tani

Wielki słownik ortograficzny

tani; tań•szy
Tania Tani, Tanię, W. Taniu; Tań
Tanie Linie Kolejowe (dziś: Twoje Linie Kolejowe; skrót: TLK) Tanich Linii Kolejowych

Słownik języka polskiego

tani
1. «niedrogi»
2. «oferujący towary, usługi po niższej cenie niż inni»
3. «lichy, marny»

• tanio • taniość • taniutki, taniusieńki, taniuteńki

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Tania – Tani czy Tanii?
25.03.2003
Pan dr Jan Grzenia, odpowiadając na pytanie o dopełniacz imion Katia, Nadia itp., stwierdził, iż „Rzeczowniki obce i pochodzenia obcego zakończone na -ia maja w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku zakończenie -ii, np. apatii, partii, komedii, encyklopedii. Imiona odmieniamy podobnie jak wyrazy pospolite o tym samym zakończeniu”. Czy oznacza to, że dopełniacz od imienia Tania (= Tatiana) brzmi Tanii? Czy nie należało by raczej odmienić go według wzoru Ksenia – Kseni, a nie mania – manii?
W dalszej części cytowanej porady odsyłam do Nowego słownika ortograficznego PWN, w którym znajdują się niezbędne uściślenia. Otóż jeśli -ia występuje po n, zapis jest uzależniony od wymowy, dodajmy: starannej. Wymowie [ńja], którą zaleca się dla wyrazów obcego pochodzenia, odpowiada zapis -nii, gdy zaś mówimy [ńa], a tak w języku starannym powinniśmy wymawiać wyrazy rodzime o tym zakończeniu – piszemy -ni, stąd mania – manii 'pasja, obsesja', Mania – Mani 'imię zdrobniałe'. W związku z tym, iż imiona te wymawia się zwykle [Tańa, Kseńa], to – mimo że są obcego pochodzenia – w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku zapisujemy je Tani, Kseni.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
o Katii i Katji oraz Tani i Tanji
13.03.2014
Dzień dobry,
mam pytanie dotyczące odmiany imion (lub ogólnie nazw własnych) zakończonych w piśmie na -nja lub -tja, np. Katja, Tanja (pisane właśnie w ten sposób). Czy j w dopełniaczu pozostaje, czy zmienia się w i? Tzn. Katji/Tanji czy Katii/Tanii?
Pozdrawiam
Gdyby chodziło o Katię i Tanię, to sprawa byłaby jasna: ich pisownię w dopełniaczu lp reguluje zasada [21] WSO PWN, zgodnie z nią napisalibyśmy Katii, ale Tani. Por. wcześniejsze porady o Tani i Katii.
Pan pyta jednak o rzadkie imiona Katja i Tanja, co do których powstaje podejrzenie, że zostały zapisane z błędem. Zakładając, że błędu w nich nie ma, traktowałbym je tak jak nazwy o zakończeniu -cja, -sja lub -zja, czyli pisał w dopełniaczu z końcowym -ji. Prócz analogii do nazw na -cja, -sja i -zja za taką decyzją przemawia wzgląd na poprawne odtworzenie mianownika na podstawie dopełniacza (a także równokształtnego celownika i miejscownika): otóż z form Katii i Tani każdy odtworzy mianownik Katia i Tania, a nie spodziewany Katja i Tanja. Dlatego pisownia Katji i Tanji wydaje się bezpieczniejsza.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Stopniowanie przymiotników
31.12.2015
Szanowni Państwo,
Niedawno przedmiotem dyskusji pomiędzy mną a moim rozmówcą stały się formy stopniowania przymiotników. Podczas gdy mój interlokutor upierał się przy stosowaniu form opisowych w stosunku do krótkich przymiotników – a więc: bardziej tani, bardziej smaczny, ja opowiadałem się za formami syntetycznymi – tańszy, smaczniejszy. Słownik poprawnej polszczyzny mówi jedynie, że formy opisowe „nie zasługują na aprobatę”. Czy to znaczy, że należy je tępić?
Pozdrawiam serdecznie.
Nie ulega wątpliwości, że przymiotniki tani, smaczny tworzą regularne syntetyczne formy stopnia wyższego i najwyższego: tańszy, najtańszy; smaczniejszy, najsmaczniejszy. Nie ulega jednak również wątpliwości, że istnieje z polszczyźnie stopniowanie analityczne, czyli opisowe, polegające na tym, że przed przymiotnikiem albo utworzonym od niego przysłówkiem stawiamy wyrazy: bardziej, najbardziej, np. bardziej interesujący, mniej interesujący. W samym takim stopniowaniu nie ma niczego złego – źle się jednak, moim zdaniem, dzieje, gdy chcemy je odnosić do przymiotników i przysłówków krótkich, tradycyjnie i bezkolizyjnie stopniowanych syntetycznie. Czasami prowadzi to do efektów komicznych czy wręcz karykaturalnych, jak w autentycznych zdaniach: Te pierogi są bardziej dobre niż tamte, Twój wynik jest bardziej zły niż mój. Podobnie rażą (mnie) konstrukcje bardziej tani, bardziej smaczny – nie widzę powodu, by rezygnować z prostych i tradycyjnych form tańszy, smaczniejszy.
Wypada mi się więc zgodzić z opinią zawartą w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny pod red. A. Markowskiego: „W polszczyźnie ostatnich dziesięcioleci obserwujemy systematyczne odchodzenie od stopniowania regularnego na rzecz stopniowania analitycznego. Ma to pewne uzasadnienie praktyczne – struktury opisowe powstają mechanicznie, bez konieczności uwzględniania wymian głoskowych, a ponadto mogą nazywać dwa rodzaje modyfikacji cechy – albo jej intensyfikację, albo osłabienie. Zastępowanie bez powodu tradycyjnych, syntetycznych form stopniowania regularnego formami dłuższymi, analitycznymi, nie zasługuje na aprobatę”.
Agata Hącia

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... muzyków i 12 mażoretek). Ile kosztował wyjazd urzędników? Hotel - ponoć najtańszy w Zurychu - 3,7 tys. zł (licząc 2,67 zł...
  • ... góry popełnić samobójstwo. Wykluczono działanie osób trzecich.
    Porzucili, bo za
    tani? W nocy, 25 października z prywatnej posesji w Białym Dunajcu...
  • ... w telewizji - mówi Maciej Pawlicki. - Lintas Piotra Gawła nie stosuje tanich sztuczek polegających tylko na przekraczaniu granic, co coraz częstsze w...

Encyklopedia

Tani Ryōko, Tamura Ryōko, ur. 6 IX 1975, Fukuoka,
judoczka japońska;
grupa etniczna mieszkająca na przedgórzu wschodnich Himalajów w Indiach w stanie Arunaćal Pradeś;
rodzaj linii lotn. o bardzo niskich cenach biletów;
Massalitinowa Tania, ur. 2 IX 1922, Praga,
córka Nikołaja, aktorka bułgarska;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego