beret

Wielki słownik ortograficzny

beret -etu, -ecie; -etów

Słownik języka polskiego

beret «okrągłe, płaskie nakrycie głowy»
• berecik
czerwone berety
1. pot. «brytyjskie wojska powietrzno-desantowe»
2. pot. «w wojsku polskim: 6. Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Rzut beretem
7.10.2016
Szanowni Państwo!
Interesuje mnie etymologia powiedzenia rzut beretem. Wiadomo, że to niezbyt daleko, ale... dlaczego właśnie beretem?

Z poważaniem – Michałowicz
Nie mamy potwierdzonego źródła frazeologizmu rzut beretem, możemy się jedynie domyślać jego pochodzenia. Można przypuszczać, że u jego podstaw legło stworzenie żartobliwego obrazu, a żart przecież (tak jak inne rodzaje ekspresji) jest jedną z cech konstytuujących język potoczny, szczególnie jego frazeologię. Rzut beretem nawiązuje bowiem swą formą do wyrażeń, które nazywają dyscypliny sportowe: rzut młotem czy rzut dyskiem. Zestawienie „powagi” konkurencji sportowych z prozaicznością beretu daje efekt lekko groteskowy.
Jak wiadomo, istotą rozgrywek sportowych jest to, by jak najdalej rzucić danym przedmiotem, a beret, który jest lekki (bo wykonany z tkaniny) zupełnie się do tego nie nadaje. Beretem więc daleko rzucić się nie da (choć od jakiegoś czasu organizowane są, zapewne pod wpływem tego właśnie frazeologizmu, ogólnopolskie zawody w rzucie beretem), dlatego taki rzut stał się potoczną „miarą” odległości.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
internet
11.12.2009
Witam,
ostatnio wdałam się w dyskusję ze znajomym narodowości brazylijskiej na temat słowa internet. Jak się okazuje, w języku portugalskim internet jest rodzaju żeńskiego. Jest to spowodowane tym, że słowo sieć tak jak w języku polskim ma rodzaj żeński. Dlaczego więc internet jako globalna sieć lub „międzysieć” jest rodzaju męskiego? Co decyduje o przyporządkowaniu danego rodzaju gramatycznego zapożyczeniom językowym?
Pozdrawiam,
Anna
Do tych ciekawych informacji warto dodać następną: w języku angielskim Internet jest rodzaju nijakiego. Wniosek stąd taki, że obcojęzyczne reguły gramatyczne nie mogą stanowić dla nas wzoru w użyciu jakiegokolwiek wyrazu zapożyczonego. Polszczyzna ma własny system gramatyczny, któremu podporządkowuje wszystkie używane wyrazy. W związku z tym wyraz Internet (zwracam uwagę na konieczność zapisu wielką literą) traktowany jest przez nas jako rzeczownik rodzaju męskiego. Postępujemy tak ze względu na jego zakończenie, podobne do znanych nam wyrazów, np. beret, kwiat.
Konkluzja: rodzaj gramatyczny wyrazów zapożyczonych ustalamy na podstawie reguł polskiej gramatyki.
Jan Grzenia
  1. 11.12.2009
    O pisowni słowa Internet / internet zob. też inne (czasem rozbieżne) wypowiedzi w naszej poradni.
    Red.

Ciekawostki

BERET, BIRET
Oba słowa nazywają nakrycie głowy: beret jest dziś egalitarny (por. postać „pana Tureckiego” wykreowaną przez Janusza Gajosa w kaberecie Olgi Lipińskiej), biret zaś elitarny, bo przysługuje tylko duchownym, sędziom (także prokuratorom i adwokatom) oraz profesurze uniwersyteckiej.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... szedł pierwszy, równym krokiem, rozpiął płaszcz i zdjął swój mały beret, dlatego idąc za nim, po śladach odciśniętych na piasku, stawiając...
  • ... przypominał sobie o ojcu.
    Sprawdzaliśmy wszystkie łóżka, czy są buty,
    beret, płaszcz. Ubranie było na swoim miejscu. Ale na tym, rzecz...
  • ... Katowicach. Rok później przebrane w żołnierskie mundury, pałatki i szafirowe berety wprowadzały Polskę do NATO w Sopocie, a w ubiegłym roku...

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego