• Na czasie
    dopalacz
    1. «substancja naturalna lub syntetyczna (albo mieszanka tych substancji), o działaniu odurzającym lub pobudzającym, zbliżonym do działania narkotyku»
    2. «urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego redukujące szkodliwe składniki w spalinach»
    3. «w silniku turboodrzutowym: urządzenie do spalania dodatkowego paliwa w celu zwiększenia siły ciągu silnika»
  • Łatwo pomylić
    GDZIENIEGDZIE
    Tu i ówdzie piszemy jako trzy wyrazy, bo i owo ówdzie ma jeszcze pewną osobność, i i rzadko łączy słowa w jeden wyraz.
    A co do gdzieniegdzie, nie jesteśmy pewni, czy to trzy słowa, z przeczeniem w środku, jak było nie było, czy dwa słowa, jak kiedy niekiedy. Oczywiście to drugie, ale o ile samo niekiedy niekiedy spotykamy, to nie ma takich tekstów, gdzie niegdzie by się osobno pojawiało. Niegdzie nigdzie nie ma, tylko przy gdzie, z którym dlatego się łączy.
    Jerzy Bralczyk
  • To ciekawe
    Pusty śmiech
    Czyli: śmiech w sytuacji braku rzeczywistego powodu, także: absurd. Śmiechem możemy wyrazić nasz stosunek do sprawy: spontanicznym – szczery, udawanym – uważany za właściwy.
    Pusty śmiech to albo spontaniczna reakcja na nie wiadomo co, albo słowne stwierdzenie, że uważamy coś za nonsensowne, niemożliwe. On miałby to zrobić? Pusty śmiech! czyli śmiej się pan z tego!. Ten pierwszy pusty śmiech jest zwykle głośny, drugiego nie słychać.
    Jerzy Bralczyk
Słowo dnia: alienacja

Czy wiesz, że?

Mówimy „Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę”, mając na myśli eskalację czyichś roszczeń.
Więcej przysłów

Zasady pisowni

Użycie wielkiej litery ze względów składniowych
Wielką literę stosuje się na początku każdego wypowiedzenia rozpoczynającego tekst oraz na początku każdego wypowiedzenia następującego po kropce:
Zbliżało się południe. Rzeka przepływająca przez niebiosa spłynęła za widnokres razem z moją wsią. Wprawdzie nadal wzdłuż rzeki rosła kukurydza i tytoń, ale okolica była już zupełnie inna. Może dlatego, że zbliżałem się do rozsypanego po wzgórzu miasteczka. Samo miasteczko, poza klasztorem z białego kamienia, niczym nie różniło się od naszej parafialnej wsi.
(T. Nowak)
Wielkiej litery używamy także po dwukropku:
a) kiedy przytaczamy cudzą wypowiedź i gdy cytat składa się z dwu lub więcej zdań (jak w poniższym przykładzie); cytaty jednozdaniowe możemy rozpoczynać małą literą, a cytaty niebędące zdaniami rozpoczynamy wyłącznie małą literą:
Popatrzyła na mnie z dziwnym, może trochę nieprzyjemnym uśmiechem i powiedziała po francusku najczystszą francuszczyzną:
— Nic nie szkodzi. Możemy rozmawiać po francusku. Tak jak kiedyś. Czy naprawdę tak zbrzydłam i zestarzałam się, że mnie pan nie poznaje?
(S. Dygat)
b) kiedy następuje dłuższy opis lub dłuższe wyliczenie:
Przypominam sobie zaaferowaną i zatroskaną twarz doktora w takiej scenerii: Jest rok 1955. Stoję na schodach przed gmachem Filharmonii Narodowej. Palę papierosa, jest przerwa w koncercie. Trwa Międzynarodowy Konkurs Chopinowski. Widzę w tłumie niespokojnie rozglądającego się kustosza.
(K.M. Sopoćko)
Derywaty modyfikacyjne (odrzeczownikowe) dodają nowy predykat do znaczenia podstawowego rzeczownika. Należą tu:
1. Nazwy żeńskie, np. studentka, mniszka, dozorczyni.
2. Nazwy deminutywne oznaczające małość przedmiotu (najczęściej w połączeniu z emocją pozytywną), np. domek, lampka.
3. Nazwy augmentatywne oznaczające dużą wielkość przedmiotu (najczęściej w połączeniu z emocją negatywną), np. domisko.
(Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia)
Po pytajniku i wykrzykniku również stosuje się wielką literę (choć możliwe jest użycie litery małej), np.
Renesans Brzozowskiego? Za wcześnie o tym mówić. Dopóki książki Brzozowskiego są białymi krukami, gdzież można mówić o renesansie? Czy na zapowiadane pełne wydanie jego dzieł w Polsce będziemy czekać równie długo jak na Norwida?
(J. Czapski)
... >>

Powiedz to inaczej

Zmieniają się czasy,
zmieniają się słowa

Zobacz w Wielkim słowniku W. Doroszewskiego, jak przez pół wieku zmieniło się słowo anarchizm
Więcej słów