kokietować

Wielki słownik ortograficzny

kokietować -tuję, -tują

Słownik języka polskiego

kokieteria
1. «zachowanie osoby starającej się spodobać i wzbudzić zainteresowanie osoby przeciwnej płci»
2. «zachowanie osoby starającej się zjednać sobie kogoś»

• kokieteryjny, kokietliwy • kokieteryjnie, kokietliwie • kokieteryjność, kokietliwość • kokiet • kokietka • kokietować

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

kokietować
7.06.2014
Dzień dobry!
Chciałabym zapytać, czy słowa kokietować można użyć do opisania sytuacji, w której ktoś, kto jest świadom własnych umiejętności w danej dziedzinie, mówi o swoich rzekomych w niej brakach tylko po to, aby wymusić komplement zaprzeczający tym brakom? W dostępnych mi słownikach wyraz kokietować pojawia się tylko w znaczeniu 'podrywać'. Czy to jego jedyne znaczenie?
Będę wdzięczna za rozwianie moich wątpliwości.
A do Innego słownika języka polskiego Pani nie zaglądała? W punkcie 2 można tu przeczytać: „Mówimy, że ktoś kokietuje kogoś, jeśli pochlebia mu, składa obietnice, robi ustępstwa itp., aby osiągnąć jakąś korzyść”. Definicja ta nie wytycza kokietowaniu ścisłych granic, chyba dlatego, że kokietowanie może wyrażać się różnie. Powinno jednak – w tym znaczeniu, o którym mówimy – być zauważalnie bliskie temu, co robi kobieta, kokietując mężczyznę, lub (co mniej typowe) mężczyzna, gdy kokietuje kobietę. Najważniejsze, że w obu wypadkach strona kokietująca stara się zyskać dla siebie przychylność strony kokietowanej. Na koniec dwa przykłady kokietowania w znaczeniu przenośnym z Innego słownika: „Dla Hitlera Paryż był prawdziwą Europą, dlatego Niemcy kokietowali Francuzów” i „Nigdy nie posunąłem się do kokietowania publiczności tanimi chwytami”.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zagadki gramatyczne
14.11.2001
Szanowni Państwo!
Od wielu lat korzystam z różnych słowników języka polskiego PWN, poszukując w nich wiedzy na temat znaczenia, odmiany czy prawidłowego użycia wyrazów. Z reguły taką wiedzę znajduję, za co jestem Redakcji bardzo wdzięczny. Czasem jednak, biorąc udział w różnego rodzaju konkursach, potrzebuję informacji czy dany wyraz jest (bywa) rzeczownikiem, zaimkiem, partykułą czy inną częścią mowy. W większości przypadków daję sobie radę sam, ale są wyjątkowo złośliwe wyrazy, których nie potrafię odpowiednio zaklasyfikować. Niestety, interesujących mnie informacji nie znajduję także w słownikach PWN. A może istnieje publikacja, o której nie wiem?
Właśnie biorę udział w konkursie, w którym tworzywem są słowa. Byłbym bardzo wdzięczny, gdybyście Państwo zechcieli odpowiedzieć na kilka pytań:
1. Czy wyraz re (m.in. trzytomowy Słownik języka polskiego PWN pod redakcją prof. Szymczaka) jest rzeczownikiem?
2. Czy wyraz trza (ten sam słownik) jest czasownikiem? Czy można tu określić czas?
3. Jaką częścią mowy jest słowo zacz (ten sam słownik)?
4. Czy wyraz recte jest przysłówkiem (m.in. Nowy słownik ortograficzny PWN pod redakcją prof. Polańskiego)?
5. Czy w haśle zrzec się (obydwa słowniki) można powiedzieć o słowie zrzec, że jest bezokolicznikiem, czy bezokolicznikiem jest całe wyrażenie?
6. Czy w czasownikach w trybie rozkazującym typu: naznacz, racz, zarycz można określić czas?
7. Jaką częścią mowy jest wyraz razy, używany na określenie mnożenia (jest to wyraz hasłowy Nowego słownika poprawnej polszczyzny pod redakcją prof. Andrzeja Markowskiego)?

Z góry dziękuję za pomoc. Z poważaniem,
Mirosław Sochalski, Bydgoszcz
Dziękujemy za tyle ciekawych pytań. Odpowiadamy po kolei:

ad 1. re to rzeczownik.

ad 2. trza to potoczna forma predykatywu trzeba. Jak on odmienna jest przez czas tylko analitycznie (trza - trza było - trza będzie).

ad 3. zacz powstało z połączenia przyimka za z cząstką -cz - dawną formą biernika zaimka pytajnego, odpowiadającego dzisiejszemu co. Współcześnie zacz używane jest tylko w książkowych konstrukcjach kto zacz i co zacz, które można w całości kwalifikować jako zaimki pytajne, np.: "Mnie z początku także kokietował, tym bardziej iż dobrze nie wiedział, kto zacz jestem [tzn. kim jestem]" (Witold Gombrowicz, Wspomnienia polskie. Wędrówki po Argentynie). Samego zacz natomiast nie można zaliczyć do żadnej części mowy, gdyż nie jest ono samodzielną jednostką, która podlegałaby takiej kwalifikacji.

ad 4. recte na podstawie użyć zaświadczonych w Korpusie Języka Polskiego można zakwalifikować jako spójnik. Łączymy tym słowem dwa rzeczowniki, aby zaznaczyć, że drugi - w przeciwieństwie do pierwszego - jest właściwą nazwą danej rzeczy, np.: "Złamał mi się stary grzebień, kupiłem nowy w reprezentacyjnej państwowej drogerii, w Alejach Ujazdowskich, recte Stalina" (Leopold Tyrmand, Dziennik 1954) lub "Syn kolejarza, recte robotnika kolejowego... (Jarosław Iwaszkiewicz, Sława i chwała).

ad 5. zrzec się jest w całości bezokolicznikiem. Formy tego czasownika nie są przecież używane bez się.

ad 6. naznacz, racz, zarycz - podobnie jak inne formy rozkazujące - nie są określone gramatycznie co do czasu. Inaczej mówiąc, w trybie rozkazującym czasowniki nie odmieniają się przez czas. Czy dana forma rozkazująca odnosi się do przyszłości, czy do teraźniejszości, można określić na podstawie kontekstu i sytuacji.

ad 7. razy w konstrukcjach takich, jak dwa razy trzy, jest spójnikiem. Zob. Inny słownik języka polskiego PWN, hasło razy 2, znaczenie 2.
Mirosław Bańko

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zawartych w książce 44-letniego imama.
    (AFP)


    Rumuńscy nacjonaliści próbują
    kokietować Żydów, Węgrów i Cyganów
    Filosemityzm przedwyborczy

    Nieodsłonięty jeszcze pomnik byłego...
  • ... drugiej. Od początku pan Stefan prawi Ryśkowi złośliwości i wyraźnie kokietuje Grzegorza Palkę (Łódź), aby mieć sojusznika. Istotnie, znalazł się z...
  • ... pań
    jak zwykle...
    jestem w miłym otoczeniu
    istny Casanova
    wszystkich
    kokietuje....
    zaraz przywołam cię do porządku...
    trenuję
    przejrzałaś go
    ma kokietek...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego