akuszerki

Wielki słownik ortograficzny

akuszer•ka -r•ce, -r•kę; -rek

Słownik języka polskiego

akuszerka
1. daw. «położna»
2. «kobieta zajmująca się przyjmowaniem porodów i usuwaniem ciąży, lecz niemająca wykształcenia w tej dziedzinie»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

babkarstwo
24.02.2005
Witam!
Nie chcąc wpaść w pułapkę etymologii ludowej, zapytuję o znaczenie słowa babkarstwo, które zawarte jest w Wielkim słowniku ortograficzno-fleksyjnym J. Podrackiego.
Pozdrawiam
Wyraz babkarstwo rejestruje Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego w następującym znaczeniu: „niefachowe położnictwo uprawiane przez babki – akuszerki, przede wszystkim na wsi”. Jest ono udokumentowane jednym tylko cytatem z publikacji Zdrowie Publiczne, z 1949 r., por.: „Dostarczenie (...) fachowej położnej – przynajmniej jednej na gminę – będzie dużym krokiem naprzód w kierunku likwidacji babkarstwa i podniesienia kultury opieki nad matką”.
Ze względów pozajęzykowych jest babkarstwo wyrazem przestarzałym, ale ze względu na budowę słowotwórczą należy do bardzo produktywnego typu słowotwórczego z formantem -(ar)stwo. Formant ten jest wykładnikiem nazw zawodów (także czynności, dziedzin działalności ludzkiej).
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
łacińska odmiana w polskim tekście
16.01.2008
Homo sapiens, verbum nobile (i wiele innych wyrażeń łac.) opatrzono w słowniku kwalifikatorem ndm. Czy można (obocznie) odmieniać je wg deklinacji łacińskiej? Zdarza się tak usłyszeć od osób znających łacinę i ma to duży urok. Z kolei takie podejście bez znajomości łaciny nastręcza kłopotów, bo trudno znaleźć zasady tej odmiany. Może jakaś przyszła publikacja PWN dotycząca języka polskiego, nie będąca stricte podręcznikiem do łaciny, uzupełni ten niedobór? Czy taki pomysł ma sens i szanse realizacji?
Dopóki wyrazy lub wyrażenia zapożyczone z innych języków nie przybiorą polskich form odmiany, dopóty pozostają nieodmienne. Dotyczy to zarówno łaciny, greki, jak i innych języków. Jedynie w liczbie mnogiej możemy użyć oryginalnej formy mianownika lm i stosować ją we wszystkich przypadkach zależnych w nieodmiennej postaci. Tak np. w liczbie pojedynczej bene natus, w liczbie mnogiej także bene nati, w lp terra incognita, w lm także terrae incognitae, w lp opus posthumum, w lm także opera posthuma, w lp lex, w lm także leges. Więcej przykładów można znaleźć w Wielkim słowniku wyrazów obcych PWN.
Pojawiają się jednak w literaturze i publicystyce przykłady użycia latynizmów w odmianie właściwej temu językowi i nie wydaje się, by można autorom z tego czynić zarzut. Oto kilka z nich: „Nie widać dostatecznego powodu, aby uznać prawidłowości przyrodnicze za nieobowiązujące w niszy ekologicznej hominis sapientis” (A. J. Wieczorkowski), „[…] doświadczenie hominis religiosi, nawet w swych ekstremalnych kształtach i przejawach, rozgrywa się bowiem w nieubłaganym splocie tego, co osobowe, i tego, co zbiorowe” (Z. Mikołejko), „Jest w tym z jednej strony franciszkanizm […], z drugiej niebywałe poczucie genii loci, traktowanie pejzażu, miejsca jako czegoś żywego, duchowego i niepowtarzalnego” (P. Kuncewicz). „Nie pomagały głupie figle: przewieszenie szyldu akuszerki optykowi, optyka szewcowi, a szewca – profesorowi zwyczajnemu Wszechnicy Jagiellońskiej, Almae Matris dostojnej, której niegodne szczenięta tak oto baraszkowaliśmy przy cycku” (M. Wańkowicz).
Zasad odmiany próżno by szukać nawet w słownikach łacińsko-polskich, a co dopiero w publikacjach słownikowych dotyczących języka polskiego, i nikła jest nadzieja, by się w nich pojawiły.
Lidia Wiśniakowska, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Udaje dziewicę, a w zeszłym roku miała dziecko, tylko że akuszerka, to sobie zepsuła. Jestem pewien, panie, już naszego wzroku nic...
  • ... Żydówką, to coś takiego by się nie zdarzyło, replikuje zamgławwracza. Akuszerka, uczciwa kobieta, zażenowała się. To ja odbierałam, mówi, ja niezręcznie...
  • ... miasteczku w USA nastąpiła awaria elektrowni, kilkakrotnie więcej niemowlaków powiedziało akuszerkom "dzień dobry" 9 miesięcy później.

    9. Przez szacunek
    Nie zawsze...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!