• Plebiscyt!
    Przez pierwsze trzy tygodnie trwania plebiscytu, poprzez dedykowany formularz na stronie sjp.pwn.pl wpłynęło do nas ponad 6,5 tysiąca zgłoszeń.
    Słowa wyróżniane w poprzednich edycjach plebiscytu, takie jak: sztos, XD, beka, masakra, ogarniać wraz – z odpowiednimi wyrazami pochodnymi, cieszą się dużą popularnością także w tym roku. Połowa zgłoszeń przypada na słowo, które przed rokiem pojawiło się zaledwie kilka razy (na razie nie zdradzimy, jakie to słowo).
     
    Z ciekawych, nowych zapożyczeń w różnym stopniu zaadaptowanych ortograficznie i gramatycznie, zgłoszono:
    ●   akronim oznaczający osobę najbliższą bae (before anyone else),
    ●   ejtisy „lata osiemdziesiąte lub przedmioty z nimi związane”,
    ●   essa wyraz oceny pozytywnej,
    ●   fleksować i fleks „imponować, szpanować, lansować”,
    ●   intacz i w intaczu – kontakt (in touch).
    Zapożyczenia z nietypowych źródeł to m.in. śląskie masny pierwotnie „tłusty”, a dziś po prostu „dobry” i hiszpańskie bajlando (bailando) „super impreza lub cokolwiek fajnego”.
    Ciekawym akronimem składniowym jest OCB „o co biega”.
     
    W kwestii klasyfikacji tematycznej, na pierwszym miejscu pojawiają się słowa oceniające – częściej negatywnie niż pozytywnie. Nowe zwroty są często związane z podstawową w aktywności młodego pokolenia sztuką dyskusji. Zgłoszono: fleksować, kisnąć, pocisk, wreszcie pal gumę, czyli „spadaj”. To wszystko elementy retoryki codziennej, rywalizacji słownej, która ustala relacje w grupie. Do repertuaru retorycznego należą też epitety krytyczne, w tym słowo zgłaszane dotychczas najczęściej. Najbardziej popularny epitet sytuacyjny pozytywny to prestiż i prestiżowy. Przytoczmy oryginalną definicję ilustrującą nietrwałość slangu: „prestiżowe” (kilka lat temu „epickie”) oznacza, ni mniej ni więcej, coś fantastycznego.
     
    Marek Łaziński
    Młodzieżowym słowem roku 2016 był SZTOS, 2017 – XD. Jakie słowo wybierzemy w tym roku? Zachęcamy do udziału oraz śledzenia przebiegu plebiscytu na naszej stronie. Formularz zgłoszeniowy aktywny będzie do 30 listopada. Zobacz jak wziąć udział w akcji Młodzieżowe słowo roku?
     
    Dodano: 2018-11-14
     
  • Łatwo pomylić
    sztos
    Definicja oryginalna: coś fajnego, niesamowitego, fantastycznego
     
    Uwagi językoznawcy [MŁ]: Słowo znane w tym znaczeniu od dawna, notowane w słowniku Doroszewskiego, ale w 2. połowie XX wieku używane rzadko (w latach 90. przypomniane w tytule filmu o cinkciarzach). Pierwotne znaczenie to pchnięcie, uderzenie (z niem.), być może znaczenie szczęścia w grze związane jest z uderzeniem kijem w bilę.
     
    Komentarz [PS]: Sztos nie jest słowem nowym, ale patrząc na to, jak często się je ostatnio widuje, nie jest dla mnie zaskoczeniem, że wygrało ono w tegorocznym plebiscycie. Rosnącą popularność słowa sztos widać było już na przełomie 2014 i 2015 roku, ale dopiero w zeszłym roku zadomowiło się ono na dobre. Słowo jest krótkie, określa coś pozytywnego i jest na tyle ogólne, że można je stosować do niemal dowolnej sytuacji. Doskonale nadaje się więc do komunikacji w internecie (często wzbogacane o takie emoji, jak: oznaczające OK lub oznaczający ogień), gdzie „sztosem” może być nowa płyta ulubionego wykonawcy, premierowy odcinek serialu czy selfie na portalu społecznościowym. Uważam, że właśnie ta zwięzłość wpłynęła na popularność tego słowa.
    Słowo zgłoszone w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2016
  • Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej
    24 września w poznańskim Centrum Kultury Zamek odbyła się osiemnasta gala finałowa Programu Społecznego Mistrz Mowy Polskiej. Poradnia Językowa PWN została laureatem plebiscytu Mistrza Mowy Polskiej w kategorii Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej. W imieniu Wydawnictwa Naukowego PWN nagrodę odebrały Lidia Drabik oraz Katarzyna Janus-Kwiatkowska.
     
