pięćset

 
pięćset
Drugi liczebnik ważny w kwietniu, choć obecny na szczycie list frekwencyjnych od kilku miesięcy to pięćset, oczywiście w kontekście programu Pięćset Plus. Tu liczba jest mniejsza i liczebnik prostszy.
Pięćset odmienia się i uzgadnia formę czasownika tak jak inne rzeczowniki powyżej czterech: jeśli liczebnik występuje w mianowniku lub bierniku, wymaga od rzeczownika dopełniacza w związku rządu, jeśli liczebnik jest w innym przypadku, zgadza się z rzeczownikiem co do przypadka (językoznawcy nie są zgodni, który wyraz jest w tym związku zgody nadrzędny). Zasada wydaje się prosta, ale nawet staranna językowo „Rzeczpospolita” daje tytuł „Co zrobić z 500 złotych?”. Powinno być z pięciuset (ewentualnie pięciomaset) złotymi.
Przodkowie nie ułatwili nam życia odmianą liczebników. Liczebniki od pięciu wzwyż odmieniają się i uzgadniają składniowo tak dziwnie, ponieważ pochodzą od dawnych rzeczowników o znaczeniu liczbowym. Liczebniki dwa, trzy i cztery odmieniają się dość prosto, pochodzą od przymiotników. Specyficzny jest tu rodzaj męskoosobowy z dwoma wariantami: dwóch i dwaj oraz rodzaj żeński liczebnika dwa: dwie (dwie dawniej było też formą rodzaju nijakiego; w Czechach do dziś zamawia się dvě piva).
 
Marek Łaziński, fragment poświęcony słowom kwietnia 2016
 
Dodano: 3.11.2016
 
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!