pięćset

 
pięćset
Drugi liczebnik ważny w kwietniu, choć obecny na szczycie list frekwencyjnych od kilku miesięcy to pięćset, oczywiście w kontekście programu Pięćset Plus. Tu liczba jest mniejsza i liczebnik prostszy.
Pięćset odmienia się i uzgadnia formę czasownika tak jak inne rzeczowniki powyżej czterech: jeśli liczebnik występuje w mianowniku lub bierniku, wymaga od rzeczownika dopełniacza w związku rządu, jeśli liczebnik jest w innym przypadku, zgadza się z rzeczownikiem co do przypadka (językoznawcy nie są zgodni, który wyraz jest w tym związku zgody nadrzędny). Zasada wydaje się prosta, ale nawet staranna językowo „Rzeczpospolita” daje tytuł „Co zrobić z 500 złotych?”. Powinno być z pięciuset (ewentualnie pięciomaset) złotymi.
Przodkowie nie ułatwili nam życia odmianą liczebników. Liczebniki od pięciu wzwyż odmieniają się i uzgadniają składniowo tak dziwnie, ponieważ pochodzą od dawnych rzeczowników o znaczeniu liczbowym. Liczebniki dwa, trzy i cztery odmieniają się dość prosto, pochodzą od przymiotników. Specyficzny jest tu rodzaj męskoosobowy z dwoma wariantami: dwóch i dwaj oraz rodzaj żeński liczebnika dwa: dwie (dwie dawniej było też formą rodzaju nijakiego; w Czechach do dziś zamawia się dvě piva).
 
Marek Łaziński, fragment poświęcony słowom kwietnia 2016
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!