alternatywa

Wielki słownik ortograficzny

al•ter•natywa -ywie, -ywę; -yw: Pomarańczowa Alternatywa

Słownik języka polskiego

alternatywa
1. «dwie wykluczające się możliwości; też: konieczność wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami»
2. log. «zdanie składające się z dwóch zdań połączonych spójnikiem lub (albo), wówczas prawdziwe, gdy choć jedno ze zdań składowych jest prawdziwe»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

alternatywa
20.11.2002
Bardzo proszę o rozwianie moich wątpliwości dotyczących pewnego stwierdzenia. Ostatnio w telewizji emitowany był program, bądź raczej konkurs, w którym jedna z konkurencji polegała na wskazaniu błędów językowych czy ortogaficznych. Na tablicy umieszczone było między innymi zdanie: MAM DWIE ALTERNATYWY. Zawodnicy wskazali na to zdanie jako błędnie sformułowane. Ja również przychyliłam się do ich odpowiedzi, natomiast mój chłopak się ze mną nie zgodził, podając mi następujący przykład: „Mam zamiar wydać zarobione pieniądze. Więc albo kupię Poloneza, albo Fiata, czyli to jest pierwsza alternatywa. Jak również zastanawiam się nad kupnem domu, który kupię albo w Lublinie, albo w Krakowie – druga alternatywa. W związku z tym mam dwie alternatywy”. Czy na podstawie tego przykładu można powiedzieć, że „mam dwie alternatywy”, i czy w ogóle takie stwierdzenie jest dopuszczalne?
Bardzo proszę o odpowiedź.
Pozdrawiam
Dagmara Iskra
Przypuszczam, że organizatorzy i uczestnicy konkursu mieli na myśli sytuację, w której ktoś mówi: „Mam dwie alternatywy”, a chodzi mu o to, że ma dwie możliwości. W takiej sytuacji słowo alternatywa rzeczywiście nie powinno być używane. Pani chłopak miał jednak na myśli coś innego – sytuację, w której musimy dokonać dwóch wyborów spośród w sumie czterech możliwości. Powinniśmy więc przyznać mu rację: istnieją dwie alternatywy, a czasem nawet może ich być więcej.
Mimo że słowo alternatywa oznacza zasadniczo sam wybór, a nie jedną z możliwości do wyboru, powszechnie używane są konstrukcje typu „Szkoły niepubliczne stały się alternatywą dla szkół państwowych” albo „Nie mamy innej alternatywy” (w znaczeniu 'nie mamy innego wyjścia'). Takich konstrukcji niektóre osoby nie lubią, ale większość słowników i wydawnictw poprawnościowych już je akceptuje (być może uznawszy słuszność argumentacji przedstawionej w Słowniku wyrazów kłopotliwych PWN).
Mirosław Bańko
alternatywa
23.04.2011
Do sejmu wchodzą 4 partie: A(40%),X(20%),Y(20%),Z(20%). Odbywają się 3 rozmowy koalicyjne: A z X, A z Y, A z Z. W każdej z nich przedstawiciele partii A słyszą: „Albo robicie z nami koalicję na naszych warunkach, albo nie zrobimy koalicji”. Jeśli rozumieć alternatywę jako przedmiot „dwuelementowego” wyboru, to poszczególne oferty koalicyjne są alternatywami dla braku koalicji. Czy stwierdzenie: „Jeśli partia A chce rządzić, dokona wyboru między TRZEMA alternatywami” będzie poprawne?
Etymologicznie alternatywa to wybór jednej z dwóch możliwości, por. łacińskie alter 'jeden z dwóch'. Mówienie o trzech alternatywach w sytuacji, gdy chodzi o wybór jednej z trzech możliwości, jest dla wielu osób więc nie do przyjęcia.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Alternatywy 4
13.04.2016
Czy znak „/” w zastosowaniu np. torba/plecak/etui możemy traktować jako znak alternatywy w tym kontekście i rozumieć jako torba lub plecak, lub etui?
Zazwyczaj jest tak, że ukośnik służy do rozdzielania wyrazów lub wyrażeń alternatywnych (niekoniecznie formalnych alternatyw). Występuje wówczas zamiast spójnika albo, lub (funkcja rozłączności). W wypadku formularzy często mamy do czynienia z sytuacją, w której ukośnik zastępuje spójniki – nomen omen rozdzielone ukośnikiem – i/lub (funkcja łączności albo rozłączności zarazem), np.
Proszę o wydanie karty: bankomatowej / debetowej / kredytowej / przedpłaconej*.
* Niepotrzebne skreślić.


Po skreśleniu jednego lub dwóch elementów ukośnik z funkcji i/lub przekształca się w koniunkcję.
Adam Wolański

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... gminy Kościelisko" - żartował, nie bez racji, komentator.
    Idea imprezy - "Sport
    alternatywą dla narkotyków" - w tym wypadku potwierdziła swą zasadność. Organizatorom imprezy...
  • ... choć tło niezmiernie ważne, bo realne, bo stanowiące niestety jedyną alternatywę dla śmierci za życia.
    Problem w tym jednak, że profesor...
  • ... od moich osobistych sympatii do tego drugiego wariantu, że obydwie alternatywy są do przyjęcia.
    Wartościowe jest w książce J. Sikory uwzględnienie...

Encyklopedia

alternatywa
[łac. alternare ‘wymieniać się’],
suma logiczna,
log. zdanie złożone z 2 zdań połączonych spójnikiem „lub” („albo”) rozumianym jako równoznaczny z wyrażeniem „zachodzi co najmniej jedno z dwojga”;
alternatywa wyłączająca, alternatywa rozłączna, ekskluzja,
log. zdanie złożone ze zdań połączonych spójnikiem „albo” rozumianym jako „dokładnie jedno z dwojga”;
ruch happeningowy;
Praca i Sprawiedliwość Społeczna — Alternatywa Wyborcza, Arbeit & sociale Gerechtigkeit — Die Wahlalternative (WASG),
niemiecka partia polityczna;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego