polis

Wielki słownik ortograficzny

polis (starogreckie miasto-państwo) ndm
polisa (dokument) -isie, -isę; -is

Słownik języka polskiego

polis «w starożytnej Grecji: miasto-państwo, w którym wszelkie istotne decyzje były podejmowane przez zgromadzenie ludowe»
polisa «dokument stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczeniowej»

Wielki słownik W. Doroszewskiego

Porady językowe

polis
11.01.2002
Jaki rodzaj ma polis? Chcę poprzedzić ten rzeczownik przymiotnikiem, stąd pytanie.
Greckie polis 'miasto, państwo' ma rodzaj żeński.
Mirosław Bańko
Któremu źródłu zaufać?
30.01.2008
Wielki słownik wyrazów obcych PWN podaje, że wyrazy anateksis, satyriasis, skepsis i synopsis są rodzaju żeńskiego i nie odmieniają się. Tymczasem Wielki słownik ortograficzny PWN odmienia te wyrazy, jakby były rodzaju męskiego. Któremu źródłu zaufać?
Z góry dziękuję za odpowiedź i łączę wyrazy szacunku,
Jakub Szymczak
Wyrazy zapożyczone z greki zachowują zazwyczaj rodzaj właściwy temu językowi. Te, które są rodzaju żeńskiego, a kończą się na spółgłoskę, pozostają nieodmienne, np. mimesis, Genesis, polis, fizis, albo odmieniają się według paradygmatu męskiego i tym samym zmieniają rodzaj na męski, np. jaspis, propolis, klematis, albo też, jak katharsis, przybierają rodzaj nijaki, pozostając nieodmiennymi. Im bardziej słowo wchodzi w powszechny obieg, tym bardziej traci kontakt z pierwowzorem. Grecyzmy przez Pana przywołane podlegają takiemu właśnie rozchwianiu. Są bardzo rzadkie, trudno więc mówić o uzusie i wyrokować, którą z tych postaci uznać za jedynie poprawną (poprawne są obie). Znamienny jest fakt spolszczenia stosunkowo najczęściej używanego wyrazu, a mianowicie synopsis. Otóż synopsis przekształcił(a) się w synopsę, podobnie elephantiasis w elefantiazę, katabasis w katabazę, Iris w Irydę, a wszystko po to, by wyraz zachował rodzaj żeński i nie pozostawał w sprzeczności z duchem języka polskiego. Tego, że redaktorzy SWO sięgnęli do korzeni, nie można mieć im za złe, wręcz przeciwnie, ale to, że zabrakło komunikacji między zespołami opracowującymi słowniki, jest uchybieniem, które w następnych wydaniach wymienionych słowników należałoby poprawić.
Lidia Wiśniakowska, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... takiego faceta ja jak fajną dziewczynę na życie

    tak jakby
    polisa
    polisę
    ok
    ok nara nudnawo tu
    a sam nie możesz...
  • ... bezszkodową jazdę (to nawet do 50 proc., więc za następną polisę zapłacisz nawet kilka tysięcy zł więcej).
    - dostaniesz mandat - kilkaset złotych...
  • ... polis?
    Odnoszę wrażenie, że część klientów firm ubezpieczeniowych traktował zakup
    polisy wyłącznie w kategoriach inwestycji. Przecież ubezpieczenia, jak sama nazwa wskazuje...

Encyklopedia

polis
[gr.],
w starożytności greckie miasto-państwo;
Polis, staroż. Polis Chrysochu,
miejscowość na północno-zachodnim wybrzeżu Cypru, nad zat. Chrisochu;
dokument stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawiony ubezpieczającemu na jego wniosek przez ubezpieczyciela (zakład ubezpieczeń).