polis

Słownik języka polskiego

polis «w starożytnej Grecji: miasto-państwo, w którym wszelkie istotne decyzje były podejmowane przez zgromadzenie ludowe»
polisa «dokument stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczeniowej»

Wielki słownik ortograficzny

polis (starogreckie miasto-państwo) ndm
polisa (dokument) -isie, -isę; -is

Wielki słownik W. Doroszewskiego

Porady językowe

polis
11.01.2002
Jaki rodzaj ma polis? Chcę poprzedzić ten rzeczownik przymiotnikiem, stąd pytanie.
Greckie polis 'miasto, państwo' ma rodzaj żeński.
Mirosław Bańko
Któremu źródłu zaufać?
30.01.2008
Wielki słownik wyrazów obcych PWN podaje, że wyrazy anateksis, satyriasis, skepsis i synopsis są rodzaju żeńskiego i nie odmieniają się. Tymczasem Wielki słownik ortograficzny PWN odmienia te wyrazy, jakby były rodzaju męskiego. Któremu źródłu zaufać?
Z góry dziękuję za odpowiedź i łączę wyrazy szacunku,
Jakub Szymczak
Wyrazy zapożyczone z greki zachowują zazwyczaj rodzaj właściwy temu językowi. Te, które są rodzaju żeńskiego, a kończą się na spółgłoskę, pozostają nieodmienne, np. mimesis, Genesis, polis, fizis, albo odmieniają się według paradygmatu męskiego i tym samym zmieniają rodzaj na męski, np. jaspis, propolis, klematis, albo też, jak katharsis, przybierają rodzaj nijaki, pozostając nieodmiennymi. Im bardziej słowo wchodzi w powszechny obieg, tym bardziej traci kontakt z pierwowzorem. Grecyzmy przez Pana przywołane podlegają takiemu właśnie rozchwianiu. Są bardzo rzadkie, trudno więc mówić o uzusie i wyrokować, którą z tych postaci uznać za jedynie poprawną (poprawne są obie). Znamienny jest fakt spolszczenia stosunkowo najczęściej używanego wyrazu, a mianowicie synopsis. Otóż synopsis przekształcił(a) się w synopsę, podobnie elephantiasis w elefantiazę, katabasis w katabazę, Iris w Irydę, a wszystko po to, by wyraz zachował rodzaj żeński i nie pozostawał w sprzeczności z duchem języka polskiego. Tego, że redaktorzy SWO sięgnęli do korzeni, nie można mieć im za złe, wręcz przeciwnie, ale to, że zabrakło komunikacji między zespołami opracowującymi słowniki, jest uchybieniem, które w następnych wydaniach wymienionych słowników należałoby poprawić.
Lidia Wiśniakowska, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... na rynku ubezpieczeniowym stała się trudna. Czy spadek liczby zawieranych polis nie spowoduje, że niektóre firmy będą musiały zawiesić działalność?
    Rosnąca...
  • ... do 14,0%; stopniowo rośnie znaczenie "średnich" firm, takich jak Polisa, Polonia i sopocka Hestja Ins. Według szacunkowych danych za 1996...
  • ... kontroli zatrzymali już inni funkcjonariusze.
    - Z wymaganych dokumentów posiadał jedynie
    polisę OC. Ale jak się okazało, została nieudolnie sfałszowana. Mężczyzna kupił...
  • ... funduszem kapitałowym istnieje możliwość czasowego zawieszenia składki, wówczas koszty obsługi polisy są potrącane z już istniejącego funduszu. Innym rozwiązaniem jest zwieszenie...
  • ... że trzyma gotówkę w domu. Popularne jest także wykupywanie indywidualnej polisy ubezpieczenia na życie (13 proc.) oraz inwestowanie w różnego rodzaju...

Encyklopedia

polis
[gr.],
w starożytności greckie miasto-państwo;
Polis, staroż. Polis Chrysochu,
miejscowość na północno-zachodnim wybrzeżu Cypru, nad zat. Chrisochu;
dokument stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawiony ubezpieczającemu na jego wniosek przez ubezpieczyciela (zakład ubezpieczeń).