    Program Mistrz Mowy Polskiej istnieje od grudniu 2000 roku. W ramach Programu grono ekspertów złożone z wybitnych językoznawców, literaturoznawców i socjologów języka wybiera osoby, które, według powszechnie uznanych kanonów, zasługują na miano Mistrzów Mowy Polskiej.
    W 2011 roku powstała nowa kategoria w plebiscycie – Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej. Tytuł ten nadawany jest przez członków Akademii Mistrzów Mowy Polskiej inicjatywom lub placówkom publicznym, które pielęgnują i promują najlepsze wzorce polszczyzny. W 2018 roku w kategorii Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej nominowanych było 5 placówek: Audioteka S.A., Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie, Poradnia Językowa PWN, Redakcja Kultury i Edukacji Programu 1 Polskiego Radia, Zespół Szkół Ogólnokształcących w Śremie. W obu kategoriach swojego laureata wybierają także czytelnicy, internauci i widzowie w ogólnopolskim plebiscycie Vox Populi.
     
    Jesteśmy zaszczyceni i dumni z otrzymania tak ważnej nagrody. To wyróżnienie dla wszystkich, którzy od 18 lat tworzą Poradnię Językową PWN: dla ekspertów i dociekliwych pytających, dla naszych czytelników i zespołu. Wszystkim serdecznie dziękujemy!!!
    Szczególne podziękowania składamy prof. Mirosławowi Bańce – Mirku, to dzięki Tobie Poradnia powstała, rozwijała się, zdobywała uznanie, popularność i stałych czytelników.
     
    Gorąco dziękujemy dr hab. Katarzynie Kłosińskiej, wspaniałej propagatorce pięknej i poprawnej polszczyzny, która od trzech lat jest głównym ekspertem Poradni.
     
    W ciągu 18 lat istnienia Poradni na pytania odpowiadali:
    prof. Mirosław Bańko, prof. Janusz Bień, prof. Jerzy Bralczyk, prof. Aleksandra Cieślikowa, dr Artur Czesak, prof. Janusz Danecki, prof. Grzegorz Dąbkowski, dr Krystyna Długosz-Kurczabowa, prof. Ewa Geller, dr Halszka Górny, prof. Barbara Grabka, dr Jan Grzenia, dr Agata Hącia, prof. Ewa Kołodziejek, prof. Halina Karaś, dr hab. Katarzyna Kłosińska, dr Monika Kresa, prof. Marek Łaziński, dr Maciej Malinowski, prof. Małgorzata Marcjanik, prof. Bogusław Nowowiejski, prof. Radosław Pawelec, dr Barbara Podolak, prof. Janusz Rieger, prof. Zygmunt Saloni, prof. Jerzy Sierociuk, dr Piotr Sobotka, mgr Paweł Swoboda, dr Adam Wolański, dr Monika Zaśko-Zielińska.
     
    To dla nas zaszczyt i ogromna przyjemność współpracować z Państwem! Bardzo dziękujemy!
     
     
    Dodano: 9.10.2018
     
Słowo dnia: euroazjatycki

Zagraj z nami!

Chcesz sprawdzić swoją znajomość języka?

Zagraj teraz

Zasady pisowni

23. [133] Pisownia zestawień typu lwia paszcza
Zestawienie to ściślejsze połączenie wyrazowe składające się z dwu lub więcej wyrazów, a tworzące całość znaczeniową. Pisownia zestawień jest rozdzielna, np.
boża krówka, czarna jagoda, dzień dobry, konik polny, lwia paszcza, mniej więcej, szewski poniedziałek, sto dwadzieścia pięć, dziewięćset dwa, dwa tysiące sześćset siedemnaście, jaki taki, taki siaki, taka owaka.
UWAGA: Rozdzielna pisownia wielowyrazowych połączeń liczebników głównych obowiązuje również we wszystkich dokumentach finansowych.
... >>

Zmieniają się czasy,
zmieniają się słowa

Zobacz w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, jak przez pół wieku zmieniło się słowo hybryda
Więcej słów
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego