• Plebiscyt!
    Przez pierwsze trzy tygodnie trwania plebiscytu, poprzez dedykowany formularz na stronie sjp.pwn.pl wpłynęło do nas ponad 6,5 tysiąca zgłoszeń.
    Słowa wyróżniane w poprzednich edycjach plebiscytu, takie jak: sztos, XD, beka, masakra, ogarniać wraz – z odpowiednimi wyrazami pochodnymi, cieszą się dużą popularnością także w tym roku. Połowa zgłoszeń przypada na słowo, które przed rokiem pojawiło się zaledwie kilka razy (na razie nie zdradzimy, jakie to słowo).
     
    Z ciekawych, nowych zapożyczeń w różnym stopniu zaadaptowanych ortograficznie i gramatycznie, zgłoszono:
    ●   akronim oznaczający osobę najbliższą bae (before anyone else),
    ●   ejtisy „lata osiemdziesiąte lub przedmioty z nimi związane”,
    ●   essa wyraz oceny pozytywnej,
    ●   fleksować i fleks „imponować, szpanować, lansować”,
    ●   intacz i w intaczu – kontakt (in touch).
    Zapożyczenia z nietypowych źródeł to m.in. śląskie masny pierwotnie „tłusty”, a dziś po prostu „dobry” i hiszpańskie bajlando (bailando) „super impreza lub cokolwiek fajnego”.
    Ciekawym akronimem składniowym jest OCB „o co biega”.
     
    W kwestii klasyfikacji tematycznej, na pierwszym miejscu pojawiają się słowa oceniające – częściej negatywnie niż pozytywnie. Nowe zwroty są często związane z podstawową w aktywności młodego pokolenia sztuką dyskusji. Zgłoszono: fleksować, kisnąć, pocisk, wreszcie pal gumę, czyli „spadaj”. To wszystko elementy retoryki codziennej, rywalizacji słownej, która ustala relacje w grupie. Do repertuaru retorycznego należą też epitety krytyczne, w tym słowo zgłaszane dotychczas najczęściej. Najbardziej popularny epitet sytuacyjny pozytywny to prestiż i prestiżowy. Przytoczmy oryginalną definicję ilustrującą nietrwałość slangu: „prestiżowe” (kilka lat temu „epickie”) oznacza, ni mniej ni więcej, coś fantastycznego.
     
    Marek Łaziński
    Młodzieżowym słowem roku 2016 był SZTOS, 2017 – XD. Jakie słowo wybierzemy w tym roku? Zachęcamy do udziału oraz śledzenia przebiegu plebiscytu na naszej stronie. Formularz zgłoszeniowy aktywny będzie do 30 listopada. Zobacz jak wziąć udział w akcji Młodzieżowe słowo roku?
     
    Dodano: 2018-11-14
     
  • Łatwo pomylić
    Słów obcych, gdy można je zastąpić polskimi, należy oczywiście unikać. Ale tworzenie nowych nie zawsze daje dobre wyniki. nie podoba nam się wprawdzie angielski „week-end” („łykend” jak mówią pijący) i radzi byśmy zastąpić go jakimś polskim odpowiednikiem ale...
     
    Oto plon przedwojennego konkursu na spolszczenie „week endu”:
     
    Sobótka, wyraj, sobotnica, świątki, posobocie, świętówka, końcówka, potygodnie, wagary, dwudzionek, przedświątek, wypad, blak (?), przedświęcie, tygodniak, dwudniówka, słońcówka, marzenko, radośnik, kojnik, pozdrówko, słońcorad, przedświętówka, błogodzień, świętowczas, potrudzie, wyjażdżka, kwiatówka, świątecznik, wylotka, sobotowywczas, sobotniówka, wykapka, kresówka, trudokres, zamiastówka, półtoradniówka, czasopęd, miłoczas, sobniedziela, wydech, potygodniówka, hasanka, turniedziela, turświęto, sobotówka, niedzielanka, swobódka, kontyg (?), wywczaśnik, wytchniówka, niedziałek, sobotniak, wypoczka, odzipka, odnowa, półtorak, uzdrowystyk, krestyg, dobówka, popracówka, wagarówka, preczwilej, wigiliada, dobomarsz, przewietrze, poznój, przewiewka, wyrólaba, zefirówka, pokrzepka, odświezka, półświątki, dowsiciąg, wczasik, saturniak, naturzanka, letkulig, anglosobótka, gajówka, siedmiodniówka, pokrzepiówka, wyskok, przyrodowypoczynek, radojzda, wyjrzywko, doboświątek, krajówka, świętoczynek, dnioraj, sobotnik, niedzielnik, świątnik, świątecznik, oponiak, ozonówka, przyświęcie, przyświątka.
     
    W słowotwórstwie, jak w każdej twórczości, potrzebny jest talent, a czasem i natchnienie. Puszkin powiedział, że natchnienie potrzebne jest nawet w geometrii. ale, jak widać, ten stan błogosławiony nie towarzyszył autorom powyższych projektów. Strzeżmy się nowopotworów!
    Fragmenty pochodzą z: Julian Tuwim „Cicer cum caule czyli groch z kapustą”, Iskry, 2009, s.647.
     
    Dodano: 2017-11-09
     
  • Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej
    24 września w poznańskim Centrum Kultury Zamek odbyła się osiemnasta gala finałowa Programu Społecznego Mistrz Mowy Polskiej. Poradnia Językowa PWN została laureatem plebiscytu Mistrza Mowy Polskiej w kategorii Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej. W imieniu Wydawnictwa Naukowego PWN nagrodę odebrały Lidia Drabik oraz Katarzyna Janus-Kwiatkowska.
     
    Program Mistrz Mowy Polskiej istnieje od grudniu 2000 roku. W ramach Programu grono ekspertów złożone z wybitnych językoznawców, literaturoznawców i socjologów języka wybiera osoby, które, według powszechnie uznanych kanonów, zasługują na miano Mistrzów Mowy Polskiej.
    W 2011 roku powstała nowa kategoria w plebiscycie – Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej. Tytuł ten nadawany jest przez członków Akademii Mistrzów Mowy Polskiej inicjatywom lub placówkom publicznym, które pielęgnują i promują najlepsze wzorce polszczyzny. W 2018 roku w kategorii Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej nominowanych było 5 placówek: Audioteka S.A., Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie, Poradnia Językowa PWN, Redakcja Kultury i Edukacji Programu 1 Polskiego Radia, Zespół Szkół Ogólnokształcących w Śremie. W obu kategoriach swojego laureata wybierają także czytelnicy, internauci i widzowie w ogólnopolskim plebiscycie Vox Populi.
     
    Jesteśmy zaszczyceni i dumni z otrzymania tak ważnej nagrody. To wyróżnienie dla wszystkich, którzy od 18 lat tworzą Poradnię Językową PWN: dla ekspertów i dociekliwych pytających, dla naszych czytelników i zespołu. Wszystkim serdecznie dziękujemy!!!
    Szczególne podziękowania składamy prof. Mirosławowi Bańce – Mirku, to dzięki Tobie Poradnia powstała, rozwijała się, zdobywała uznanie, popularność i stałych czytelników.
     
    Gorąco dziękujemy dr hab. Katarzynie Kłosińskiej, wspaniałej propagatorce pięknej i poprawnej polszczyzny, która od trzech lat jest głównym ekspertem Poradni.
     
    W ciągu 18 lat istnienia Poradni na pytania odpowiadali:
    prof. Mirosław Bańko, prof. Janusz Bień, prof. Jerzy Bralczyk, prof. Aleksandra Cieślikowa, dr Artur Czesak, prof. Janusz Danecki, prof. Grzegorz Dąbkowski, dr Krystyna Długosz-Kurczabowa, prof. Ewa Geller, dr Halszka Górny, prof. Barbara Grabka, dr Jan Grzenia, dr Agata Hącia, prof. Ewa Kołodziejek, prof. Halina Karaś, dr hab. Katarzyna Kłosińska, dr Monika Kresa, prof. Marek Łaziński, dr Maciej Malinowski, prof. Małgorzata Marcjanik, prof. Bogusław Nowowiejski, prof. Radosław Pawelec, dr Barbara Podolak, prof. Janusz Rieger, prof. Zygmunt Saloni, prof. Jerzy Sierociuk, dr Piotr Sobotka, mgr Paweł Swoboda, dr Adam Wolański, dr Monika Zaśko-Zielińska.
     
    To dla nas zaszczyt i ogromna przyjemność współpracować z Państwem! Bardzo dziękujemy!
     
     
    Dodano: 9.10.2018
     
Słowo dnia: żywica alkidowa

Zagraj z nami!

Chcesz sprawdzić swoją znajomość języka?

Zagraj teraz

Zasady pisowni

90.C.2. [369] Zdania współrzędne bezspójnikowe
Zdania współrzędne bezspójnikowe zawsze oddzielamy przecinkami:
Szybowiec ruszył, nabrał pędu, gładko oddzielił się od ziemi, stromo wspiął się wzwyż.
(J. Meissner)
Obstąpili go, patrzą w osłupiałym milczeniu. A on grabi pazurami, stęka, szeleści wśród poszycia. Wreszcie podnosi się z naręczem zwiędłych liści i drobnego chrustu, wraca na dół, sypie ten ładunek do środka. Nie przeszkadzają mu, obraca jeszcze ze dwa, trzy razy, potem włazi do jamy, znika w niej.
(J.J. Szczepański)
... >>

Zmieniają się czasy,
zmieniają się słowa

Zobacz w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, jak przez pół wieku zmieniło się słowo aktywacja
Więcej słów

Powiedz to inaczej

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego