przełożony

Wielki słownik ortograficzny PWN

przełożony -żonego; -żeni, -żonych
przełożenie; -żeń
przełożyć -łożę, -łożą; -łóż•cie

Słownik języka polskiego PWN

przełożony II «osoba mająca władzę zwierzchnią nad innymi»
• przełożona
przełożony I «zwierzchni, nadrzędny»
przełożenie
1. «w przekładni: stosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego»
2. «związek między czymś a czymś»
przełożyćprzekładać
1. «położyć coś na inne miejsce»
2. «przesuwając, przenosząc górą, umieścić coś po drugiej stronie czegoś»
3. «włożyć coś między warstwy czegoś innego»
4. «przesunąć termin czegoś na później»
5. «przetłumaczyć z jednego języka na drugi»
6. «przedstawić jakieś treści, obrazy, zjawiska za pomocą środków właściwych danej dziedzinie»
7. daw. «dać pierwszeństwo komuś, czemuś»
przełożyć sięprzekładać się «zostać wyrażonym w innej formie, za pomocą innych środków»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

przełożony
4.03.2010
Witam,
bardzo interesuje mnie pochodzenie słowa przełożony w rozumieniu 'ktoś, kto jest nad nami, kto jest naszym przełożonym'. Dlaczego akurat przełożony? Próbowałem znaleźć w tym jakiś sens, ale jedyne, co przyszło mi do głowy, to przekształcenie z formy przedłożony, gdzie łożony znaczy 'usytuowany przed nami'. Proszę o pomoc.
Przedłożyć a przełożyć
17.03.2017
Warto PRZEŁOŻYĆ osobiste dobro nad inne sprawy
czy
Warto PRZEDŁOŻYĆ osobiste dobro nad inne sprawy?

Mam na myśli, aby zdanie miało znaczenie, że dobro osobiste jest ważniejsze niż inne sprawy. Która forma jest prawidłowa?
wz. (=w zastępstwie)
30.09.2003
Witam,
bardzo proszę o wyjaśnienie. W wojskowych pismach, kierowanych do przełożonych, bardzo często pojawia się skrót słów w zastępstwie pisany w/z lub wz. (z kropką na końcu). Moja dociekliwość, wyrażona m.in. poszukiwaniem takowego skrótu na różnych stronach internetowych, nie została nagrodzona :), gdyż nie znalazłem żadnej wzmianki na ten temat. Według mnie nie powinno się używać tych słów, bo to, czy ktoś przełożonego zastępuje (skądinąd przecież oficjalnie, z rozkazu innego przełożonego), czy też jest to właściwy przełożony (zajmujący to określone stanowisko na co dzień), nie ma aż tak wielkiego znaczenia, bynajmniej dla zainteresowanego, przedstawiającego sprawę w określonym piśmie. Być może umieszczanie przed nazwiskiem wyrazów w zastępstwie wynikało z obawy przed odpowiedzialnością za konsekwencje wiążące się z podjętymi decyzjami... Ale i to nie ma sensu, bo tak czy owak pismo zawiera adresata, np. płka Kowalskiego. Przykład:
Dowódca
wz. płk Jan KOWALSKI.
Dziękuję za poświęcony mi i mojemu problemowi czas. Pomimo iż sprawa jest błaha i nie dotyczy nikogo personalnie, ani też nie ujawnia tajemnicy wojskowej, ze względu na moje bezpośrednie powiązanie z armią (noszę mundur i nie jestem oficerem, choć liczę na zmianę stopnia; ale to zupełnie inna sprawa), bardzo proszę o zachowanie mojego adresu, imienia i nazwiska, a nawet inicjałów do Państwa wiadomości.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Niektórzy koledzy tworzyli więc fikcję, fałszywą sieć. Słusznie przewidywali, że przełożeni i tak nie będą w stanie skontrolować rozbudowanej na papierze...
  • ... na oś silnika (moment napędowy silnika) jest redukowany proporcjonalnie do przełożenia, prędkość wyjściowa napędzanego członu sL jest też jednak zredukowana w...
  • ... nas. Łączyła się z tym bogobojność i bezwzględne posłuszeństwo względem przełożonych (chyba że żądali rzeczy niegodziwych), a także skromność ubioru i...

Encyklopedia PWN

stosunek prędkości kątowej wału napędzanego do prędkości kątowej wału napędzającego;
w pol. prawie karnym wojsk. polecenie określonego działania lub zaniechania działania, wydane służbowo żołnierzowi przez przełożonego;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego