pierwiastek

Wielki słownik ortograficzny PWN

pierwiastek -t•ka, -t•kiem; -t•ki, -t•ków
eka-pierwiastek eka-pierwiast•ka, eka-pierwiast•kiem; eka-pierwiast•ki, eka-pierwiast•ków
pierwiast•ka (pierworódka) -t•ce, -t•kę; -tek

Słownik języka polskiego PWN

pierwiastek
1. «istotna część składowa jakiejś całości»
2. «substancja zawierająca atomy o jednakowej liczbie elementarnych ładunków dodatnich w jądrze atomowym»
3. zob. rdzeń w zn. 6.
4. «liczba, która podniesiona do pewnej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną»

• pierwiastkowy
eka-pierwiastek «każdy z pierwiastków chemicznych, których istnienie przewidział D.I. Mendelejew»
pierwiastek kwadratowy «pierwiastek drugiego stopnia z liczby nieujemnej»
pierwiastek promieniotwórczy «pierwiastek ulegający procesom przemiany jądrowej połączonej z emisją promieniowania jądrowego»
pierwiastek równania «liczba, która po podstawieniu na miejscu niewiadomej równania sprawdza to równanie»
pierwiastek sześcienny «pierwiastek trzeciego stopnia»
wyciągnąć pierwiastek «obliczyć pierwiastek z danej liczby»
pierwiastka «kobieta lub samica ssaków rodząca po raz pierwszy»
liczba atomowa (pierwiastka) «liczba oznaczająca ilość protonów w jądrze atomu danego pierwiastka»
pierwiastki biofilne «pierwiastki chemiczne występujące w skorupie ziemskiej, których obieg w przyrodzie jest uzależniony od procesów życiowych różnych organizmów»
pierwiastki kryptomorficzne «pierwiastki, które występują w skorupie ziemskiej tylko w postaci domieszek w minerałach innych pierwiastków»
klark pierwiastków «wskaźnik określający ilościowy udział poszczególnych pierwiastków chemicznych w składzie danego środowiska w przyrodzie»
okresowy układ pierwiastków chemicznych «zestaw wszystkich pierwiastków chemicznych, uszeregowanych według ich rosnącej liczby atomowej»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

odmiana nazw pierwiastków
25.05.2006
Na stronie http://www.ciop.pl/8461.html wypisano związki różnych pierwiastków, m.in. noblu i berkelu. Słowniki podają, że nobla. Co do Bk – różnie: berkela: http://sjp.pwn.pl/haslo.php?id=3854, berkelu: http://so.pwn.pl/slowo.php?co=berkel. Wszystkie pozostałe pierwiastki rodzaju męskiego mają w dopełniaczu ‑u (einsteinu, neptunu). Czy zatem noblu traktować jako błąd?
Czytamy formuły matematyczne
28.12.2010
Szanowni Państwo,
mając na myśli pierwiastek z liczby dwa, powinniśmy mówić pierwiastek z dwóch czy pierwiastek z dwa? Dalej: pierwiastek z dwóch iks kwadrat, pierwiastek z dwa iks kwadrat, a może jeszcze inaczej: pierwiastek z dwóch iksów kwadrat?
Szczęśliwego Nowego Roku
Tomasz Tarasiuk
antymon
22.05.2011
Szanowni Państwo,
zastanawiałem się ostatnio nad nazwami pierwiastków chemicznych. Ich nazwy w większości mogę sobie jakoś wyjaśnić. Prócz jednego: antymonu. W większości języków nazwa pierwiastka 51 brzmi podobnie, ale już po łacinie to stibium, a po rosyjsku surma. Co oznacza nazwa antymon i czy ma coś wspólnego znaczeniowo z surmą i stibium?
Pozostaję z poważaniem
K. Pawłowski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... tego wyrażenia wyciągnąć pierwiastek kwadratowy. Jak wiemy jednak z algebry, pierwiastek ten może mieć zarówno wartości dodatnie, jak i ujemne. W...
  • ... czerwieni, występuje kilkaset ciemnych prążków. Jak wiemy (rozdz. 2) każdemu pierwiastkowi chemicznemu odpowiada charakterystyczne widmo "liniowe" emisyjne lub absorbcyjne. Porównując linie...
  • ... promieniowania w poszczególnych pierwiastkach, to zasięg ((...)) w jednorodnej mieszaninie tych pierwiastków w stosunkach masowych odpowiednio ((...)) wynosi: ((...))
    Wyznaczymy przykładowo zasięg cząstek o...

Encyklopedia PWN

mat. pojęcie z zakresu arytmetyki i algebry.
zbiór atomów, których jądra mają taką samą liczbę protonów, czyli atomów o takiej samej liczbie atomowej (oznaczanej symbolem Z).
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 104; → rutherford.
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 105; → dubn.
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 106; → seaborg.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego