nóż

Wielki słownik ortograficzny PWN

nóż noża; noże, noży

Słownik języka polskiego PWN

nóż
1. «narzędzie służące do krajania, cięcia itp., składające sie z metalowego ostrza osadzonego na trzonku»
2. «przyrząd do skrawania, cięcia itp. w różnego rodzaju urządzeniach mechanicznych»

• nożowy • nożysko
nóż diatermiczny, elektryczny «stosowany w chirurgii przyrząd, którego ostre zakończenie po rozżarzeniu prądem elektrycznym przypala lub rozcina tkanki, hamując jednocześnie krwawienie»
nóż fiński «krótki, nieskładany nóż o lekko zakrzywionym na końcu ostrzu»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Nóż – nożem, ale róż – różem
31.03.2017
Chciałbym zapytać o słowo nóż i jego odmianę. Dlaczego kroimy nożem, a nie nóżem? Bo przecież mamy róż do policzków i malujemy się różem, a nie rożem.
Dziękuję z góry za odpowiedź.
nóż typu finka
8.02.2012
Narzędzia medyczne nazywane są często eponimicznie np. cewnik Foleya. Spotyka się też nazwy, gdzie człon odimienny jest poprzedzony słowem typu, np. aplikator typu Fletcher(a). Czy poprawną jest forma aplikator typu Fletchera, czy – aplikator typu Fletcher (analogicznie do nóż typu finka)? Wydaje mi się, że poprawną jest forma z dopełniaczem, bo jest to narzędzie typu skonstruowanego przez Fletchera, a nie narzędzie przypominające Fletchera, osobę wszak, nie przedmiot.
zarzynać i zżynać
29.01.2007
Dzień dobry,
mam pytanie o zarzynanie, np. silnika. Intuicja mówi mi, że przez rz, nie wiem, czy jej wierzyć. Słowniki mówią, że jeśli zarzynać, to nożem, a jeśli zżynać, żąć, to zboże. Nijak się to ma do różnych przedmiotów, które można zarzynać, niekoniecznie używając w tym celu noża.
Pozdrawiam
Anna Oszmiańska

Ciekawostki

NÓŻ, NUŻ
Wyrazy nóż i nuż trudno pomylić, powstaje jednak wątpliwość, jak zapisywać potoczny zwrot a nuż, widelec. W niniejszym słowniku podano właśnie taką pisownię, nawiązującą do zwrotu a nuż, który w potocznym a nuż, widelec znalazł żartobliwe rozwinięcie.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... funkcjonariuszy.
    Tekst i fot. (ześ)


    Brutalny napad na kobietę
    Z
    nożem do solarium



    KILKA ran kłutych brzucha i szyi, operacja i...
  • ... taksówkarza

    Warszawa Wczoraj wieczorem taksówkarz jednej z korporacji został raniony
    nożem. Sami taksówkarze zatrzymali mężczyznę, który ich zdaniem jest współsprawcą napadu...
  • ... Jeśli połączę go z bosakiem, na szczycie tego umieszczę ostry nóż, jeśli z tym wszystkim wlezę na bom, jeśli sięgnę, jeśli...

Encyklopedia PWN

narzędzie ręczne lub maszynowe.
narzędzie skrawające do obróbki (dłutowania) wewn. powierzchni nieobrotowych i kół zębatych (n.d. obwiedniowy).
narzędzie skrawające do obróbki (strugania) płaszczyzn i (walcowych oraz stożkowych) kół zębatych (n.s. obwiedniowy).
narzędzie skrawające do obróbki (toczenia) zewn. i wewn. powierzchni przedmiotów o kształtach obrotowych;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!