środki

Wielki słownik ortograficzny PWN

środek -d•ka, -d•kiem; -d•ki, -d•ków
Pań•stwo Środ•ka (= Chiny) Pań•stwa Środ•ka, Pań•stwie Środ•ka

Słownik języka polskiego PWN

środki «zasoby materialne»
bojowe środki trujące, chemiczne «substancje chemiczne, które użyte w walce zbrojnej porażają ludzi»
środki adsorpcyjne «substancje wchłaniające bakterie i toksyny»
środki hipotensyjne «leki obniżające ciśnienie krwi»
środki masowego przekazu «prasa, radio i telewizja»
środki piorące «proszki, płyny, mydła itp. używane do prania»
środki produkcji «urządzenia, narzędzia i materiały wykorzystywane w procesie produkcji»
środki ściągające «leki i kosmetyki przeciwzapalne i kurczące naczynia krwionośne»
środki trwałe «maszyny, urządzenia, budynki itp. stanowiące majątek przedsiębiorstwa»
środki trzeźwiące «środki przywracające przytomność omdlałej osobie»
środki wyrazu «sposoby wypowiadania się w dziele sztuki»
środki zapobiegawcze «środki zapobiegające uchyleniu się kogoś od odpowiedzialności karnej»
środek
1. «miejsce jednakowo oddalone od brzegów powierzchni lub przedmiotu»
2. «moment dzielący na dwie równe części jakiś okres, wydarzenie lub zjawisko»
3. «wewnętrzna część czegoś»
4. «coś, co umożliwia lub ułatwia zrobienie czegoś»
5. «metoda prowadząca do osiągnięcia celu»
6. «substancja chemiczna, preparat itp. stosowane w określonym celu»

• środkowy • środeczek
środkiem «na środku, pośrodku»
środek chwastobójczy «środek chemiczny do zwalczania chwastów»
środek cieniujący, kontrastowy «substancja chemiczna wprowadzana do badanego narządu w celu uwidocznienia go na obrazie rentgenowskim»
środek ciężkości «punkt przedmiotu, który musi znajdować się nad jego podstawą, żeby przedmiot nie przewracał się»
środek dopingujący «środek farmakologiczny zwiększający sprawność i wydolność organizmu»
środek dowodowy «dowód, na podstawie którego wydaje się wyrok sądowy»
środek gryzoniobójczy «środek chemiczny do zwalczania gryzoni»
środek jajobójczy «środek chemiczny niszczący jaja szkodników roślin i pasożytów ssaków»
środek kontaktowy «substancja chemiczna do spryskiwania roślin w celu ich ochrony przed szkodnikami»
środek prawny
1. «postępowanie służące do zmiany orzeczenia sądu lub władzy, np. zażalenie, apelacja, kasacja»
2. «każdy akt służący do dochodzenia praw, np. pozew, sprzeciw»
środek promieniochronny «środek chemiczny, redukujący skutki promieniowania»
środek symetrii «punkt, względem którego dowolny punkt figury ma odpowiadający sobie punkt również należący do tej figury»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

środki specjalne
4.12.2001
Dzień dobry, Panie Profesorze,
od dawna borykam się z problemem: określenie środki specjalne jako forma organizacyjna kreślona w ustawie o finansach publicznych (poprzez którą gromadzone są i wydawane pieniądze). Czy mówi się: „Wydaję pieniądze ze środka specjalnego”, czy też „… ze środków specjalnych"? Publikacje, nawet rozporządzenia, wyroki sądowe, stosują liczbę pojedynczą – czy aby prawidłowo?

Dziękuję za odpowiedź,
z poważaniem Jolanta Skuczyńska
środki ochrony roślin
26.01.2013
Szanowni Państwo,
chciałabym prosić o wskazanie skróconej pisowni określenia środki ochrony roślin: ŚOR, ś.o.r.? A może jeszcze inaczej?
Z wyrazami szacunku
Marta Ś.
Brukselizm wykonywać środki zapobiegawcze
21.12.2018
Moja wątpliwość dotyczy środków (w domyśle – zapobiegawczych). Czy takie środki mogą być wykonane? Intuicja moja bardzo protestuje przeciwko takiemu zestawieniu. Wyszukiwarka Google zdaje się uzasadniać moją wątpliwość – dla wyrażenia wykonać środki ma 436 rekordów, które albo odsyłają do środków czystości (Możemy samodzielnie wykonać środki czystości przeznaczone do dbania…), albo wskazują na przypadkowe sąsiedztwo interesującego mnie rzeczownika z czasownikiem wykonać, np. na styku dwóch różnych zdań (Aby to zadanie wykonać, środki owe muszą mieć...).
Wśród wyników pojawia się też kontekst pokrewny omawianemu wyżej. Ale jako takiej konstrukcji bynajmniej nie broni, zwłaszcza że wygląda na tłumaczenie (i jego kopie) urzędowego tekstu prosto z Brukseli (źródło: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:22009A0515(02):
Środki zaradcze w przypadku niewykonania
pomagają mu w wykonaniu takich środków zaradczych
nie można przeszkodzić w wykonaniu środków zaradczych
mogą wykonać środki zaradcze określone w artykule IX ustęp 1, przy czym mogą wykonać te środki tylko zgodnie z treścią upoważnienia.


Mirosław Bańko w Słowniku dobrego stylu wśród czasowników „lubiących się” z rzeczownikiem środki wymienia m.in. dysponować, korzystać (z jakichś ś.), posługiwać się (jakimiś ś.), sięgać (po jakieś ś.), stosować (jakieś ś.), używać (jakichś ś.), wykorzystywać (jakieś ś.). Niestety, w wykazie tym czasownik wykonać nie występuje.
W związku z powyższym konstrukcję wykonać środki zapobiegawcze należy traktować jako błąd językowy, jako neosemantyzm czy może jako termin prawniczy?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... piaszczystych pagórków. Smardzewski las da mi wspomnienie wąwozu, gdzie jest środek wszystkiego. Właśnie tam ogarnął mnie pierwszy zachwyt, że plamy słońca...
  • ... samochodowego".
    Pomoc udzielana jest w kilku formach:
    - nieoprocentowana pożyczka ze
    środków PFRON na zakup samochodu wraz z oprzyrządowaniem - wkład własny wynosi...
  • ... na tle krematorium z Oświęcimia. Nie sposób podejść bliżej, na środku upchnięte stelaże z gablot. Wchodzimy do dwóch małych pokoików. Tylko...

Encyklopedia PWN

środki masowego przekazu, mass media, media masowe, środki masowego komunikowania,
urządzenia i instytucje, za pomocą których przesyłane są treści do bardzo licznej i zróżnicowanej publiczności; prasa, radio, telewizja, także film (kino), książki (popularne), nagrania muzyczne (płyty, kasety) oraz tzw. nowe media: magnetowid, odtwarzacz DVD, nagrania filmowe (kasety, DVD), telegazeta, telewizja satelitarna, kablowa, gry komputerowe, Internet (komputer).
środki prawne przysługujące stronom i in. uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzające do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu;
środki przymusu państw. stosowane wobec osób, które sąd lub organ adm. uznał za niebezpieczne dla porządku prawnego;
środki zapobiegające uchylaniu się podejrzanego (oskarżonego) od osądzenia i wykonania kary, stosowane w postępowaniu karnym w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także zapobiegające popełnieniu przez oskarżonego nowego przestępstwa;
w pol. prawie środki nie będące karą, stosowane wobec nieletnich sprawców czynu zabronionego oraz nieletnich wykazujących przejawy demoralizacji.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!