czyż

Wielki słownik ortograficzny

Czyż: Hen•ryk Czyż, Czyża, z Czyżem
czyż (ptak) -ża; -że, -żów a. czyżyk
czyż (partykuła)
Czyże -ża; przym.: czyżewski

Słownik języka polskiego

czyż I «partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczająca komunikowanej w nim treści, np. Czyż można było przyglądać się temu z obojętnością.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

adaptacja fonetyczna obcych nazw
18.12.2002
Mamy w języku polskim nazwy obcojęzyczne (przeważnie angielskie) wymawiane w sposób dość niesamowity: Kawa Jacobs – wym. [jakobs], transatlantyk Titanic – wym. [titanik]. Ejże! Wymawiajmy to albo w całości po polsku, albo w całości po angielsku: odpowiednio [jacobs] albo [dżekebs] – [titanic], albo [tajtanik]. Czyż można wymawiać wyraz, korzystając z jednej sylaby polskiej, a z jednej angielskiej? Przecież jest to co najmniej dziwne! Równie dobrze można by wymawiać te wyrazy jako – odpowiednio – [dzejcobs], [tajtanic]. Brzmi dziwolągowato, ale... spełnia przecież warunki narzucone wymową pokutującą w naszym języku (uzusową? – chyba raczej dziwaczną...).
Pozdrawiam serdecznie!!!
Ale czyby pomogło?
15.06.2018
Mam wątpliwość co do porady https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Czy-polaczone-z-by;17840.html. Reguła [160] mówi jednoznacznie, że partykułę czy zapisuje się z by łącznie, niezależnie od jej funkcji (zresztą wg SJP wyraz czy może być partykułą jedynie w funkcji pytajnej — w innych jest spójnikiem). Jest to też zgodne z: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/by-z-partykulami;3709.html. Za to w zdaniach Kto by…?, Gdzie byś…? i Kiedy byśmy… pisownia rozdzielna wynika z reguły [164]. Czyż nie?
bazodanowy
11.06.2003
Pytanie dotyczące danych przypomniało mi o pewnym wyrażeniu z związanym z danymi, którego nie mogę znieść, i mam nadzieję, że Poradnia mnie poprze. Otóż jest coś takiego jak baza danych. W ostatnich latach ktoś wpadł na pomysł, aby utworzyć od tego przymiotnik, i wymyślił ... bazodanowe, czyli dotyczące baz danych. Czyż można sobie wyobrazić bardziej karkołomne słowotwórstwo? Ten dla mnie oczywisty chwast językowy pleni się okropnie, bo chyba jest zapotrzebowanie określenie o takim znaczeniu. Do niedawna był obecny tylko w mowie i to tylko w ograniczonym środowisku; dziś już pojawił się nawet w tytułach książek. Pierwszy z brzegu przykład: „PHP 3. Internetowe aplikacje bazodanowe” wydawnictwa Helion; jest to tłumaczenie angielskiego oryginału „Database Applications on the Web Using PH3”. Może autorytet Poradni, jeśli Poradnia podziela mój protest, przyczyni się do eliminacji tego dziwoląga, o ile nie jest już za późno.
Pozdrawiam.
Z.C., Warszawa

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... z knajpy. A jednak to właśnie on został moim mężem.
    Czyż nie wyszłam za niego, aby uczynić na złość temu pierwszemu...
  • ... niemieckiej imperialiści anglo-amerykańscy pragnęli stworzyć odskocznię do prowokacji wojennych. Czyż wśród przesiedleńców niemieckich z Sudetów, (które w swoim czasie imperialiści...
  • ... powinno to jednak stanowić żadnego zagrożenia dla wierzeń religijnych ludności. Czyż w krajach zachodnich, które dokonały postępów w dziedzinie nauki, technologii...

Encyklopedia

czyż, czyżyk, Carduelis spinus,
ptak z rodziny łuszczaków;
Czyż Henryk, ur. 16 VI 1923, Grudziądz, zm. 16 I 2003, Warszawa,
dyrygent i kompozytor, także pisarz;
Czyż Jan, ur. ok. 1755, zm. 3 IX 1843, Lwów,
działacz polit., poeta;
Czyż Wiesław, ur. 2 V 1927, Lublin,
fizyk teoretyk;
w. w woj. świętokrz. (pow. sandomierski, gmina Zawichost);

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego