• Na czasie
    Zobacz, jak wiele pułapek, leksykalnych dwuznaczności i tautonimów czyha na styku świata Hanysów i Goroli. Zapraszamy do pełnych humoru rozmów polsko-śląskich w książce Joanny Furgalińskiej „Achim Godej” oraz do naszej galerii ‘ślónskiej godki’.
    >>
  • Łatwo pomylić
    DLACZEGO
    Dlaczego dlaczego mamy pisać łącznie? Dlatego, że te słowa zrosły się w zrost (wzrost zrostem nie jest, pochodzi od wzrastać), który pozwala pytać o powód, przyczynę, nie wymagając w odpowiedzi konkretnego wskazywania na coś lub na kogoś.
    Gdy pytamy, dla kogo i dla czego ktoś się poświęca, rozdzielamy dla i czego, ale ogólnie o przyczynę pytamy „dlaczego?” (lub, by wątpliwości unikać, „czemu?”). Dla tego samego powodu (lub dlatego) piszemy łącznie dlatego.
    Jerzy Bralczyk
    >>
  • To ciekawe
    Szara eminencja
    Czyli: ktoś, kto sprawuje realną władzę, pozostając w cieniu. Eminentia to ‘dostojność’; taki jest tytuł kardynała. Szarą eminencją nazywano kardynała Richelieu, a także
    jego zaufanego, kapucyna ojca Józefa. Nazywając tak kogoś, pokazujemy, że nie do końca spełnia on warunki tej szarości – przecież ktoś rozpoznany jako szara eminencja nie jest już w zupełnym cieniu. Może za ojcem Józefem krył się ktoś, kto na to określenie naprawdę zasługiwał?
    Jerzy Bralczyk
    >>
Słowo dnia: naprawdę

Czy wiesz, że?

Mówimy „Wiara góry przenosi”, mając na myśli to, że wszystko można osiągnąć, jeśli się tylko uwierzy, że jest to możliwe.
Więcej przysłów

Zasady pisowni

Użycie wielkiej litery ze względów składniowych
Wielką literę stosuje się na początku każdego wypowiedzenia rozpoczynającego tekst oraz na początku każdego wypowiedzenia następującego po kropce:
Zbliżało się południe. Rzeka przepływająca przez niebiosa spłynęła za widnokres razem z moją wsią. Wprawdzie nadal wzdłuż rzeki rosła kukurydza i tytoń, ale okolica była już zupełnie inna. Może dlatego, że zbliżałem się do rozsypanego po wzgórzu miasteczka. Samo miasteczko, poza klasztorem z białego kamienia, niczym nie różniło się od naszej parafialnej wsi.
(T. Nowak)
Wielkiej litery używamy także po dwukropku:
a) kiedy przytaczamy cudzą wypowiedź i gdy cytat składa się z dwu lub więcej zdań (jak w poniższym przykładzie); cytaty jednozdaniowe możemy rozpoczynać małą literą, a cytaty niebędące zdaniami rozpoczynamy wyłącznie małą literą:
Popatrzyła na mnie z dziwnym, może trochę nieprzyjemnym uśmiechem i powiedziała po francusku najczystszą francuszczyzną:
— Nic nie szkodzi. Możemy rozmawiać po francusku. Tak jak kiedyś. Czy naprawdę tak zbrzydłam i zestarzałam się, że mnie pan nie poznaje?
(S. Dygat)
b) kiedy następuje dłuższy opis lub dłuższe wyliczenie:
Przypominam sobie zaaferowaną i zatroskaną twarz doktora w takiej scenerii: Jest rok 1955. Stoję na schodach przed gmachem Filharmonii Narodowej. Palę papierosa, jest przerwa w koncercie. Trwa Międzynarodowy Konkurs Chopinowski. Widzę w tłumie niespokojnie rozglądającego się kustosza.
(K.M. Sopoćko)
Derywaty modyfikacyjne (odrzeczownikowe) dodają nowy predykat do znaczenia podstawowego rzeczownika. Należą tu:
1. Nazwy żeńskie, np. studentka, mniszka, dozorczyni.
2. Nazwy deminutywne oznaczające małość przedmiotu (najczęściej w połączeniu z emocją pozytywną), np. domek, lampka.
3. Nazwy augmentatywne oznaczające dużą wielkość przedmiotu (najczęściej w połączeniu z emocją negatywną), np. domisko.
(Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia)
Po pytajniku i wykrzykniku również stosuje się wielką literę (choć możliwe jest użycie litery małej), np.
Renesans Brzozowskiego? Za wcześnie o tym mówić. Dopóki książki Brzozowskiego są białymi krukami, gdzież można mówić o renesansie? Czy na zapowiadane pełne wydanie jego dzieł w Polsce będziemy czekać równie długo jak na Norwida?
(J. Czapski)
... >>

Zmieniają się czasy,
zmieniają się słowa

Zobacz w Wielkim słowniku W. Doroszewskiego, jak przez pół wieku zmieniło się słowo hipoteka
Więcej słów