precedens

Wielki słownik ortograficzny

precedens -n•su, -n•sie; -n•sów

Słownik języka polskiego

precedens
1. «wydarzenie stanowiące punkt odniesienia i usprawiedliwienia dla podobnych późniejszych wydarzeń»
2. «orzeczenie sądu, które ma moc wiążącą w odniesieniu do późniejszych orzeczeń w podobnych sprawach»

• precedensowy

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

precedensowy = bezprecedensowy?
26.06.2009
Szanowni Państwo!
Proszę o wyjaśnienie różnicy między słowami bezprecedensowy i precedensowy – o ile taka istnieje. Czy jakieś wyjątkowe wydarzenie jest bezprecedensowe, bo nie ma podobnego precedensu, czy precedensowe, bo skoro innego precedensu nie ma, to ono samo taki tworzy? Czy obu tych wyrazów można używać w dokładnie takich samych sytuacjach i kontekście?
W znaczeniu ogólnym, gdy mówimy o bezprecedensowych decyzjach, sytuacjach lub wydarzeniach, równie dobrze możemy określić je jako precedensowe. Ten pierwszy przymiotnik jest jednak używany dużo częściej i brzmi dobitniej.
Gdy natomiast mówimy o precedensowych wyrokach (sądu), precedensowych sprawach (karnych), precedensowych procesach, pozwach, prawie precedensowym itp., to nie możemy w zamian użyć drugiego przymiotnika.
Znaczenie słów precedensowy i bezprecedensowy jest podobne (choć może to się wydawać paradoksalne), ale zakresy ich użycia się różnią.
Mirosław Bańko, PWN
Autopotwór
28.11.2016
Jestem tłumaczką dialogów filmowych, i w filmie, który tłumaczę, pojawia się postać Monster Truck. Nie ma polskiego odpowiednika tej nazwy, ale na potrzeby małego widza (bajka w dubbingu) tłumaczę to jako Autopotwór, a dzieci jeżdżą Autopotworem. Czy ta pisownia jest prawidłowa? (razem czy osobno?)
Być może lepiej zostawić nazwę w oryginale, zwłaszcza że jest precedens – serial Monster Truck – Mali giganci? Jednak jestem za tłumaczeniem na polski wszystkiego co się da, zwłaszcza dla dzieci...
Bardzo mi się podoba Autopotwór – uważam go za świetny odpowiednik wyrażenia Monster Truck. Zapisuje go Pani poprawnie – cząstkę auto- traktujemy tu jak przedrostek (por. autoholowanie, autonaprawa itd. – formacje jeszcze niedawno krytykowane, ale dziś już powszechne).
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
Big Mac
5.02.2003
Jak należałoby zapisać Big Mac w zdaniu: „Ile kosztuje... big mac (Big Mac?)”?
Pisownia małą literą byłaby dość rozumna, bo nasuwa się analogia do pisowni typu Mercedes 'firma i marka', mercedes 'pojazd tej firmy, marki', lecz gdybyśmy tak wyraz ten zapisali, byłby to chyba precedens.
Przeszukałem pod kątem takiej pisowni zasoby Internetu, o których nie bez racji mawia się, że są nieogarnione, i nie znalazłem ani jednego przykładu (a złośliwie mówiąc, jeśli jakiejś pisowni nie można spotkać w Internecie, to nie jest ona w ogóle możliwa). Oznacza to, że nie mamy oparcia w zwyczaju językowym, na który zapewne silnie oddziałuje fakt, że zapis wielkimi literami często pojawia się w miejscach publicznych.
Ostatecznie, rozważywszy różne racje, dochodzę do wniosku, że najlepiej byłoby zapisać „Ile kosztuje Big Mac?”.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... do dzisiaj jest rzadko spotykana - wtedy w Wielkiej Brytanii stanowiła precedens. Czy wpływ na tę decyzję miał fakt, że to dzięki...
  • ... otaczać religie monoteistyczne opieką.
    Wyrok w sprawie prezenterki to nadzwyczajny
    precedens. Jestem zaskoczona, że w ogóle doszło do procesu, bo sprawy...
  • ... zdania, że ukazanie się tej książki to fakt nie mający precedensu w dziejach kultury: "zapoczątkowanie nowego rodzaju sztuki i doprowadzenie go...

Encyklopedia

precedens
[łac. praecedens ‘poprzedzający’],
prawo rozstrzygnięcie organu państw., przeważnie sądu, które ma moc wiążącą w odniesieniu do późniejszych rozstrzygnięć podobnych przypadków;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!