lakmusowy

Wielki słownik ortograficzny PWN

Słownik języka polskiego PWN

lakmus «naturalny barwnik organiczny, stosowany w laboratoriach jako wskaźnik, najczęściej w postaci papierków lakmusowych do badania odczynu roztworów»
• lakmusowy
papierek lakmusowy
1. «bibułka nasycona roztworem lakmusu, zmieniająca barwę na czerwoną pod wpływem kwasów lub na niebieską pod wpływem zasad»
2. «to, co może służyć jako sprawdzian czegoś»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Byłem na Papieżu...
8.03.2002
Szanowni i Ukochani Profesorowie!
Będę wdzięczny za ocenę mojej lingwistyczno-etycznej analizy pewnego wyrażenia, którą przedstawiam (jest to fragment mojego artykułu):
Przed jedną z pielgrzymek Papieża do Polski dziesięciu osobom postawiłem pytanie: "Czy będziesz w czerwcu na Papieżu?" i nikogo nie zdziwiło takie sformułowanie. A zatem wyrażenie być na Papieżu weszło do mowy potocznej.
Gdy Karol Wojtyła był jeszcze w Krakowie, nikt, kto uczestniczył we mszy odprawianej przez niego, czy w spotkaniu z nim, nie powiedział: "Byłem na Biskupie" czy "...na Wojtyle". Rozwińmy rzecz szerzej. "Byłem na koncercie chopinowskim" – mówimy, gdy wykonawcą jest jakiś mało znany artysta, i najważniejszym jest tu Chopin. Ale gdy ktoś miał szczęście słuchać pianisty tej miary, co Małcużyński, powie raczej: "Byłem na Małcużynskim", Chopin schodzi na dalszy plan. "Byłem na Rollingstonsach" – mówiło się. "Byłem na Wałęsie" – słyszałem też taką wypowiedź, gdy Lech był u szczytu swej popularności. Prawidłowe sformułowanie jest: "Byłem na spotkaniu (występie) z X". Gdy jednak X staje się gwiazdą, bożyszczem tłumów, wówczas to, co on ma nam do przekazania, mało się liczy, najważniejszy jest on sam – idol. I w takich sytuacjach mamy tendencję mówić: "Byłem na X".
Podczas papieskich pielgrzymek najczęściej uczestniczymy w Eucharystii odprawianej przez Ojca Świętego i jeżeli potem mówimy: "Byłem na Papieżu", to należy wyciągnąć wniosek, że najważniejszym był tu sam Papież, a Ofiara Chrystusa jedynie tłem, dekoracją. Tak, język jest jak papierek lakmusowy, które może ukazać w nas samych rzeczy, jakich nie dostrzegamy, jakich często nie chcemy dostrzec.
Marek Przepiórka
witkacyzmy
9.04.2008
Szanowni Eksperci!
Czy jatros i jatromantis to wyrazy-cytaty, czy częściowo spolszczone? Co mogą oznaczać, od jakich wyrazów podstawowych i z jakiego języka pochodzić, które znajdują się w manifeście Witkacego „Z Papierka Lakmusowego’’: neo-pseudkretynizm, neo-kabotynizm, solipsoderyzm, neo-humbugizm, mistyficyzm, fiktobydlęcyzm, i czy błaźnizm, papugizm, małpizm, filutyzm, gitaryzm, piurglabizm są hybrydami? Czy można je uznać za hybrydy złożone z obcej podstawy słowotwórczej i gr. sufiksu -izm, oznaczającego potocznie doktrynę, teorię, kierunek artystyczny np. papugizm: tur. papahan + sufiks -izm (gr. -isma, ismos)?
Monika Czarnota

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... nabiera też homoseksualizm. Stosunek do mniejszości seksualnych to dziś papierek lakmusowy tolerancji społecznej. Zwłaszcza w Europie, gdzie żyje około 15 milionów...
  • ... Gorzej, gdy trafiłaś na zoofoba i gdy nagle futerkowy papierek lakmusowy wykaże, że ten wspaniały facet jest kompletnie pozbawiony ludzkich uczuć...
  • ... każda Waga potrafię się dostosować. Jestem w naszym związku papierkiem lakmusowym i tonizuję napięcia.
    Kto trzyma kasę w domu?
    K. Ż...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!