postawa

Wielki słownik ortograficzny PWN

po•stawa -tawie, -tawę; -taw
po•staw (daw. jedn. miary tkanin) -wu, -wie; -wów

Słownik języka polskiego PWN

postawa
1. «właściwa komuś budowa ciała»
2. «układ ciała świadomie mu nadany»
3. «stosunek człowieka do życia lub do pewnych zjawisk, wyrażający jego poglądy; też: sposób postępowania lub zachowania wobec określonych zjawisk, zdarzeń lub w stosunku do ludzi»
postawa swobodna «postawa przyjmowana przez żołnierzy na komendę – spocznij»
postawa wyjściowa «swobodny układ ciała bezpośrednio przed wykonaniem ćwiczenia gimnastycznego»
postawa zasadnicza «postawa na baczność»
postaw «staropolska jednostka miary tkanin»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Podejmować postawę?
11.04.2018
W recenzji opublikowanej w pewnym periodyku znalazłem taki oto fragment:
[…] współcześnie najważniejsze postawy światopoglądowe nie mogą być podejmowane w sposób czarno-biały.
Czy konstrukcję podejmować postawę można uznać za poprawną?
kształcenie czy kształtowanie umiejętności?
12.05.2010
Czy sformułowania: kształcenie umiejętności, kształtowanie postaw są poprawne? Wątpliwości budzi właściwie głównie pierwsze z nich. W opracowaniach dotyczących metodyki nauczania oraz scenariuszach lekcji publikowanych przez wydawnictwa można spotkać dwa zapisy: kształcenie umiejętności, kształtowanie umiejętności. Słowniki nie rozwiały moich wątpliwości. Jak więc jest poprawnie: kształcenie umiejętności czy kształtowanie umiejętności?
M.
Monologi niewypowiedziane w prozie
14.09.2018
Czy wypowiedź wewnętrzną bohatera można poprzedzić kreską dialogową?

Moim zdaniem nie, ale Autor przez całą powieść zapisał w ten sposób:

Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

– Jak wyglądać teraz będzie moje życie? Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


W mojej opinii ten fragment powinien wyglądać następująco.

Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

Jak wyglądać teraz będzie moje życie? Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


Opcjonalnie można też zapisać tak:

Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

Jak wyglądać teraz będzie moje życie? – zastanawiał się. – Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


Przed zmianą zapisu w całej powieści wolałbym się poradzić specjalisty. Dodam, że autor zarzucił mi niekonsekwencję, ponieważ w niektórych fragmentach tego typu zostawiłem kreskę dialogową. Na przykład tutaj:

Wypadało ze zwyczajnej grzeczności spytać, o co chodzi, ale palił się, by skończyć dzieło.

– Czy zawsze muszę być uprzejmy? Niech się szybciej wyniesie! – zawyrokował po cichu z zimną premedytacją, która w tym momencie po raz pierwszy stała się jego udziałem.

Wreszcie został sam.


Zostawiłem tutaj kreskę dialogową, ponieważ bohater werbalizował swoją myśl. Po chichu, kierując ją tylko do siebie, ale jednak wypowiedział te słowa.
Przed zadaniem pytania skorzystałem z porady https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/monolog-wewnetrzny;10328.html, ale nie ma tam jednoznacznej odpowiedzi na moje pytanie, czy można zostawić kreskę dialogową.

Ciekawostki

Mówimy „Zastaw się, a postaw się”, mając na myśli przypisywaną Polakom skłonność do imponowania innym, np. przez organizowanie wystawnych przyjęć, bez liczenia się z własną sytuacją finansową.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... prywatnych, co później napiętnowała tajna prasa. Obecność tej prasy i postawa, a także "obawa zemsty ze strony partii ruchu" - jak pisze...
  • ... znalezisko nazwał skarbem stulecia.
    Miejscowi archeolodzy nie mogli się nadziwić
    postawie uczciwego brygadzisty. W Polsce każdego roku znajdowanych jest kilkadziesiąt różnych...
  • ... kariery, bogacenia się, poszukiwania
    sukcesu oraz nudy konwenansów towarzyskich,
    - przyjęcie
    postawy "ucieczki"; znaczna część hippisów porzuciła we
    domy rodzinne i udawała...

Encyklopedia PWN

psychol., socjol. ogół procesów indywidualnej świadomości, determinujących zarówno aktualne, jak i potencjalne reakcje konkretnej osoby wobec jakiegoś obiektu;
staropol. jednostka miary tkanin, gł. sukna;
Postawy, białorus. Pastawy, Pastavy, ros. Postavy,
m. na Białorusi, w obwodzie witebskim, nad Miadziołką (dopływ Dzisny, dorzecze Dźwiny).
demogr. preferencje albo skłonność rozrodcza par małżeńskich;

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego