szarpać

Wielki słownik ortograficzny PWN

szar•pać -pię, -pią; -p•cie

Słownik języka polskiego PWN

szarpnąćszarpać
1. «pociągnąć coś lub kogoś gwałtownym ruchem»
2. «oderwać kawałek od czegoś lub rozerwać coś»
3. «o pojazdach, maszynach itp.: wykonać gwałtowny ruch lub ruszyć ostro»
4. «o chorobach, dolegliwościach fizycznych, stanach psychicznych itp.: gwałtownie nasilić się»
5. szarpać «nękać kogoś napaściami»
6. szarpać «niepokoić lub męczyć kogoś»
szarpnąć sięszarpać się
1. «wykonać gwałtowny ruch w celu wydostania się skądś»
2. «pociągnąć się za coś gwałtownie»
3. szarpać się «bić wzajemnie jeden drugiego»
4. szarpać się pot. «odczuwać wewnętrzną rozterkę»
5. szarpać się pot. «czynić duże wysiłki w celu osiągnięcia czegoś»
6. pot. «gwałtownie na coś zareagować»
7. pot. «zdobyć się na duży wydatek»
szarpie «dawny materiał opatrunkowy, otrzymywany z poszarpanych nitek wyskubanych ze skrawków starego płótna»
instrumenty szarpane «instrumenty strunowe, z których dźwięk wydobywa się poprzez szarpanie strun palcami lub odpowiednią płytką»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Szarpać, łapać się za rygle
5.09.2012
Zastanawia mnie, co właściwie oznacza zwrot łapać się za rygle z wiersza Juliana Tuwima W aeroplanie. Czy jest to związek frazeologiczny, czy raczej łapać się odpowiada dzisiejszemu chwytać się, a rygle należy rozumieć jako elementy maszynerii samolotu?
bip
25.04.2006
Proszę o wyjaśnienie kwestii, jakim wyrazem dźwiękonaśladowczym powinno się w języku polskim oddawać sygnał znany na przykład z automatycznej sekretarki czy pagera (w języku angielskim beep). Znalazłem takie wyrazy jak dryń, brzdęk, ale nie wydają się one dokładnie oddawać tego dźwięku. Czy można zastosować spolszczenie bip?
krzyczeć po kimś
12.03.2016
Zdarza mi się słyszeć, zwłaszcza wśród moich znajomych z południa Polski, formę krzyczeć po kimś zamiast krzyczeć na kogoś. Z początku podejrzewałem, że jest to element śląskiej gwary, ale później zdarzało mi się napotykać tę formę także u mieszkańców innych rejonów kraju. Żaden ze słowników, które przeglądałem, nie wspomina o krzyczeniu po kimś. Stąd moja prośba o wyjaśnienie, skąd w języku wzięła się ta forma i czy można uznać za poprawne jej stosowanie.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Maliński wziął go pod pachę, pies nadal jednak warczał i szarpał się, tak że zakończyliśmy rozmowę i pożegnaliśmy się.
    Z rana...
  • ... niepokój serca i nerwy; one są jak te włosy wiatrem szarpane...

    Obrazowe porównanie - zauważył wtedy młody doktor i mimo woli spojrzał...
  • ... ziemi, jakie przeżyłaś po południu. Zbyt skoczna muzyczka tylko bardziej szarpie i tak skołatane nerwy. Specjaliści od badań związku nastroju z...

Encyklopedia PWN

szarpie
[fr.],
materiał używany dawniej do opatrywania ran;

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego