wyrafinowany

Wielki słownik ortograficzny

wyrafinować -nuję, -nują

Słownik języka polskiego

wyrafinowany
1. «będący wyrazem wysokiego poziomu umysłowego, artystycznego, technicznego itp.; też: o kimś reprezentującym taki poziom»
2. «przejawiający się lub odbywający na wiele wymyślnych sposobów; też: o kimś zachowującym się w taki sposób»

• wyrafinowanie
wyrafinować «oczyścić, metodami chemicznymi lub fizycznymi, substancję ze zbędnych domieszek»
wyrafinowanie
1. «cecha tego, co jest wyrafinowane»
2. «dążenie do osiągnięcia własnych celów, nawet kosztem innych, zachowując pozory szlachetności»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Be!
24.07.2017
Wczoraj zacząłem się zastanawiać, skąd wzięło się mówienie dzieciom, że coś złego jest bebe. Czy ma to jakieś głębsze podłoże etymologiczne, czy po prostu tak się przyjęło ? W internecie nie znalazłem żadnych informacji oprócz wzmianki o kołnierzyku bebe, który raczej ma mały związek.

Pozdrawiam !
Be to wykrzyknik, którego dorośli używają w stosunku do niemowląt, by wzbudzić w nich niechęć do czegoś. Na późniejszym etapie rozwoju dzieci poznają bardziej wyrafinowane znaczeniowo i bardziej skomplikowane formalnie słowa (zły, niedobry, niesmaczny, niegrzeczny, niezdrowy, nie wolno itd.). Jest więc be sposobem wyrażenia niechęci najprostszym z możliwych, a jednocześnie naturalnym dla kilkumiesięcznego dziecka, gdyż zawiera połączenie dwuwargowej spółgłoski |b|, której wymówienie nie wymaga uruchomienia innych elementów aparatu mowy niż wargi, i samogłoski e, która w następstwie po |b| „wymawia się sama”.
Niemowlęta (czyli dzieci, które nie nauczyły się jeszcze mówić) mają naturalną skłonność do posługiwania się sylabami (często podwojonymi), dlatego słowa, które opisują to, co w ich świecie najważniejsze, często mają właśnie taką formę: mama, baba, tata. Obecność w języku słowa be – w takiej właśnie formie – wskazuje na to, że jednym z najważniejszych elementów świata niemowlęcia są najprostsze normy moralne (wyrażane opozycją: ‘dobry’ – ‘zły’) oraz system zakazów i nakazów (‘wolno’ – ‘nie wolno’; treść ‘nie wolno’ jest często wyrażana wykrzyknikiem nunu).
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
euro-śródziemnomorski
21.01.2009
Dzień dobry!
1. Jak należy pisać przymiotnik euro‑śródziemnomorski? Wydaje mi się, że z łącznikiem, tak samo jak np. polsko‑niemiecki, ponieważ łączy się tu człony równorzędne, ale spotkałam się z zapisem razem, bez łącznika.
2. Jaka jest etymologia czasownika kamienować i dlaczego nie powinno się mówić kamieniować?
Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź.
1) Przymiotnik euro‑śródziemnomorski (i ewentualnie europejsko‑śródziemnomorski) mógłby być pisany dwojako, zależnie od znaczenia. Jak wiadomo część obszaru Morza Śródziemnego leży w Europie, gdybyśmy więc chcieli ten właśnie obszar nazwać, właściwa byłaby forma eurośródziemnomorski ‘śródziemnomorska część Europy ’. Gdyby jednak chodziło nam o ‘obszar Europy i Morza Śródziemnego ’, właściwy byłby zapis euro‑śródziemnomorski. Nie wiem jednak, czy moje rozróżnienie nie jest nazbyt drobiazgowe i czy formy zapisane w ten sposób mogą liczyć na właściwe odczytanie. Jeśli nie zależy nam na tak wyrafinowanym zastosowaniu ortografii, piszmy w każdym wypadku z łącznikiem.
2) Forma kamienować ma motywację historyczną, wywodzi się bowiem z dawnego czasownika kamenovati. Z kolei czasownik kamieniować został utworzony współcześnie od rzeczownika kamień. Zdania na temat formy kamieniować są podzielone, np. autorzy Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN uznają ją za niepoprawną. Sam uważam, że – ze względu na regularność formy i stopień jej rozpowszechnienia – należy ją zaakceptować na prawach pobocznego wariantu.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
Internetańczyk?
3.01.2008
Witam!
Czy można zdefiniować pojęcie mieszkańca Internetu (tak jak zdefiniowano pojęcie użytkownika Internetu, jako internauty)? Jak należałoby nazwać mieszkańca Internetu (zakładając, że Internet to np. nazwa miasta czy państwa)? Czy wtedy mowa by była o Internetańczyku (przez analogię do Tybetańczyka)? Proszę o odpowiedź, nawet jeśli to jest pytanie z zakresu pytań abstrakcyjnych.
Najpierw trzeba by zapytać, czy istnieje ktoś taki, jak mieszkaniec Internetu. Bardzo wątpliwe, bo mieszkać, znaczy też m.in. zajmować jakąś przestrzeń, a tu można mówić co najwyżej o przestrzeni wirtualnej (nie realnej).
Nazwę mieszkańca Internetu należy w takim razie uznać za wyraz tego mniej więcej typu, co Marsjanin, Wenusjanin. Tyle że jeszcze trudniej taką nazwę utworzyć, bo poprawne są aż cztery formy: Internecianin, Internetanin, Internetyjczyk, Internetańczyk. Za najzręczniejsze uznaję wyrazy Internetanin oraz Internetańczyk.
Internet to nazwa własna, a więc prawidłowy jest zapis od wielkiej litery. Wzbudzał on czasem wątpliwości, ale teraz pojawiło się nowe jego uzasadnienie, bo skoro chcemy mówić o mieszkańcach tej sieci, trzeba by odpowiedni wyraz pochodny pisać wielką literą.
Tyle o możliwościach słowotwórczych, cokolwiek wydumanych. Jest jeszcze jedno rozwiązanie, można by pisać Internauta ‘hipotetyczny mieszkaniec Internetu’ oraz internauta ‘użytkownik tej sieci komputerowej’. Obawiam się jednak, że tak subtelne zróżnicowanie zapisu może być nazbyt wyrafinowane jak na użytek ogólnointernetowy. Można by jednak stosować je w jakiejś mniejszej społeczności sieciowej.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... się od momentu skonstruowania pierwszych testów inteligencji, aż po ostatnie, wyrafinowane testy osobowości i skale inteligencji, obiektem zarówno bezkrytycznej afirmacji, jak...
  • ... długości, należąc do największych zwierząt morskich mezozoiku. Do końca jury wyrafinowanie w pelagicznym drapieżnictwie poszło jeszcze dalej, dając ryby o pysku...
  • ... zastosowaniu rozwiązań spotykanych raczej w hi-endowych produktach, zadowoli najbardziej wyrafinowanych słuchaczy, a ich modernistyczna estetyka sprawia, że staną się ozdobą...

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego