gwiazda

Wielki słownik ortograficzny PWN

Gwiazda (nazwisko) Gwieździe, Gwiazdę; Gwiazdowie, Gwiazdów
gwiazda (obiekt astronomiczny) gwieździe, gwiazdę; gwiazd: gwiazda podwójna, ale: Gwiazda Polarna, Gwiazda Betlejemska (bibl.) ,
gwiazda betlejem•ska (bot.) gwiazdy betlejem•skiej, o gwieździe betlejem•skiej; gwiazd betlejem•skich
Gwiazda Poran•na (planeta Wenus widoczna przed wschodem Słońca) Gwieździe Poran•nej, Gwiazdę Poran•ną
Gwiazda Wieczor•na (planeta Wenus widoczna po zachodzie Słońca) Gwieździe Wieczor•nej, Gwiazdę Wieczor•ną
Psia Gwiazda Psiej Gwieździe, Psią Gwiazdę ,

Słownik języka polskiego PWN

gwiazda
1. «ciało niebieskie złożone z gazów i plazmy, widoczne jako punkt świetlny na ciemnym niebie»
2. «przedmiot o wielu ramionach rozchodzących się promieniście z jednego punktu»
3. «osoba sławna i podziwiana»
4. «los, przeznaczenie»
5. «sposób połączenia przewodów elektrycznych w układzie wielofazowym»
6. «odznaka orderu mająca kształt gwiaździsty»

• gwiazdowy
czerwona gwiazda «pięcioramienna gwiazda, symbol komunizmu»
gwiazda betlejemska
1. «według Biblii: gwiazda, która zaprowadziła mędrców do miejsca narodzin Chrystusa»
2. zob. poinsecja.
gwiazda Dawida «dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, godło Izraela»
gwiazda neutronowa «gwiazda o bardzo dużej gęstości»
gwiazda nowa «gwiazda, której jasność zwiększa się nagle i szybko»
gwiazda podwójna «układ dwóch gwiazd krążących wokół wspólnego środka masy»
Gwiazda Polarna, Biegunowa «najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małej Niedźwiedzicy»
Gwiazda Wieczorna «planeta Wenus nad horyzontem po zachodzie Słońca»
gwiazda zmienna «gwiazda o zmiennej jasności»
asocjacja gwiazd «nietrwałe skupisko młodych gwiazd o podobnych cechach fizycznych i wspólnym pochodzeniu»
heliakalny wschód gwiazdy «wschód gwiazdy przypadający tuż przed wschodem Słońca»
katalog gwiazd «spis gwiazd z dokładnym podaniem ich położenia lub też spis gwiazd dobranych według jakiejś cechy»
migotanie gwiazd «szybkie zmiany jasności gwiazd, wywołane nieregularnymi ruchami atmosfery Ziemi»
populacja gwiazd
1. «grupa gwiazd o jednakowym składzie chemicznym i zbliżonym wieku»
widmo Słońca, gwiazd «widmo składające się z widma ciągłego z ciemnymi prążkami odpowiadającymi długościom fal zaabsorbowanego lub emitowanego przez gwiazdę promieniowania elektromagnetycznego»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

gwiazda betlejemska i Gwiazda Betlejemska
15.06.2004
Jak pisze się gwiazda betlejemska (wielkie czy małe litery)? Czy pisownia uzależniona jest od tego, czy jest to nazwa kwiatu (kupowanego przed świętami Bożego Narodzenia), czy gwiazdy (obiektu astronomicznego), która wskazywała drogę do Betlejem? Dziękuję za odpowiedź, pozdrawiam.
W znaczeniu ‘roślina’ i ‘sztuczna ozdoba choinkowa‘ – gwiazda betlejemska
21.02.2017
Szanowny Panie Doktorze,
jeśli chodzi jeszcze o Gwiazdę Betlejemską, to tekst dyktanda mówi o wystroju wnętrza. Trudno więc, moim zdaniem, bronić taką pisownię (a może: takiej pisowni? rekcja tego czasownika sprawia mi kłopot), powołując się na obiekt astronomiczny. Ja sobie wyobrażam albo roślinę o tej nazwie, pisaną małymi literami, albo ozdobę choinkową. Pisownię pierwszej sankcjonuje WSO, drugiej nie, ale tutaj też spodziewałbym się małych liter.

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
aleja Gwiazd Sportu
21.01.2013
Czy w nazwach Aleja Gwiazd Sportu we Władysławowie i Aleja Zasłużonych na Powązkach pisownię wyrazu Aleja (wielką literą) należy uznać za prawidłową? Czy w wyżej wymienionych przykładach możemy zastosować regułę [82] WSO PWN: „jeśli stojący na początku nazwy wyraz jest tylko nazwą gatunkową (rodzajową), piszemy go małą literą, a pozostałe wyrazy wchodzące w skład nazwy — wielką literą”?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... żadne ciało materialne, skoncentrować ją w niszczących promieniach o temperaturze gwiazd, które mogą obrócić w perzynę łańcuch górski lub wysuszyć morze...
  • ... pocałunku powietrznym drży dłoń,
    Bądź zdrowa, miła moja, nim z
    gwiazdami spłyną
    Łzy gorące, jak świt, na Twą skroń.

    Na twarde...
  • ... dziennikarze, znowu się zamknęła. Rozpaczliwie stara się ratować swój wizerunek gwiazdy.

    Prace w przytulisku mają rozpocząć się we wrześniu, ale nie...

Encyklopedia PWN

pismo zbiorowe, wyd. 1846 przez Z. Fisza w Petersburgu, 1847–49 przez J. Jurkiewicza w Kijowie;
gwiazda wielokrotna, układ wielokrotny,
układy złożone z 3 lub więcej gwiazd położonych tak blisko siebie na sferze niebieskiej, że bez użycia teleskopu (a niekiedy i przy jego użyciu) są widziane jako gwiazda pojedyncza.
gwiazda o największym ruchu własnym, należy do gwiazdozbioru Wężownika;
gwiazda z gwiazdozbioru Malarza;
jedna z odznak wyższych klas orderu lub jedyna jego odznaka;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!