żłobić

Wielki słownik ortograficzny PWN

żłobić -bię, -bią; żłób, żłób•cie
żłobienie; -bień
żłób żłobu, żłobie; żłobów

Słownik języka polskiego PWN

żłobić
1. «robić wgłębienia w jakiejś powierzchni, przesuwając się po niej»
2. «wycinać lub wyrzynać rowki»
3. «o czasie, wieku, tragicznych wydarzeniach itp.: powodować powstawanie zmarszczek na twarzy lub wywoływać zmiany w psychice»
4. «o zmarszczkach: występować na twarzy w sposób bardzo widoczny»
żłób
1. «skrzynia, do której nakłada się paszę dla koni lub bydła»
2. «podłużne wyżłobienie w ziemi»
3. pot. «stanowisko przynoszące duże dochody»
4. pot. «człowiek ordynarny i głupi»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Ach, ubogi żłobie...
31.01.2003
Szanowni Państwo,
w okresie Świąt Bożego Narodzenia śpiewamy kolędę „Ach, ubogi żłobie...”. Nie mogę zrozumieć, dlaczego wszystkie zródła pisane, w jakich sprawdzałem, nawiązują do przedmiotu, jakim jest żłób, a nie do Tego, który w tym żłobie leży. Czy nie powinniśmy śpiewać: „Ach, Ubogi w żłobie...” i wtedy ubogi napisalibyśmy wielką literą?
Z poważaniem
Leszek Mazur
Wyżlebiony
11.07.2019
Szanowni Eksperci,
czy znane jest Państwu słowo wyżlebiony? Od czasu do czasu posługuję się nim (jak zdecydowanie bardziej pospolitym wyrazem wyżłobiony), ale – jak widzę – słowniki go nie notują, natomiast edytory tekstu podkreślają je straszną czerwoną linią. Kwerenda w Google nie zwraca użytecznych wyników, poza takimi, które sugerują, że może kilka osób w Polsce takie słowo zna, być może nawet w podobnym znaczeniu, ale często kontekst jest zbyt krótki, aby jednoznacznie to ocenić.
żłobek czy żłóbek?
29.12.2004
Przyszły kolejne święta, kolejny raz śpiewam kolędy i kolejny raz mam wątpliwości: żłobek czy żłóbek? Prof. Bralczyk mówił w TV, że słowa żłóbek się już nie używa i dzisiaj mówi się żłobek, natomiast wszystkie słowniki, które mam, informują, że żłobek to miejsce dla małych dzieci, a zdrobnieniem od żłobu jest żłóbek. Jeżeli można, prosiłbym o jednoznaczne wyjaśnienie, jak to jest. Dziękuję.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... ograniczyć do próby wyjaśnienia z pewnością niepełnego złożonych przyczyn, jakie żłobią dzisiejszy nurt religijny, ów nurt, wśród którego wirów i lejów...
  • ... jak wykuta z kamienia, zdawało się,
    że nosi jeszcze ślady
    żłobiących uderzeń dłuta.
    Wszystko w niej było kanciaste i ostre. A...
  • ... głownie tych szabel miały wydatne obosieczne pióro, były wzdłuż płazów żłobione i nacinane oraz pokrywane złoconymi ornamentacjami w postaci znaków pisma...

Encyklopedia PWN

wykonywanie rowków, np. w metalu, palnikami gazowymi (żłobienie gazowe) lub łukiem elektrycznym — z jednoczesnym wydmuchiwaniem stopionego metalu sprężonym powietrzem (żłobienie łukowe).
żłób lodowcowy, dolina lodowcowa,
stara dolina rzeczna przekształcona przez niszczącą działalność (egzarację) lodowcową w dolinę U-kształtną;

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego