władza

Wielki słownik ortograficzny PWN

władza władzę; władz

Słownik języka polskiego PWN

władza
1. «prawo rządzenia państwem; też: rządzenie członkami rodziny, instytucji, stowarzyszeń»
2. «instytucje, organy rządzące; też: osoby rządzące»
3. «zdolność poruszania częściami własnego ciała»
4. «oddziaływanie na kogoś»
władza dyskrecjonalna «władza organu państwowego, który ma uprawnienia do podejmowania decyzji w konkretnych sprawach w sposób nieskrępowany przepisami»
władza opiekuńcza «prawa i obowiązki opiekunów względem małoletniego dziecka»
władza państwowa «władza na danym terytorium państwowym»
władza rodzicielska «prawa i obowiązki rodziców względem małoletniego dziecka»
władza sądownicza «władza rozstrzygania sporów, orzekania o czyjejś winie lub niewinności i wymierzania sprawiedliwości; też: niezawisłe sądy, które mają taką władzę»
władza ustawodawcza «władza uchwalania praw i przepisów obowiązujących w danym państwie; też: parlament, który ma taką władzę»
władza wykonawcza «władza kierowania krajem na podstawie obowiązującego prawa; też: rząd, który ma taką władzę»
elita władzy «grupa polityków, wojskowych, ekspertów oraz posiadaczy wielkiego kapitału zajmująca najwyższe stanowiska w strukturze politycznej społeczeństwa»
organy władzy «instytucje, osoby rządzące czymś»
władze umysłowe «zdolność myślenia, odczuwania»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Panie władzo!
21.04.2009
Szanowni Państwo,
czasami, mówiąc do policjanta, używamy żartobliwego zwrotu panie władzo. Jak należy się zwracać go grupy policjantów? Panowie władza?
Kto ma jaką władzę?
23.03.2001
Szanowny Panie Profesorze,

1) Jak należy pisać skrót od określenia "spółka akcyjna": S.A. (z kropkami) czy: SA, jak inne skróty (PKP, PZU, PKO itp.). Nowy Kodeks spółek handlowych w odniesieniu do spółki akcyjnej w art. 305 stanowi: par. 1: "Firma spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać dodatkowe oznaczenie: spółka akcyjna. Par. 2: "Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu S.A." Zatem Sejm dopuszcza używanie skrótu z kropkami, a co na to językoznawcy?

2) Dlaczego w nazwie wydawnictwa Dziennik Ustaw skrót wyrazu numer jest pisany wielką literą: Nr (podobnie, podając miejsce opublikowania przepisu prawnego, powszechnie podaje się: "Dz.U. Nr ..."). Czy nie jest to germanizm?

3) Jaka jest moc obowiązująca norm językowych i kto je ustala? Czy jest możliwe, aby w języku pewnej grupy zawodowej obowiązywały inne normy, niż powszechnie przyjęte (np. S.A., Dz.U. Nr w języku prawniczym)? Czy Sejm może ustanawiać normy językowe w drodze ustaw?

Będę wdzięczny za odpowiedź. Pozdrawiam.
Kazimierz Kucharski
Kim jest dyktator?
14.01.2017
Szanowni Państwo,
spotkałem się z opinią, że słowa dyktator można użyć jedynie w odniesieniu do osoby, która przejęła władzę nielegalnie, wbrew zastanemu systemowi. W związku z tym nie nazwie się dyktatorem Hitlera, Stalina czy np. przywódcę Korei Północnej. Kwerenda słownikowa nie potwierdza takiego zawężenia znaczenia tego słowa. Prosiłbym o komentarz.

Z wyrazami szacunku
Czytelnik

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zaliczenie gleby, duży flit, wejście na orbitę itd., lecz upojenie władzą. Choćby daną na krótko do potrzymania. Upojony władzą - niestety, nie...
  • ... względu na to, czy informacje "Sunday Express" okażą się prawdziwe, władze Pakistanu szykują się do wielkiej akcji wyłapywania niedobitków talibów. - Na...
  • ... międzyludzkich obcowań ma głębsze korzenie niż tylko strach i żądza władzy; że rewolta ludzi przeciwko warunkom życia uznanym przez nich za...

Encyklopedia PWN

w szerokim znaczeniu — stosunek społeczny między 2 jednostkami lub 2 grupami społecznymi, polegający na tym, że jedna ze stron może w sposób trwały i uprawniony zmuszać stronę drugą do określonego postępowania i ma środki zapewniające kontrolę tego postępowania;
filoz. w filozofii nurtu arystotelesowsko-tomistycznego dyspozycja duszy do określonego charakteru działań (np. poznania intelektualnego);
typ władzy suwerennej i uniwersalnej na danym terytorium państwowym, zdolnej do zabezpieczenia obowiązującego porządku prawnego, społecznego i ekonomicznego, spełniającej również inne wewnętrzne i zewnętrzne funkcje państwowe;
władza oparta na autorytecie, która w odróżnieniu od innych typów władzy opiera się na uznaniu jej prawomocności, a nie na przymusie;
typ władzy opartej na zdolnościach charyzmatycznych (przywódczych) osoby sprawujacej władzę.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!