształcić w ten sposób, żeby każde zdanie podrzędne zostało wprowadzone oddzielnie własnym spójnikiem:
Podróżny dotarł do hotelu, ale musiał wypełnić kwestionariusze, by zająć pokój.
Spójnik ale wprowadza zdanie musiał wypełnić kwestionariusze, spójnik byzająć pokój.
Zamiast spójnika by można użyć spójników aby, ażeby, żeby. Wtedy przekształcone zdanie będzie miało postać:
Podróżny dotarł do hotelu, ale żeby zająć pokój, musiał wypełnić kwestionariusze.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego