absolutne

Wielki słownik ortograficzny PWN

Słownik języka polskiego PWN

zero bezwzględne, absolutne fiz. «teoretycznie najniższa możliwa temperatura, punkt zerowy na bezwzględnej skali temperatur Kelvina»
absolutny
1. «zupełny»
2. «niekwestionowany»
3. «istniejący obiektywnie»
4. «oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad»

• absolutnie
monarchia absolutna «monarchia, w której władza należy niepodzielnie do panującego»
muzyka absolutna «muzyka wolna od treści pozamuzycznych, np. literackich»
prawda absolutna «prawda ostateczna lub prawda całościowa»
próżnia absolutna, doskonała «obszar pozbawiony całkowicie cząstek materialnych»
słuch absolutny «wrodzona zdolność rozpoznawania bezwzględnej wysokości dźwięków»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Dlaczego bracia, księża, dzieci?
13.03.2018
Szanowni Państwo,
skąd się wzięła nieregularna liczba mnoga wyrazów brat i dziecko? Czy są jeszcze jakieś rzeczowniki, które odmieniają się tak jak dziecko lub tak jak brat, czy też są to „wyjątki absolutne”? Końcówkę -a w mianowniku liczby mnogiej mają też ksiądz i książę. Czy coś je łączy z bratem?

Łączę wyrazy szacunku
AW
Jestem Polakiem – dlaczego narzędnik?
15.10.2016
Mój kolega z Włoch zapytał mnie, dlaczego polskie zdanie typu Jestem Włochem, Jestem Polakiem zawiera narzędnik, nie zaś jak w innych językach, które podlegają deklinacji, z mianownikiem (niem. Ich bin italienisch, wł. Sono Italiano). W łacinie widzimy podobną zależność – Jestem człowiekiem, Ecce homo.

Z góry dziękuję za odpowiedź.

Z pozdrowieniami
Albert Gorzelak
zachodzić w ciążę
30.08.2002
Serdecznie proszę o pomoc w rozwiązaniu pewnego problemu językowego. Chodzi o wyróżniony dużym drukiem fragment poniższego zdania:
„Aszerę i Anat przedstawiono w tekstach egipskich jako boginie-matki, które uznawano za „wieczne dziewice” (dosł. „wielkie boginie, które ZACHODZĄ W CIĄŻĘ, ale nie rodzą”).
W tym religijnym kontekście zwrot „zachodzą w ciążę” trochę razi, bo chyba niezbyt pasuje do tego podniosłego tytułu. Lepiej brzmiałaby jakaś forma czasownika „począć”. Można by na przykład powiedzieć: „wielkie boginie, które poczynają, ale nie rodzą”.
Sęk w tym, że według „Słownika poprawnej polszczyzny” W. Doroszewskiego „począć” w tym znaczeniu występuje tylko w formie dokonanej.
Czy jest jakiś ładny, naturalny i poprawny sposób wyrażenia tej myśli? A może wspomniane zastrzeżenie ze słownika Doroszewskiego nie jest absolutne?

Z poważaniem
Andrzej Szymczak

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... orzekać o naszym poznaniu, jest możliwe jedynie przy założeniu istnienia absolutnego Umysłu" . "...próżno polować na pewność bez Boga, a zatem próżno...
  • ... Matki-Polki do kobiety wyzwolonej - i odmowy bycia kobietą. Bohaterka Absolutnej amnezji jest równocześnie wewnątrz własnych opowieści i na zewnątrz - w...
  • ... posnęli
    ludzie i zwierzęta, dopiero wtedy można
    było wyłowić z
    absolutnej ciszy daleki,
    ciężki odgłos. Nie przerywał on jednak spokoju,
    nie...

Encyklopedia PWN

ciśnienie mierzone względem próżni.
muzyka wolna od treści poet.-lit., nie obarczona programem lit. lub aluzjami pozamuz. zawartymi np. w tytule utworu, w przeciwieństwie do muzyki programowej;
zdolność muzyczna, polegająca na rozpoznawaniu wysokości dźwięków bez konieczności porównywania z wysokością już znaną.
astr. wyrażana w wielkościach gwiazdowych jasność, jaką miałby obiekt astronomiczny obserwowany z odległości 10 pc (parsek) w pustej przestrzeni;
astr. jasność obiektu astr. we wszystkich długościach fali (przy spełnieniu warunków takich, jak przy jasności absolutnej).
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego