kosmiczny

Wielki słownik ortograficzny PWN

Słownik języka polskiego PWN

kosmiczny
1. «dotyczący kosmosu jako przestrzeni pozaziemskiej»
2. «służący do latania w kosmos i do przeprowadzania badań w kosmosie»
3. «wyglądający tak, jakby był wytworem techniki przyszłości»
4. filoz. «obejmujący swym zasięgiem cały wszechświat»
5. «niedający się ogarnąć, wielki»

• kosmicznie
pył kosmiczny, meteorowy, gwiezdny «drobne okruchy materii rozproszone w przestrzeni międzyplanetarnej»
statek kosmiczny «pojazd przystosowany do lotów kosmicznych»
komora kosmiczna «urządzenie, w którym wytwarza się sztucznie warunki zbliżone do warunków panujących w przestrzeni kosmicznej»
medycyna kosmiczna «dział medycyny zajmujący się badaniem wpływu warunków lotu kosmicznego i przestrzeni kosmicznej na organizm»
prawo kosmiczne «normy prawne dotyczące działalności badawczo-eksploatacyjnej w przestrzeni kosmicznej»
prędkość kosmiczna «prędkość, jaką musi osiągnąć obiekt kosmiczny, aby mógł spełnić określone zadanie w przestrzeni kosmicznej»
promieniowanie kosmiczne «promieniowanie zarówno korpuskularne, jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z przestrzeni kosmicznej i z wyższych warstw atmosfery ziemskiej»
przestrzeń kosmiczna «przestrzeń rozciągająca się poza granicami atmosfery ziemskiej»
radiostacja kosmiczna «radiostacja umieszczona na obiekcie ruchomym, który całą drogę lub jej część odbywa w kosmosie»
sonda kosmiczna «bezzałogowy statek kosmiczny wysyłany w celu przeprowadzenia badań w kosmosie»
stacja kosmiczna, międzyplanetarna, orbitalna
1. «laboratorium w przestrzeni kosmicznej, działające automatycznie lub kierowane zdalnie z Ziemi»
2. «duży sztuczny satelita mieszczący obserwatorium geograficzne, astronomiczne itp.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Astronauta a kosmonauta
16.12.2016
Szanowni Państwo,
chciałem zapytać o rozróżnienie między słowami astronauta i kosmonauta. Całkiem niedawno dowiedziałem się, że pierwsze odnosi się do amerykańskich lotników kosmicznych, a drugie do rosyjskich. Trudno to jednak zweryfikować. Domyślam się, że taki podział był bardziej na czasie w okresie zimnej wojny i aktywnej konkurencji na tym polu między dwoma mocarstwami. A jak to jest dzisiaj? I jak w takim razie mówić o wysłannikach innej niż wymienione narodowości?

Czytelnik
retro
17.06.2007
Dzień dobry,
w przeczytanej ostatnio książce dotyczącej stylistyki retro znalazłam interesujący fragment wyjaśniający pochodzenie tego terminu – w języku angielskim wywodzi się on pośrednio z terminologii lotów kosmicznych, skąd trafił do mowy potocznej. Zastanawiam się, kiedy ten termin pojawił się w języku polskim w taki znaczeniu, w jakim używamy go dziś. Czy wcześniej również związany był ściśle z nauką i występował jedynie jako przedrostek?
Dziękuję i pozdrawiam,
Olga Drenda
Centrum Kontaktu
17.10.2013
Szanowny Panie Profesorze,
jako pracownik Centrum Komunikacji Społecznej, jednego z biur Urzędu m.st. Warszawy, zwracam się do Pana z prośbą o opinię w sprawie nadania nazwy Centrum Kontaktu Warszawa 19 115 nowo powstałemu ośrodkowi, którego zadaniem jest informowanie mieszkańców Warszawy o wszelkich procedurach realizowanych przez Urząd, a także reagowanie na wszelkie zgłaszane problemy dotyczące, w skrócie, funkcjonowania Miasta. Skontaktować się z nami będzie można za pośrednictwem różnych kanałów komunikacji, spośród których najczęściej używanym będzie zapewne linia telefoniczna.
Wątpliwości nastręcza nam wyrażenie centrum kontaktu – jako dosłowne tłumaczenie angielskiego (amerykańskiego) contact center. Zrezygnowaliśmy z nazwy Centrum Informacji Warszawa 19 115, ponieważ wyklucza ona skojarzenie, że pod tym numerem przyjmowane będą również interwencje. Odrzucona została także nazwa Centrum informacyjno-interwencyjne Warszawa 19 115 jako zbyt długa. Nie chcemy także stosować nazwy Infolinia Warszawa 19 115. Nieprzydatne jest również obcojęzyczne call center.
Prosimy zatem Pana Profesora o opinię, czy wyrażenie centrum kontaktu jest poprawne językowo i może być zrozumiałe dla ogółu mieszkańców.
Z poważaniem

Tomasz Dziedziczak
Główny specjalista
URZĄD M.ST. WARSZAWY
Centrum Komunikacji Społecznej (CK)

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... niż obrotowym. Natomiast jest faktem, zapewne znaczącym, że zarówno obiekty kosmiczne (układy słoneczne, galaktyki), jak i elektrony w atomie czy nukleony...
  • ... Planetary Society utworzone przez astronoma Carla Sagana wybudowało prototyp pojazdu kosmicznego, który będzie napędzany przez cząsteczki światła - fotony. Statek ma 27...
  • ... człowiek oderwał się od Ziemi i rozpoczął badania w przestrzeni kosmicznej. Począwszy od Jurija Gagarina (1961 r.), astronauci latają na orbitę...

Encyklopedia PWN

środek transportowy przeznaczony do realizacji lotów kosmicznych, odpowiednio przystosowany do długotrwałego przebywania i poruszania się w przestrzeni kosmicznej.
w międzynar. prawie kosm. urządzenie (także oddzielona od niego część, np. rakieta nośna) przeznaczone do umieszczenia w przestrzeni kosm. bądź urządzenie tam się znajdujące (załogowy statek kosm., sztuczny satelita, próbnik kosm.), lub też zainstalowane na powierzchni ciała niebieskiego (np. pojazdy księżycowe, Łunochod);
próbnik kosmiczny, sonda kosmiczna,
bezzałogowy statek kosmiczny, którego zadaniem jest prowadzenie bezpośrednich badań ośrodka międzyplanetarnego lub ciał niebieskich Układu Słonecznego.
Teleskop Kosmiczny Hubble’a
[t. k. habla],
Hubble Space Telescope (HST),
satelitarne obserwatorium astronomiczne skonstruowane przez NASA (przy współudziale ESA), jeden z najważniejszych instrumentów astronomicznych XX w.;
urządzenie do treningu astronautów, imitujące warunki lotu kosmicznego;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego