na dzień dobry

Porady językowe

Dzień dobry czy Dobry wieczór?
31.01.2006
Jaki jest przedział czasowy odnośnie używania zwrotów typu: Dzień dobry a Dobry wieczór i Do widzenia a Dobranoc? Moje pytanie dotyczy sytuacji, gdy zimą znaczna część społeczeństwa o godzinie np. 16.00, wchodząc do sklepu, mówi Dobry wieczór, a wychodząc – Dobranoc. Dziwi mnie to, bowiem zawsze używam słów Dobry wieczór, gdy mamy do czynienia z godzinami wieczornymi, tj. np. od 19.00, a Dobranoc, gdy nadchodzi czas pójścia spać. Jaka jest zatem reguła używania powyższych zwrotów?
Polski obyczaj niestety nie ustalił ściśle godziny, od której należy stosować formy powitań Dobry wieczór i pożegnań Dobranoc. W innych kulturach odpowiednie formy powitań i ich replik przyporządkowane są precyzyjnemu podziałowi doby na rano, południe, wieczór itp.
Zdani więc jesteśmy na własną intuicję. Mówiąc ogólnie, można używać wymienionych form wtedy, gdy na dworze jest całkowicie ciemno, w domach zapalone jest światło, na ulicach – latarnie.
Jednak częstotliwość użycia tych form – w porównaniu z coraz bardziej uniwersalnymi Dzień dobry i Do widzenia – zdecydowanie się zmniejsza. Z moich obserwacji wynika, że użytkownicy języka wolą raczej użyć formy Dzień dobry niż każdorazowo rozstrzygać, czy na Dobry wieczór jest już odpowiednia pora, czy jeszcze nie.
Zauważam ponadto, że forma Dobry wieczór częściej ma zastosowanie w relacjach prywatnych niż w takich, w jakie wchodzimy z nieznajomą ekspedientką w markecie. A forma Dobranoc używana jest wtedy, gdy pora (ale i sytuacja) jest taka, że mamy podstawy sądzić, iż odbiorca rzeczywiście wkrótce pójdzie spać. Dlatego w użyciu formy Dobranoc w sklepie, kilka godzin przed jego zamknięciem, można doszukiwać się drwiny mówiącego.
Jak więc postępować, by nie narazić się na miano osoby niestarannie wychowanej? W miejscach oświetlonych, w kontakcie z osobami nieznajomymi – używać form Dzień dobry i Do widzenia. Formy Dobry wieczór i Dobranoc zarezerwować do kontaktów prywatnych. Ponadto formę Dobranoc stosować w sytuacjach, gdy życzenie komuś dobrej nocy (pierwotnie była to forma życzeń) ma sens.
Małgorzata Marcjanik, prof., Uniwersytet Warszawski
na dzień dzisiejszy
19.12.2001
Dzień dobry.
Mam wątpliwości, wręcz prawie pewność, że określenie: na dzień dzisiejszy, jest niewłaściwe. Słyszę je jednak codziennie, zwłaszcza w wypowiedziach do mikrofonu (RiTV). Wówczas odnoszę wrażenie, że to właśnie ten mikrofon powoduje, iż ludzie nieprzywyczajeni doń, nagle zaczynają wstydzić się swojego potocznego języka. I co wtedy robią? Otóż kombinują, jak by upiększyć swą wypowiedź, uczynić ją bardziej mądrą, dostojną. Tak Ja (językoznawca się znalazł) NA DZIEŃ DZISIEJSZY widzę przyczyny powszechnego stosowania powyższego zwrotu. Proszę Szanowną Redakcję o opinię, życząc przy tej okazji wesołych Świąt.
Całkowicie podzielamy Pana zdanie. Pokrętna forma bywa przykrywką dla pustej treści, poza tym – jak pewnie niektórzy sądzą – dodaje mówiącemu powagi. Na drzwiach pewnego pawiloniku, zwanego oficjalnie ekspedycją, znaleźliśmy kiedyś napis: „Nie prowadzimy sprzedaży żadnych biletów komunikacji miejskiej”. Nadawca tego komunikatu chciał być najwidoczniej bardzo precyzyjny i może dlatego nie skorzystał z okazji, by napisać po prostu: „Biletów nie sprzedajemy”. Ta sama – niepotrzebna – precyzja, która weszła wielu osobom w nawyk, motywuje też wyrażenia typu w miesiącu grudniu (zamiast w grudniu) lub na dzień dzisiejszy (zamiast na dzisiaj lub dzisiaj, zależnie od znaczenia).
Dziękujemy za życzenia. Odwzajemniamy się, życząc Panu ciekawych przygód z polszczyzną – nie tylko w „dniu dzisiejszym”, ale przez cały przyszły rok.
Mirosław Bańko, PWN
na dzień dzisiejszy
26.12.2009
Witam serdecznie.
Ilekroć słyszę stwierdzenie na dzień dzisiejszy, tylekroć zastanawiam się, czy nie można w inny sposób się wyrazić. Dlatego też pytam, czy lepszą formą od tej powyższej jest na chwilę obecną, czy może jeszcze mogliby Państwo podać lepsze rozwiązania.
Pozdrawiam!
Mnie też nie zachwyca owo na dzień dzisiejszy. Jest urzędowe i nadużywane, częste w języku osób, którym urzędowa polszczyzna wydaje się wzorem do naśladowania. Zamiast na dzień dzisiejszy można zazwyczaj powiedzieć dziś, dzisiaj lub obecnie. Proponowany przez Pana zwrot na chwilę obecną może być miłym urozmaiceniem, ale gdyby używać go równie często jak na dzień dzisiejszy, to wydawałby się równie natrętny.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Może duże zarobki?
    - Około 1 tysiąca 400 złotych netto zarabia "
    na dzień dobry" ktoś, kto zostanie przyjęty do pracy. Dopiero po trzech latach...
  • ... na teren zarezerwowany dotychczas dla mężczyzn. Jest to teren, gdzie na dzień dobry goli się wszystkim włosy na zero, co nie omija również...
  • ... i bez zadyszki wchodzisz na 4 piętro - spróbuj. A jeśli na dzień dobry potrzebujesz solidnej filiżanki mocnej kawy, masz dodatkowy atut w kieszeni...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego