czysty

Wielki słownik ortograficzny PWN

czysty; czyści; czyst•szy a. czyściej•szy
czysta wyborowa czystej wyborowej, czystą wyborową

Słownik języka polskiego PWN

czysty
1. «niezabrudzony»
2. «niezamglony, przejrzysty»
3. «zawierający składniki sobie tylko właściwe, z niczym niezmieszany, wolny od zniekształceń»
4. «wyrazisty, regularny»
5. «zachowujący powściągliwość płciową»
6. «szlachetny, prawy»
7. «dźwięczny, wyraźny w brzmieniu»
8. «niezadłużony»
9. pot. «oczywisty, zupełny»

• czysto • czystość • czyściutki, czyściuchny, czyściuteńki • czyściutko, czyściuchno, czyściuteńko
czysty akt filoz. «określenie Boga jako bytu, który jest samym aktem, bez domieszki potencji»
czysty dochód, zysk «dochód po potrąceniu wydatków»
czysty rozum «według koncepcji Kanta: to, co jest w umyśle a priori i nie pochodzi z doświadczenia»
czysty strzał łow. «strzał śmiertelny»
czysty ton serca «ton serca bez szmerów»
siew czysty «siew jednego gatunku rośliny»
czysta pot. «wódka czysta»
brylant czystej wody «najcenniejsza odmiana brylantu»
czysta hipoteka «hipoteka niezawierająca zapisu obciążającego nieruchomość; też: nieruchomość nieobciążona długami»
czysta sztuka «sztuka niepodporządkowana celom utylitarnym»
do czysta «zupełnie, całkowicie»
koń czystej krwi «rasa konia powstała z krzyżowania koni tej samej rasy»
produkcja czysta «część produkcji globalnej pozostała po odliczeniu środków zużytych na jej wytworzenie»
samogłoska czysta «samogłoska nieunosowiona»
wódka czysta «wódka niezabarwiona, bez dodatków smakowych»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Gdzie mówią najczystszą polszczyzną?
9.04.2002
Chciałbym zadać kolejne pytanie: w którym regionie Polski ludzie mówią najbardziej poprawnie po polsku? Chodzi mi o unikanie naleciałości, gwary, itp. Czy da się tak w ogóle skategoryzować region? Mam swoje typy, ale być może jestem w błędzie.

Dziękuję i pozdrawiam.
Gdzie mówią najczystszą polszczyzną?
7.04.2003
Czy możliwe jest wyróżnienie w Polsce terenów, których mieszkańcy posługują się językiem polskim w formie „najczystszej”, tj. zawierającym jak najmniej terminów pochodzących z języków obcych? I odwrotnie: czy można określić takie miejsca, w których wpływy obcojęzyczne są wyraźniejsze niż gdzie indziej? Interesuje mnie też, czy wspomniane obszary pokrywałyby się z tymi, w których wymowa jest najbardziej pozbawiona różnych naleciałości.
Pozdrawiam serdecznie i z góry dziękuję za pomoc
Robert
Kto mówi najczystszą polszczyzną?
9.01.2003
Mieszkańcy którego regionu Polski posługują się językiem najbardziej zbliżonym do języka ogólnego albo tzw. literackiego?

Ciekawostki

Czyste konto
Czyli: brak obciążeń, zobowiązań, przewin. W banku czyste, wyczyszczone konto nie jest przedmiotem tęsknot. Dobrze jest coś na koncie mieć. Inaczej w metaforze życiowej: tu jedynie dobre konto to konto czyste.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... nie poniżej rzeczywistej wartości dotychczasowego czystego majątku spółki. Rzeczywista wartość czystego majątku spółki zostanie ustalona przez komisję szacunkową, powołaną w trybie...
  • ... na tych tam nowomodnych aluminiowych sitkach, tylko na uczciwym kawałku czystego białego płótna. Tak właśnie robiła pyzy Hela. Od jej śmierci...
  • ... coraz wnikliwiej dociera do istoty przemian i oddala się od czystej politycznej propagandy, choć nigdy nie czynił tego tak nachalnie i...

Encyklopedia PWN

Alfons II Czysty, Alfonso II el Casto, ur. 759(?), Oviedo, zm. 842, tamże,
król Asturii od 791, syn Frueli I;
proces zarządzania i sterowania produkcją w taki sposób, aby zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń i ich wprowadzaniu do środowiska oraz aby ograniczać marnotrawstwo zasobów surowców, energii i pracy ludzkiej;
Koncepcja sztuki S.I. Witkiewicza przecząca zasadom realizmu, naturalizmu i wszelkiego prawdopodobieństwa życiowego
zootechn. określenie przynależności hodowanych zwierząt do rasy utrzymywanej od wielu pokoleń w czystości, bez krzyżowania z innymi rasami lub ze sztukami bezrasowymi
w genetyce eukariontów o złożonej budowie zespół osobników homozygotycznych powstały w wyniku chowu wsobnego (hodowla w pokrewieństwie, kojarzenia wsobne);
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!