przez

Wielki słownik ortograficzny PWN

Słownik języka polskiego PWN

przez
1. «przyimek występujący w zdaniu komunikującym, że ktoś lub coś przechodzi lub przedostaje się z jednej strony danego obiektu na drugą, np. Do domu wracała przez park., Droga prowadziła przez most.»
2. «przyimek przyłączający określenie grupy osób, rzeczy lub masy czegoś, które znajdują się na drodze czyjegoś ruchu i wymagają pokonania, np. Brnęli przez śnieg w stronę schroniska.»
3. «przyimek przyłączający nazwę rzeczy, która oddziela dwie sąsiadujące ze sobą części przestrzeni, np. Słyszałam przez drzwi waszą rozmowę.»
4. «przyimek przyłączający określenie stanów rzeczy, w których ktoś uczestniczył lub które przeżył, np. Przeszedł przez życie cicho i spokojnie.»
5. «przyimek wraz z przyłączanym rzeczownikiem komunikujący czas trwania zdarzenia, o którym jest mowa, np. Rozmawiali przez chwilę.»
6. «przyimek wprowadzający element zajmujący miejsce pośrednie w szeregu złożonym z co najmniej trzech elementów, np. Układ niżowy ciągnął się od Skandynawii przez Morze Północne po Wyspy Brytyjskie.»
7. «przyimek komunikujący, że cała powierzchnia jakiejś rzeczy lub części ciała ma daną cechę albo że cała podlega danej czynności, np. Głęboka szrama przechodziła mu przez czoło.»
8. «przyimek przyłączający określenie wykonawcy lub sprawcy czynności, np. Omawiano poprawki zgłoszone przez posłów.»
9. «przyimek wprowadzający nazwę środka lub narzędzia czynności, np. Piła sok przez słomkę.»
10. «przyimek przyłączający określenie czynności, która służy osiągnięciu komunikowanego w zdaniu celu, np. Uczczono pamięć zmarłych przez powstanie.»
11. «przyimek przyłączający określenie okoliczności lub nazwę osoby, która spowodowała dany stan rzeczy, oceniany zazwyczaj jako zły, np. Wpadł w furię przez zazdrość.»
12. «przyimek wprowadzający nazwę osoby, z której pomocy lub pośrednictwa ktoś korzysta, np. Przekażę ci informację przez Piotra.»
13. «przyimek wprowadzający słowa, którym przypisywane jest w zdaniu określone znaczenie, np. Co rozumiesz przez to pojęcie?»
14. «przyimek wprowadzający liczbę, za pomocą której dokonuje się mnożenia lub dzielenia, np. Podziel dziewięć przez trzy.»
15. «przyimek przyłączający nazwę litery, która jest używana w danej pisowni, np. Wyraz "nadzieja" pisze się w dopełniaczu przez "i".»
bieg przez płotki «konkurencja lekkoatletyczna polegająca na biegu po torze, na którym są ustawione przeszkody»
wnioskowanie przez analogię «wnioskowanie o posiadaniu pewnej cechy przez dany przedmiot na podstawie jego podobieństwa do innych przedmiotów mających tę właśnie cechę»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Przez mgłę
6.02.2019
Drażnią mnie wyrażenia przez mgłę samolot nie wylądował. Czy nie powinno być z powodu zamiast przez?
Proszę o wskazanie poprawnej formy.
przez godzinę
4.12.2007
Szanowni Państwo!
Mam wątpliwości odnośnie do użycia przyimka przez – bardzo proszę o ich rozwianie. Rozmawiałam godzinę (ponad godzinę, prawie godzinę, około pół godziny) czy przez godzinę (przez ponad godzinę, przez prawie godzinę, przez około pół godziny)? Byłam w domu godzinę czy przez godzinę?
Z poważaniem
Anna M.
przez siebie, przez niego
17.11.2004
Znalazłem zdanie: „Użytkownik (...) przemieszcza się po stronach programu w wybranej przez niego kolejności”. Czy nie powinno się użyć tu zaimka siebie? Zajrzałem do NSPP. Nie daje on jednoznacznej odpowiedzi. Znalazłem tam dwa przykłady: „Oskarżony przedstawił kłamliwą, wygodną dla siebie (nie: dla niego) wersję wydarzeń”, „Usłyszał bardzo pochlebną dla siebie (lub: dla niego) opinię”.
Autorzy podają różne rozwiązania. Czy cytowane zdanie jest poprawne? Czy reguły proponowane przez słownik są spójne?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... depcze trawnik lub zieleniec lub też dopuszcza do niszczenia ich przez zwierzęta znajdujące się pod jego nadzorem,
    podlega karze grzywny do...
  • ... Serwitów powstały w XII wieku. Obecna forma Stowarzyszenia została zatwierdzona przez papieża Piusa X dnia 22 lipca 1908 roku. Stowarzyszenie zostało...
  • ... pragmatycznie. Po mastektomii czekała mnie dożylna chemioterapia i przyjmowanie pigułek przez dwa tygodnie, potem dwutygodniowa przerwa; takie cykle miały trwać pół...

Encyklopedia PWN

zarządzanie wykorzystujące metodę zaproponowaną przez P. Druckera, polegającą na tym, że każdy kierownik, niezależnie od szczebla zarządzania, proponuje zestaw celów, za których osiągnięcie chce być odpowiedzialny;
zwrot przez rufę, zwrot z wiatrem,
żegl. manewr statku żaglowego polegający na przeprowadzeniu go od baksztagu jednego halsu do baksztagu drugiego halsu;
zwrot przez sztag, zwrot na wiatr,
żegl. manewr statku żaglowego polegający na przeprowadzeniu go od bajdewindu jednego halsu do bajdewindu drugiego halsu;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego