rewizja

Wielki słownik ortograficzny

rewi•zja -zji, -zję; -zji

Słownik języka polskiego

rewizja
1. «ogół czynności mających na celu znalezienie i odebranie przedmiotów mogących stanowić dowód przestępstwa lub jakiegoś wykroczenia»
2. «ponowna ocena jakichś poglądów, teorii naukowych, aktów prawnych itp. poprzedzająca dokonanie w nich zmian; też: te zmiany»
3. «kontrola urzędowa jakiejś instytucji»
4. «odwołanie od orzeczeń sądu niższej instancji do sądu wyższej instancji; też: pismo do sądu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji»
5. «ostateczna korekta tekstu przed podpisaniem do druku»

• rewizyjny
rewizja nadzwyczajna «zaskarżenie do Sądu Najwyższego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w danej sprawie»
rewizja osobista «obszukanie osoby podejrzanej»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Czerwony Kapturek
9.05.2003
Spotkałem się z tłumaczeniem „Czerwony Kapturek poszła”. Czy to jest taka sama hiperpoprawność jak „SLD zrezygnowała”, jak powiedział kiedyś premier Buzek, czy może rewizja starych błędów?
Że premier mógł się tak przejęzyczyć, mogę uwierzyć, ale żeby jakieś wydawnictwo opublikowało książkę, w której Czerwony Kapturek poszła, to się nie mieści w głowie. Ciekawe, czy gdyby literaturoznawcy odkryli, że wilk w bajce o Czerwonym Kapturku był samicą, to jakiś tłumacz napisałby: „Wilk zjadła babcię i czekała na Czerwonego Kapturka”? A może „...na Czerwoną Kapturkę”?
Mirosław Bańko
odnośnie (do) czegoś
11.02.2011
Witam.
Moje pytanie dotyczy zwrotu odnośnie. Spotykam się zarówno z formą odnośnie, jak i odnośnie do i mam pytanie o poprawność tej drugiej wersji. W moim odczuciu jest to pewnego rodzaju powtórzenie, gdyż samo odnośnie zawiera w sobie zwrot odnoszący się DO czegoś. Ponieważ nie umiem znaleźć w słownikach jednoznacznej odpowiedzi językoznawców, tą drogą proszę o opinię.
Pozdrawiam
Winicjusz
Konstrukcję odnośnie czegoś – np. „Odnośnie Pana pytania mam kilka uwag” – krytykowano od dawna jako zapożyczenie składniowe z rosyjskiego. Radzono zastępować ją przez odnośnie do czegoś, np. „Odnośnie do Pana pytania mam kilka uwag”. Ostatnio ta krytyka zelżała, głównie ze względu na znaczne rozpowszechnienie konstrukcji ocenianej jako niepoprawna. W tej sytuacji można iść za zwyczajem językowym jako „ostatecznym prawodawcą”, ale można też bronić tradycji, twierdząc – jak niektórzy językoznawcy – że „błąd wielokrotnie powtórzony nie przestaje być błędem”.
Ciekawe, że w Pana odczuciu jest wręcz odwrotnie niż twierdzą przywiązani do tradycji poloniści: odnośnie do czegoś wydaje się Panu podejrzane, a odnośnie poprawne. Takie odwrócenie ocen jest symptomatyczne, może świadczyć o tym, że czas nastał na rewizję tradycyjnej oceny. W niektórych słownikach odnośnie (bez do) już zresztą zostało uwzględnione jako pełnoprawny element polszczyzny.
Poprawne czy nie, jest często odnośnie, a także odnośnie do nadużywane. Istnieją inne zwroty, których można używać w zamian, np. w związku z czymś, w stosunku do czegoś, jeśli chodzi o coś. Nie zapominajmy o nich.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  1. 11.02.2011
    Witam Pana bardzo serdecznie.
    Chciałabym zabrać głos w sprawie odnośnie do. Moja alternatywa do – trochę, moim zdaniem – niefortunnego zwrotu to w odniesieniu do.
    Pozdrawiam i życzę miłego dnia
    Irena Słonina
  2. 11.02.2011
    Dziękuję za tę uwagę. Sprawdzając, czy słownikarze mówili coś na temat zwrotu w odniesieniu, zwróciłem uwagę na przykład, jakim Szober w przedwojennym Słowniku ortoepicznym – po wojnie przemianowanym na Słownik poprawnej polszczyzny – zilustrował zwrot odnośnie do: „Pchła odnośnie do swej wielkości jest bardzo ciężka''. W tym kontekście w odniesieniu do byłoby odrobinę lepsze.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zdejmij czy zdejm?
13.09.2002
Szanowny Panie Doktorze!

Pozwoli Pan, że na wstępie zacytuję tekst, którego dotyczy mój problem. Jest to instrukcja użycia pewnego gadżetu reklamowego:
"INSTRUKCJA NAKŁADANIA TATUAŻU
1. Zdejm przezroczystą folię
2. Przyłóż mocno tatuaż do suchej, czystej, odtłuszczonej skóry strona z klejem.
3. Zwilż papier wodą, odczekaj pół minuty, usuń papier, tatuaż jest gotowy.
ABY ZMYĆ TATUAŻ, UŻYJ OLIWKI
Pytanie moje jest następujące: czy błędem jest użycie w przytoczonej instrukcji słowa zdejm, czy raczej powinno byc uzyte słowo zdejmij, oraz czy zamiana tych słów może być uważana za błąd ortograficzny? Muszę również dodać, że nie zmienia to charakteru, wartości użytkowych i atrakcyjności ww. gadżetu reklamowego, gdyż instrukcja jest niszczona w czasie aplikacji. Dodam też, że powierzchnia, na której znajduje się instrukcja, jest bardzo mała (4x4 cm)

Z poważaniem
Maciej Wysocki
Słowniki ogólne i ortograficzne podają tylko formę zdejmij, a słowniki poprawnej polszczyzny ostrzegają wręcz, że zdejm to forma niepoprawna. W Korpusie Języka Polskiego PWN (ok. 66 mln słów w tekstach ciągłych) zdejmij występuje jednak 42 razy, a zdejm 54 razy, a więc częściej. Co więcej, formę kwestionowaną przez słowniki znajdujemy m.in. u Dąbrowskiej, Gojawiczyńskiej, Zegadłowicza, Gombrowicza, Iwaszkiewicza, Miłosza, Borowskiego, Bratnego, Herberta, Barańczaka, Mrożka, Różewicza. Spośród dawniejszych autorów zdejm pisali m.in. Słowacki, Krasiński, Prus, Sienkiewicz, Reymont i Żeromski. Trudno zrozumieć, dlaczego leksykografowie uznali formę częstszą i tak rozpowszechnioną za niepoprawną.
Być może kierowali się analogią do pokrewnych czasowników wyjąć, ująć, zająć i in., które tworzą formę rozkazującą tylko z przyrostkiem -ij: nie mówimy wyjm, ujm ani zajm, może dlatego autorzy słowników uznali, że i zdejm nie zasługuje na aprobatę. Być może brali pod uwagę i to, że pozostałe formy rozkaźnika od zdjąć tworzone są wyłącznie z przyrostkiem: zdejmijcie i zdejmijmy, nie zdejmcie, zdejmmy. Dwóch ostatnich form nie mamy poświadczonych w korpusie.
Kierowanie się analogią w języku jest jednak niebezpieczne. Dziś, gdy w komputerowym korpusie językowym możemy łatwo sprawdzić, które formy są rzeczywiście w użyciu, przyszedł czas na rewizję starych rozstrzygnięć opartych na analogii. Przy najbliższej okazji postaramy się uwzględnić w słownikach oboczne formy zdejmij i zdejm.
W każdym razie nie ma merytorycznego powodu, aby w cytowanej przez Pana instrukcji zamieniać jedną z tych form na drugą. Jest za to być może powód czysto pragmatyczny: ponieważ użytej formy nie ma w słownikach, niektóre osoby mogą czynić producentowi zarzuty, że pisze nie po polsku. Można powiedzieć więc, że forma zdejmij na razie jest bezpieczniejsza. Stąd nie wynika jednak, że zdejm to błąd językowy.
Mirosław Bańko

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... wówczas na skazania w tzw. trybie doraźnym (tj. bez prawa rewizji wyroku), ale i "orzekane w tych sprawach kary były zbyt...
  • ... Z naszego przedziału nikogo nie zabrano, ale gdy po długiej rewizji pociąg wreszcie ruszył, widziałam grupę mężczyzn otoczoną wiankiem policji, popychanych...
  • ... odzyskać swoją niezależność, prawo do artystycznego eksperymentu, do krytyki i rewizji naszych rodzimych mitów historycznych czy stereotypów wyobraźni. W rewolcie owej...

Encyklopedia

rewizja
[łac.],
metodol. poddanie krytyce obowiązujących dotychczas założeń, istniejącego stanu rzeczy; ponowne zbadanie, rozpatrzenie (teorii, aktualnego stanu nauki, poglądów itp.) w celu wniesienia zmian i uzupełnień.
rewizja
[łac.],
potoczna nazwa przeszukania, czyli stosowanej w postępowaniu karnym czynności zmierzającej do znalezienia przedmiotów mogących stanowić dowód w sprawie;
leśn. zespół czynności obejmujący analizę wykonania planu oraz opracowanie nowego planu urządzenia lasu dla określonej jednostki administracyjnej.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!