to by

Wielki słownik ortograficzny

to by (np. To by się dało zrobić; On to by się zgodził.)
to samo by (zrobił)
to też by (to także by)

Porady językowe

toby czy to by?
3.02.2005
Oto fragmenty z Biblii Tysiąclecia, co do których mam pewne wątpliwości:
– „Gdyby jednak przybył kto inny we własnym imieniu, to byście go przyjęli” (J 5, 43b). Czy to byście powinno być razem, czy osobno i dlaczego?
– „Upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni i by nie było wśród was rozłamów; byście byli jednego ducha i jednej myśli” (1 Kor 1, 10). Czy błędem jest użycie różnych spójników (abyście, by i byście)?
Wyraz to pełni różne funkcje, może być zaimkiem, partykułą, spójnikiem lub czasownikiem. W podanym cytacie jest – moim zdaniem – partykułą. Z tą wiedzą możemy sięgnąć do Wielkiego słownika ortograficznego PWN, a analiza reguł [158-165] prowadzi do wniosku, że pisownia rozłączna jest poprawna.
Można też gdyby..., to uznać za spójnik złożony. Po przyjęciu takiego założenia mielibyśmy podstawy, by napisać toby, tobyście. Proszę też sprawdzić hasła to by i toby w dużych słownikach ortograficznych PWN, np. w internetowym (http://so.pwn.pl). Wniosek taki, że możliwy jest w tym wypadku jeden z dwu sposobów zapisu.
W drugim przykładzie użyto spójników synonimicznych aby i by (-ście to ruchoma końcówka osobowa). Nie można tu mówić o błędzie.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
toby i to by
4.12.2007
Dzień dobry.
Chciałbym zapytać, w jakich przypadkach toby pisze się łącznie. Regułkę znam – kiedy to pełni rolę spójnika. Ale naprawdę wiele mi to nie tłumaczy. Czy istnieje oboczność: wedle chęci można pisać to by i toby? Czy może rzeczona reguła jest żelazna i każde od niej odstępstwo grozi zlinczowaniem przez impulsywnych purystów? Na przykład czy w zdaniu „Gdybym to zrobił, tobym był szczęśliwy” jest błąd ortograficzny?
Toby jest zapisane poprawnie w podanym przez Pana zdaniu, gdzie to pełni funkcję spójnika, por. synonimiczne zdanie: „Gdybym to zrobił, to byłbym szczęśliwy”. Rozdzielnie pisane to by mamy np. w zdaniu „To by mi się przydało”, w którym to jest zaimkiem wskazującym (można sobie nawet wyobrazić, że towarzyszy mu wskazujący gest). Zgodnie z regułą by piszemy łącznie ze spójnikami, ale bezwyjątkowe stosowanie się do tej reguły prowadzi na manowce (zob. hasło Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.
Mirosław Bańko, PWN
Dziwnie by to brzmiało
2.06.2010
Chciałbym się spytać o odmianę nazwiska Urło. Nie spotkałem nigdzie indziej tego nazwiska, wyszukiwarka wskazuje na to, iż jest ono jedyne w Polsce. Ciekawi mnie więc, czy się je odmienia. Osobiście uważam, iż nie powinno się go odmieniać, gdyż dziwnie by to brzmiało (Urle, Urły). Wolę jednak zasięgnąć fachowej opinii.
Pozdrawiam
Jeśli jest to nazwisko mężczyzny, w zasadzie powinno się odmieniać tak samo jak Jagiełło, a zatem D. Urły, CMs. Urle, B. Urłę, N. Urłą. Na nieodmienianie go można przystać, jeśli używane jest z odmienionym imieniem lub tytułem, np. Pawła Urło, sierżantem Urło.
Żeńskiego nazwisko Urło nie odmieniamy.
Mirosław Bańko, PWN

Ciekawostki

Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... tobie za to, że zostawiasz mnie wpustce... I wtedy, Władyś (to była noc księżycowa) - spojrzałam w ogród. Drzewa, sadzawka, gwiazdy, taki właśnie...
  • ... bez nieba...

    Tylko drobnieć i maleć od nadmiaru kochania.
    A
    to była - odpowiedź, i nie było - pytania.

    I już odtąd na zawsze...
  • ... Papież przedstawił, jednoznacznie wynikało również, że trzeba przejść do działania. To była ta właśnie iskra, która spowodowała wybuch "Solidarności", będący przecież wówczas...

Encyklopedia

never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few
[nẹwər ın đə fi:ld əw hjụ:mən kọnflıkt uəz səu macz əud baı səu mẹni tu səu fju:; ang.],
nigdy na polach bitew tak liczni nie zawdzięczali tak wiele, tak nielicznym;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!