ewolucji

Wielki słownik ortograficzny PWN

ewolu•cja -cji, -cję; -cji

Słownik języka polskiego PWN

teoria ewolucji «teoria, według której poszczególne gatunki organizmów roślinnych i zwierzęcych powstawały z innych gatunków w drodze powolnych, długotrwałych przemian»
ewolucja
1. «proces zachodzący w przyrodzie na przestrzeni wielu pokoleń, polegający na zmianach budowy organizmów i powstawaniu nowych»
2. «proces przeobrażeń, przechodzenia do stanów bardziej złożonych»
3. «proces stopniowego rozwoju społeczeństwa od form prostszych do bardziej doskonałych»
4. «trudna figura gimnastyczna, akrobatyczna lub taneczna»

• ewolucyjny • ewolucyjnie • ewolucyjność • ewoluować
ewolucja emergentna «według teorii emergentyzmu: nagłe powstawanie nowych, lepiej rozwiniętych systemów biologicznych»
ewolucja kulturowa «proces przekształcania się zjawisk kulturowych prowadzący do rozwoju cywilizacji»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

w toku ewolucji
20.11.2002
Czy poprawny jest zwrot w toku ewolucji? Dziękuję, pozdrawiam.
rżnąć a dorznąć
10.11.2015
W poradni pojawiło się już pytanie: Dlaczego rżnąć (np. drewno) ale podrzynać (gałąź, na której się siedzi)?, na którą odpowiedź dr Długosz-Kurczabowej brzmiała: „Do dawnych form rznąć, dorznąć, zarznąć, wyrznąć... utworzono wtórne odpowiedniki częstotliwe rzynać, dorzynać, zarzynać, wyrzynać... (analogicznie do umotywowanych par typu zacząć – zaczynać)”.
W związku z tym zastanowiło mnie jednak, jak brzmiała wymowa. Wynika to z tego, że czytając podrzynać jako [pod-żynać], mielibyśmy oboczność ż-rz, biorąc pod uwagę rżnąć. Wydaje mi się zatem, że pierwotne odczytanie podrzynać brzmiałoby [podr-zynać], i rznąc [r-znąć], tak jak marznąć.
W czasach szkolnych miałem podobny problem, gdy czytaliśmy Reja, gdzie znajdujemy słowo barzo, które w oczywisty sposób jest naszym współczesnym bardzo, a więc odczytanie powinno brzmieć raczej [bar-zo] niż [bażo], które to strasznie mnie wówczas raziło.
Czy takie rozumowanie jest prawidłowe? Czy jest to powiązane z czeskim ř, które ponoć wymawia się podobnie? Odchodząc trochę od powyższego – czy czasowniki rżnąć i żąć są pokrewne, czy to przypadkowa zbieżność?
Z poważaniem
Marek Kielar
Tanio kosztuje? Ciężko powiedzieć!
25.06.2007
Dzień dobry,
czy poprawny jest powszechnie ostatnio stosowany, m.in. przez dziennikarzy w programach informacyjnych, zwrot ciężko powiedzieć?
Czy coś może kosztować taniej lub drożej (zamiast kosztować mniej lub więcej)?
Pozdrawiam serdecznie
Maria Poniewierska

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pierwotnych grup, które przez cały paleozoik pozostawały w cieniu. O ewolucji ich kolonii będzie jeszcze mowa.
    Ta zagmatwana sieć ewolucyjnych przemian...
  • ... plechy, a chwytniki na stronie dolnej. W tym najpierwotniejszym stadium ewolucji roślin lądowych zygota, nawet gdyby została uwolniona do środowiska, miałaby...
  • ... powodów. O pierwszym była już mowa: renesans dojrzewał w procesie ewolucji. Drugi powód - to fakt, że ideologia i mentalność średniowieczna oraz...

Encyklopedia PWN

muzeum Inst. Paleobiologii PAN, z siedzibą w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie;
ewolucja
[łac. evolutio ‘rozwinięcie’],
biol. proces prowadzący na przestrzeni wielu pokoleń do zmian w strukturze świata ożywionego;
ewolucja
[łac. evolutio ‘rozwinięcie’],
proces przyrodniczy prowadzący na przestrzeni wielu pokoleń do kierunkowych zmian na najróżniejszych poziomach organizacji świata ożywionego od zmian budowy, sposobu funkcjonowania i zachowania się organizmów w kolejnych ich pokoleniach, poprzez zmiany kategorii ekologicznej grup organizmów i ich znaczenia w ekosystemach, aż po zmiany struktury ekologicznej i biogeograficznej życia na Ziemi.

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!