izolacja

Wielki słownik ortograficzny

izola•cja -cji, -cję; -cji

Słownik języka polskiego

izolacja
1. «oddzielenie kogoś lub czegoś od otoczenia i jego wpływów»
2. «brak kontaktów i krzyżowania się między osobnikami jednego gatunku»
3. «odosobnienie chorego zakaźnie lub nosiciela zarazków choroby zakaźnej»
4. «ochrona łatwo krzyżujących się form roślin przed niepożądanym zapyleniem obcym pyłkiem»
5. «oddzielenie, np. pomieszczenia, od otoczenia materiałem nieprzewodzącym, np. ciepła, prądu, lub nieprzepuszczającym, np. dźwięku; też: taki materiał»

• izolacyjny • izolacyjność
próbnik izolacji «przyrząd do badania stanu izolacji urządzeń i instalacji elektrycznych»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

jeszcze o rodzaju
9.11.2011
Dzień dobry,
chciałam zapytać czy w czasie teraźniejszym w l. pojedynczej i mnogiej można określić rodzaj czasownika? W których czasach istnieje możliwość określenia rodzaju czasownika? Czy rodzaj rzeczownika, czasownika, przymiotnika, zaimka i liczebnika można określić w izolacji wyrazu (np. pies), czy żeby określić rodzaj, wyraz musi zawsze znajdować się w kontekście (np. „Pies szczeka”)?
Z poważaniem
W czasie teraźniejszym opozycje rodzajowe ulegają zatarciu, ale to nie znaczy, że ich nie ma. Forma szczeka ma inny rodzaj w zdaniu „Pies szczeka” niż w zdaniu „Suka szczeka”. To, jaki jest rodzaj rzeczownika, widać po kontekście; w izolacji nie da się określić rodzaju, chociaż na pytanie: „Jaki rodzaj ma pies?” możemy oczywiście odpowiedzieć: „Męskozwierzęcy”, gdyż jest to fakt znany i nie trzeba go za każdym razem odkrywać na nowo.
O rodzaju gramatycznym pisaliśmy już w naszej poradni, m.in. o sposobie jego rozpoznawania. Przeszukanie poradnianego archiwum według słowa rodzaj przyniosłoby wiele odpowiedzi nie na temat, ale niech Pani spróbuje szukać według słów męskozwierzęcy lub męskorzeczowy.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
drób i drop
4.04.2012
Szanowni Państwo!
W podręczniku do nauki stenografii wydanej w 1908 roku jest napisane, że: „w pisowni polskiej teraźniejszej zmiękczeń tych [tj. b', k', p', w'] się nie oznacza i nie pisze”, dlatego należy pisać drób, drop i paw. Dla osoby posługującej się współczesnym językiem polskim takie przykłady są niezrozumiałe – przecież w tych słowach nie ma żadnych zmiękczeń! Czyżby w tamtych czasach mówiło się dróbi, dropi i pawi?
Z góry dziękuję za odpowiedź!
W wyrazach drób i drop końcowe spółgłoski są historycznie miękkie, co widać dziś po formach innych przypadków, np. drobiu i dropia, nie drobu i dropa. W wypadku pawia taka odmiana jest chyba wynikiem analogii, do XVII wieku zresztą odmieniano pawa. Oczywiście w 1908 r. nie mówiono [drup'], [drop'] ani [paf'], tzn. nie wymawiano końcowych spółgłosek miękko. Zacytowane zdanie może być niezrozumiałe w izolacji, natomiast czy jest niezrozumiałe w szerszym kontekście – tego nie wiem.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
klawisz i przycisk
21.10.2011
Dzień dobry,
jaka jest różnica znaczeń między słowami klawisz i przycisk? Wydaje mi się, że przycisk występuje w większej izolacji, np. na panelu telewizora, a klawisz tam, gdzie może być mowa o klawiaturze. Co jednak z przypadkami granicznymi, np. telefonem lub pilotem, gdzie tych klawiszy/przycisków już trochę jest? Poza tym każdy klawisz się przyciska, w związku z czym pewnie może też być przyciskiem... będę wdzięczny za wszelkie uwagi.
pozdrawiam,
Jarosław Hirny
Teoretycznie każdy klawisz jest przyciskiem, ale w praktyce nie mówi się o przyciskach fortepianu ani o klawiszach na ekranie komputera (chyba że ekran przedstawia klawiaturę). Telefony częściej mają klawisze niż przyciski (jeśli wierzyć Narodowemu Korpusowi Języka Polskiego), natomiast dzwonki klawiszy nie mają, obsługujemy je za pomocą przycisków. Nie wspomniał Pan o guzikach ani prztyczkach i pstryczkach, nie mówiąc już o dźwigienkach, manetkach, kurkach, pedałach itp.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... mogą więc być stosowane również wewnątrz budynków do wykonywania poziomych izolacji w wilgotnych pomieszczeniach, np. łazienkach, piwnicach, pralniach. Warstwa Ceresitu BT...
  • ... donikąd. W nauce dominuje pogląd, że po 6 latach takiej izolacji zachodzą psychiczne zmiany uniemożliwiające skazanemu powrót do społeczeństwa. Jest on...
  • ... pokolenia, w swoim Kompleksie polskim , tym najrozpaczliwszym wołaniu z ciemności, izolacji i zapomnienia.
    Warszawa roku 1954 doczekała się żywego i precyzyjnie...

Encyklopedia

izolacja
[łac.],
roln. w hodowli roślin i nasiennictwie świadome eliminowanie możliwości zapylenia roślin niepożądanym pyłkiem;
izolacja
[łac.],
bud. jedna lub kilka warstw materiału bądź element budowli, zabezpieczające pomieszczenie, budowlę lub jej część przed niepożądanymi skutkami działania: temperatury, wilgoci, wody, środowisk agresywnych (chem.), dźwięków, wstrząsów, szkodliwego promieniowania, zapachów itp.
izolacja
[łac.],
biol. w ewolucjonizmie stan silnego ograniczenia lub ustania przepływu genów między osobnikami różnych populacji tego samego gat. lub gat. blisko spokrewnionych;
warstwa materiału tłumiącego drgania akustyczne;
warstwa materiału elektroizolacyjnego rozdzielająca elementy urządzeń elektr. przewodzące prąd elektr.;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!