czyż

Wielki słownik ortograficzny

Czyż: Hen•ryk Czyż, Czyża, z Czyżem
czyż (ptak) -ża; -że, -żów a. czyżyk
czyż (partykuła)
Czyże -ża; przym.: czyżewski

Słownik języka polskiego

czyż I «partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczająca komunikowanej w nim treści, np. Czyż można było przyglądać się temu z obojętnością.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

adaptacja fonetyczna obcych nazw
18.12.2002
Mamy w języku polskim nazwy obcojęzyczne (przeważnie angielskie) wymawiane w sposób dość niesamowity: Kawa Jacobs – wym. [jakobs], transatlantyk Titanic – wym. [titanik]. Ejże! Wymawiajmy to albo w całości po polsku, albo w całości po angielsku: odpowiednio [jacobs] albo [dżekebs] – [titanic], albo [tajtanik]. Czyż można wymawiać wyraz, korzystając z jednej sylaby polskiej, a z jednej angielskiej? Przecież jest to co najmniej dziwne! Równie dobrze można by wymawiać te wyrazy jako – odpowiednio – [dzejcobs], [tajtanic]. Brzmi dziwolągowato, ale... spełnia przecież warunki narzucone wymową pokutującą w naszym języku (uzusową? – chyba raczej dziwaczną...).
Pozdrawiam serdecznie!!!
bazodanowy
11.06.2003
Pytanie dotyczące danych przypomniało mi o pewnym wyrażeniu z związanym z danymi, którego nie mogę znieść, i mam nadzieję, że Poradnia mnie poprze. Otóż jest coś takiego jak baza danych. W ostatnich latach ktoś wpadł na pomysł, aby utworzyć od tego przymiotnik, i wymyślił ... bazodanowe, czyli dotyczące baz danych. Czyż można sobie wyobrazić bardziej karkołomne słowotwórstwo? Ten dla mnie oczywisty chwast językowy pleni się okropnie, bo chyba jest zapotrzebowanie określenie o takim znaczeniu. Do niedawna był obecny tylko w mowie i to tylko w ograniczonym środowisku; dziś już pojawił się nawet w tytułach książek. Pierwszy z brzegu przykład: „PHP 3. Internetowe aplikacje bazodanowe” wydawnictwa Helion; jest to tłumaczenie angielskiego oryginału „Database Applications on the Web Using PH3”. Może autorytet Poradni, jeśli Poradnia podziela mój protest, przyczyni się do eliminacji tego dziwoląga, o ile nie jest już za późno.
Pozdrawiam.
Z.C., Warszawa
cudzołóstwo
9.11.2006
Witam.
Moje pytanie dotyczy etymologii słowa cudzołóstwo. Do tej pory wydawało mi się oczywiste, że słowo to pochodzi od słów cudze, łoże. Ostatnio jednak pewien ksiądz powiedział mi, że pochodzi ono od słów cudze, łono. Bardzo mnie to zdziwiło, bo czyż nie powinno być wtedy cudzołoństwo? Prosze o wyjaśnienie pochodzenia tego słowa.
Pozdrawiam.
Witold

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... z knajpy. A jednak to właśnie on został moim mężem.
    Czyż nie wyszłam za niego, aby uczynić na złość temu pierwszemu...
  • ... niemieckiej imperialiści anglo-amerykańscy pragnęli stworzyć odskocznię do prowokacji wojennych. Czyż wśród przesiedleńców niemieckich z Sudetów, (które w swoim czasie imperialiści...
  • ... powinno to jednak stanowić żadnego zagrożenia dla wierzeń religijnych ludności. Czyż w krajach zachodnich, które dokonały postępów w dziedzinie nauki, technologii...

Encyklopedia

czyż, czyżyk, Carduelis spinus,
ptak z rodziny łuszczaków;
Czyż Henryk, ur. 16 VI 1923, Grudziądz, zm. 16 I 2003, Warszawa,
dyrygent i kompozytor, także pisarz;
Czyż Jan, ur. ok. 1755, zm. 3 IX 1843, Lwów,
działacz polit., poeta;
Czyż Wiesław, ur. 2 V 1927, Lublin,
fizyk teoretyk;
w. w woj. świętokrz. (pow. sandomierski, gmina Zawichost);

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego