słownik-poprawnej-polszczyzny

Porady językowe

słownik poprawnej polszczyzny
25.09.2012
We wstępie do Szoberowskiego Słownika poprawnej polszczyzny Witold Doroszewski napisał, iż „zaletą polszczyzny w sformułowaniu tytułowym jest to, że wyraz ten nie zobowiązuje do takiej pełni materiału, do jakiego by obowiązywało sformułowanie: Słownik poprawnościowy języka polskiego lub Słownik poprawnego języka polskiego”. Chciałbym zapytać: dlaczego właściwie nie zobowiązuje? Definicja w SJPD nie rozwiewa moich wątpliwości. Czy słowo polszczyzna nie jest synonimem wyrażenia język polski?
Mnie też dziwi wyjaśnienie Doroszewskiego. Tytuł, pod którym książka się ukazała, jest niewątpliwie lepszy od dwóch pozostałych, ale nie dlatego, że słowo polszczyzna daje mu jakąś taryfę ulgową. Tytuł ten jest lepszy przede wszystkim dlatego, że krótszy.
Słowo polszczyzna może czasami brzmieć trochę mniej prestiżowo, gdyż dłuższe nazwy na ogół sprawiają wrażenie poważniejszych (w związku z tym nie jest obojętne, gdzie użyje się pełnej nazwy instytucji, a gdzie skrótowca). Jednak co dziwi najbardziej w tytule Słownik poprawnej polszczyzny, to sugestia, że w innych słownikach opisano polszczyznę niepoprawną albo mniej poprawną.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
błąd w słowniku poprawnej polszczyzny?
1.03.2014
Zastanowił mnie ostatnio przypis 12 na stronie XLVII Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN: „Wybór wariantu grupy Xc dokonuje się na podstawie [...]”. Czy nie powinno być „Wyboru [...]”? Może redaktor albo korektor chciał się pozbyć spiętrzenia dopełniaczy, ale zapomniał zmienić dokonuje się na jest dokonywany?
Mam pod ręką tylko Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, starszy o kilka lat od Wielkiego. Nie ma w nim strony XLVII ani przypisu 12, choć tabela z grupami koniugacyjnymi jest, i prawdopodobnie ta sama. Jeśli jednak nie pomylił się Pan w cytowaniu, to znaczy, że w WSPP może być błąd. Napisałem ostrożnie „może być”, gdyż niewykluczone, że formy dokonuje się użyto w nim tak jak w zdaniu: „Zmiany w gramatyce dokonują się na naszych oczach”. Podmiotem zdania byłby wówczas wybór, który niejako sam stwarzałby się bez niczyjego udziału. Trochę to karkołomna interpretacja, na ogół lepiej szukać prostszych środków wyrazu.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Wielki słownik ortograficzny PWN
26.08.2002
Czy Wielki słownik ortograficzny PWN, który ukaże się pod koniec tego roku, normuje pisownię tytułów utworów muzycznych i filmów w języku angielskim? Która z poniższych form jest poprawna:
1. With A Little Help From My Friends
2. With a Little Help from My Friends
3. With a little help from my friends

PS Proszę o garść informacji na temat nowego słownika. Czy jego objętość zwiększy się do dwóch lub trzech tomów? Czy wszystkie zaprzeczone imiesłowy przymiotnikowe trzeba będzie pisać łącznie, czy „okres przejściowy”, o którym mowa w Nowym słowniku ortograficznym PWN, jeszcze nie minął? Umieram z ciekawości!

Pozdrawiam serdecznie
Daniel Bożyński, Racibórz
Słowniki ortograficzne polszczyzny nie normują pisowni angielskiej, a Wielki słownik ortograficzny nie będzie wyjątkiem. Zgodnie z angielskim zwyczajem pisania tytułów druga wersja cytowanego przez Pana tytułu wydaje mi się najbardziej odpowiednia. Ale dla pewności radziłbym zajrzeć do dyskografii Beatlesów.
A jakie nowości czekają nas w Wielkim słowniku ortograficznym PWN? Tysiące nowych wyrazów, w tym nazw własnych, również takich, których dotychczas w słownikach nie notowano (np. postaci literackie oraz bohaterowie popkultury). Nowy wykład zasad, uściślony i uzupełniony o kilka paragrafów wyjaśniających sprawy wątpliwe. Zaktualizowany aneks z wykazem ostatnich zmian w ortografii. Nowy aneks z wyrazami wymawianymi tak samo, ale pisanymi inaczej. Ponadto książeczka z tekstami Ogólnopolskiego Dyktanda.
Słownik na szczęście nie urośnie do dwóch ani trzech tomów, co najwyżej będzie miał trochę grubszy grzbiet. „Okres przejściowy”, o którym Pan wspomniał, ciągle obowiązuje, ale powoli przyzwyczajamy się do nowej pisowni zaprzeczonych imiesłowów, dlatego w nowym słowniku zostaną one zapisane łącznie i odesłane do odpowiedniej reguły ortograficznej.
Dziękujemy za zainteresowanie naszym słownikiem!
Mirosław Bańko

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... nadwerężyć", nie "nadwyrężyć".
    Nadwerężył?
    Tak! A nie "nadwyrężyć"!
    Dawaj słownik.
    Słownik!
    ?
    Poprawnej Polszczyzny
    .
    A ten już jest nieaktualny słownik!
    Dla mnie jest zawsze...
  • ... swym Słowniku poprawnej polszczyzny uwzględniał jeszcze wyłącznie formę troskać się; Słownik poprawnej polszczyzny PWN Warszawa 1973) podaje wprawdzie obydwie formy, zaznacza jednak, że...
  • ... osób może żyć i funkcjonować używając jedynie "łaał" i "super", słownik poprawnej polszczyzny to rzeczywiście prawdziwe wydarzenie - nie tylko edytorskie.

    Oczami dziecka

    Autobiografia...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego