za pasem

Wielki słownik ortograficzny

za pas: zatknąć nóż za pas, wziąć nogi za pas

Porady językowe

pas
15.01.2004
Witam! Proszę o wyjaśnienie, jaka jest etymologia słowa pas (zdrobnienie: pasek – jak od spodni).
Dziękuję,
Ryszard
zderzak w zderzak
27.04.2009
Witam,
ostatnio wśród moich znajomych rozgorzała dyskusja o znaczeniu wyrażenia zderzak w zderzak. Część optuje za 'obok siebie', analogicznie do łeb w łeb, inni natomiast uważają, że to 'jeden za drugim'. Ma to według mnie większy sens, m.in. przez fakt, że na drodze dużo cenniejsza jest informacja, iż ktoś jedzie tuż za nami i łatwo o kolizję, niż to, że ktoś jedzie innym pasem z podobną prędkością.
Bardzo proszę o rozstrzygnięcie nurtującego mnie problemu.
Pozdrawiam serdecznie.
Jesteśmy piąci?
15.05.2017
Podczas świątecznego obiadu powstał u nas w rodzinie spór, czy możemy być dwudzieści piąci. Siostrzeniec twierdził, że konsultował tę formę z dwiema polonistkami, które potwierdziły ją jako poprawną. Wydało mi się to wielce nieprawdopodobne, zaczęłam więc szukać odpowiedzi. Znalazłam m. in. Pani audycję http://www.polskieradio.pl/9/305/Artykul/216839,Jestesmy-piaci potwierdzającą moje wątpliwości. Jednocześnie jednak czytam w Słowniku gramatyki języka polskiego, że – przynajmniej teoretycznie – możemy:
http://sgjp.pl/leksemy/#105136/dwudziesty
http://sgjp.pl/leksemy/#131203/piąty
Podobnie jest w Wielkim słowniku języka polskiego:
http://wsjp.pl/index.php?id_hasla=39581&ind=0&w_szukaj=dwudziesty
http://wsjp.pl/index.php?id_hasla=39539&ind=0&w_szukaj=piąci
Może mi Pani wyjaśnić, na czym opiera Pani tezę, że język polski nie dopuszcza takiej możliwości? Sama chętnie bym jej nie dopuściła, w obliczu powyższych danych ze słowników brak mi jednak argumentów.
Pozdrawiam serdecznie
Marta

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... i wesele, że pewnego wieczoru powiedziałam: Dość tego! Bierzmy nogi za pas! 24 godziny później ślubowaliśmy sobie w Kazimierzu. Za zaoszczędzone pieniądze...
  • ... trzeźwy pan, bardzo dziwnie na mnie się patrzący,
    wzięłam nogi
    za pas i z prędkością błyskawicy znalazłam się nad grobem mego dziadka...
  • ... z sobą.
    Konstanty przywitał go okrzykiem:
    - No nareszcie, Janie! Święta
    za pasem, a ty o drzewku nie pomyślałeś. Gdzie tradycja, święty polski...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego