kontynuować

Wielki słownik ortograficzny

kon•tynu•ować -nu•uję, -nu•ują; -nu•uj

Słownik języka polskiego

kontynuacja
1. «wykonywanie w dalszym ciągu rozpoczętej działalności»
2. «następna część filmu, książki itp.»

• kontynuacyjny • kontynuator • kontynuatorski • kontynuatorka • kontynuować

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

chwalipięta
18.03.2011
Witam!
Prosiłabym o wyjaśnienie etymologii słowa chwalipięta.
Pozdrawiam serdecznie
Chwalipięta to pogardliwo-żartobliwa nazwa kogoś, kto się przechwala. Wyraz stosunkowo młody, poświadczony po raz pierwszy w połowie XX w. (a dokładniej w tygodniku dla dzieci Świerszczyk z 1951 r.) i zapisany w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego. Najprawdopodobniej zastąpił on wcześniej używany, wulgarny wyraz chwalidupa i nieco złagodzony chwalidupski (por. Słownik warszawski).
Ten typ słowotwórczy zapoczątkował staropolski wyraz zapisany w formach obocznych storczypięta / storzypięta o oznaczeniu ‘ten, co się chełpi, pyszni; pyszałek’. U podstawy tej nazwy znajduje się czasownik storczyć, storzyć 'storcem (sztorcem) stawać; sterczeć'. Na uwagę zasługuje przykład jego użycia zacytowany w Słowniku języka polskiego S. B. Lindego: „Storzypięta krok jak z partytury wytwornie stawiający”.
Do tego typu słowotwórczego należą też: dawne wiercipięta 'człowiek, który nigdzie miejsca nie zagrzeje; fircyk; nadskakiwacz' oraz nowsze, rzadkie obipięta 'ten, kto się obija, włóczy, próżniak'.
Chwalipięta to wyraz złożony; składa się z czasownika chwalić i rzeczownika pięta, połączonych według określonych reguł kompozycyjnych. Czasownik chwalić jest wyrazem ogólnosłowiańskim, kontynuującym prasłowiański *chvaliti; dalsza jego etymologia jest niejasna. Natomiast pięta kontynuuje prasł. *pęta i praindoeuropejski rdzeń *pen 'napinać, naciągać'.
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
czasowniki mówienia
24.04.2015
Szanowna Poradnio,
które niżej wymienione NIE SĄ czasownikami oznaczającymi mówienie?
zająknął się; wyjęczał; przypomniał; zdenerwował się; rzucił; zaatakował; zaciął się; zaczął; powtórzył; dodał; pocieszał; zaproponował; przedstawił; wyrzucał (z siebie słowa); drążył (temat); przerwał; poinformował; tłumaczył; pociągnął (dyskusję); kontynuował; usprawiedliwił (ją); zmartwił się; zwrócił (mu uwagę); sprostował; użył (swego powiedzonka); poprawił (ją); skłamał; zrzędził; westchnął; jęknął
Wszystkie wymienione wyrazy mogą oznaczać mówienie, ale niektóre nie muszą. Na przykład zdenerwować się można, nic nie mówiąc, podobnie rzucić (kijem), zaatakować (nożem), zaciąć się (o zamku), zacząć (pracować), powtórzyć (jakąś czynność), dodać (mąki), przerwać (sznurek), kontynuować (politykę ustępstw), zmartwić się, westchnąć, jęknąć.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Księga Wyjścia
7.01.2008
Księga Wyjścia w scs. to Izchod. Po polsku jednak mamy inny przedrostek (rdzeń, nawiasem mówiąc, też), a pol. słowo zejście z przedrostkiem z- kontynuującym chyba zarówno ps. iz-, jak i s(n)- znaczy ‘zejście z góry’ lub ‘zejście się razem’. Dlaczego tak jest? Skąd w ogóle wzięło się owo wy-?
Isxodъ to w języku scs., podobnie jak wyjście w polszczyźnie, rzeczownik odczasownikowy. Utworzony został od czasownika isxoditi, który różni się od iziti tym, że podczas gdy pierwszy (isxoditi) wskazuje na czynność wielokrotną, składającą się z poszczególnych następujących po sobie czynności, to drugi ujmuje oznaczaną nim czynność jako trwającą. Stąd właśnie wypływa podstawowa różnica między morfemami rdzennymi obu czasowników: pierwszy jest historycznym iterativum, drugi – durativum.
Prefiks iz- oznacza, tak samo jak przyimek, ruch z wewnątrz czegoś, bez względu na to, czy mamy do czynienia z relacją wertykalną, czy horyzontalną, por. izběgni iz nego ‘zbiegnij z niego’, isxoždaaše k nemu ‘ciągnął do niego’. Zauważmy także, że isxodъ w porównaniu do możliwego izitъ ujmuje owo ‘wyjście’ jako coś, co nie jest pozbawione „historii”, podczas czego dzieją się różne wydarzenia. W języku polskim podobną opozycję znaczeniową mogłyby tworzyć wychod albo wychodźstwo i wyjście – tak jednak się nie stało ze względu na archaiczność wychodu (słowo jest jeszcze notowane w Słowniku języka polskiego Lindego) oraz wpisanie w znaczenie wychodźstwa relacji kierunkowej ‘z własnego kraju do obcego’.
Z kolei staro-cerkiewno-słowiański (a również prasłowiański) prefiks sъ-, sъn- ma dwa zasadnicze znaczenia o wymiarze lokatywnym: wskazuje na kierunek z góry na dół lub w ogóle oddalanie się od jakiegoś miejsca oraz świadczy o gromadzeniu się z różnych miejsc do jednego wspólnego punktu; ma on również znaczenie temporalne, określając współczesność danej czynności z inną (por. sьpoživъ sь nami). Wydaje się więc, że polski przedrostek z- kontynuuje raczej psł. sъ-, sъn-, a nie iz- (dość porównać znaczenia staro-cerkiewno-słowiańskiego prefiksu sъ-, sъn- ze znaczeniami z- wyróżnionymi w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego).
Pytanie, skąd w językach słowiańskich pojawiło się vy-, vu-, jest bardzo zasadne, ponieważ taki prefiks nie występował w języku prasłowiańskim. Do języków słowiańskich przedostał się on z języków germańskich, jego przyimkowe źródłosłowy odnajdujemy m.in. w języku gockim (ūt) i starogermańskim (út), w których słowa te odpowiadały takim polskim wyrażeniom jak przez oraz na (zewnątrz).
Polskie słowo wyjście po raz pierwszy ze znanych nam tekstów notuje Psałterz floriański, nie jest ono jednak w staropolszczyźnie używane jako nazwa księgi Exodus. Pierwsze próby spolszczenia ksiąg biblijnych pochodzą dopiero z XVI wieku. W Catechismusie Jana Seklucjana czytamy m.in. o „kxiegach wywodu Zydowskiego znewoley Pharaona”.
Piotr Sobotka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... że choć Pakistan prowadzi rozmowy pokojowe z Indiami, to chce kontynuować strategię odstraszania nuklearnego.
    Od czasu rozpadu Indii Brytyjskich i uzyskania...
  • ... tajemnice sprzed wieków. Zwiedził większość muzeów, kościołów, galerii obrazów i kontynuował ulubione spacery po Forum Romanum i Koloseum. Przyznał potem, że...
  • ... hymnu szkoły. Król i komendant przyznawali najlepszym uczniom stypendia na kontynuowanie studiów za granicą. Z pomocy takiej skorzystali m.in.
    Tadeusz...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!