To ciekawe

To ciekawe
Zebraliśmy tu różne ciekawostki językowe z niemal wszystkich dziedzin języka. W tym miejscu dowiesz się czegoś, co Cię z pewnością zainteresuje.
 
  • AWARIA
    to uszkodzenie maszyny lub urządzenia. Kiedyś podobno odnosiło się tylko do statku, potem powoli zaczęło obejmować coraz to mniejsze obiekty.
  • AWERSJA
    to nie inna, przeciwna wersja, lecz niechęć, często trudna do uzasadnienia. Mówiąc: mam do tego jakąś awersję, sam się trochę temu dziwię.
  • Bananowa młodzież
    Czyli: młodzież z rodzin zamożnych, charakteryzująca się przy tym więcej niż swobodnym stylem życia. Była to w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku kategoria polityczna.
  • BARTER
    W zamierzchłych czasach, zanim Fenicjanie wynaleźli pieniądze, handel był wymienny, towar wymieniano na towar.
  • BEBOP
    Bebop – słowo o genezie dźwiękonaśladowczej, imitujące rytm tej odmiany muzyki. Złożone jest z nieznaczących sylab, jakimi wokaliści jazzowi posługują się, gdy chcą naśladować głosy instrumentów.
  • Białe plamy
    Czyli: nieznane, niezbadane miejsca; także: przemilczane i niewyjaśnione zdarzenia z historii. Plamy, zanieczyszczenia, najczęściej bywają ciemne, biały kolor kojarzy się z czystością.
  • Biały kruk
    Czyli: rzadkość, najczęściej rzadka książka. Wymyślił go autor satyr Juwenalis. Kruk jest ptakiem złowróżbnym także z racji swojej czerni, jest zresztą czerni uosobieniem.
  • Bicz boży
    Czyli: tragiczne zdarzenia, interpretowane jako znak kary bożej; także sprawcy tych zdarzeń. Bicz boży jest postrachem grzeszników, plagą sprawiedliwie zesłaną, zasłużonym przekleństwem.
  • Bić pianę
    Czyli: prowadzić nieistotne, nieprowadzące do niczego rozmowy. Od bicia piany nie przybywa niczego konkretnego – tylko piany.
  • BIUSTONOSZ
    Biustonosz pochodzi od niemieckiego Büstenhalter i jest tzw. półkalką – w pierwszej części wynikiem oddania w piśmie niemieckiej wymowy słowa Büste, w drugiej wynikiem przetłumaczenia niemieckiego Halter ‛pojemnik lub inny przedmiot służący do trzymania czegoś’.
  • BLAMOWAĆ SIĘ
    Blamować się to słowo, którego obcość jest dobrze widoczna, także dla niespecjalistów. Słowa takie (określane jako synchronicznie obce) brzmią „mądrzej” i często dobitniej.
  • Blaski i cienie
    Czyli: dobre i złe strony; pozytywy i negatywy. To bardzo stara metafora: co jasne, to dobre, co złe, to ciemne. Ale trochę do dobrych i złych stron nie pasuje – co dobre, raczej jest w blasku niż
  • BLONDYNKA
    W łączliwości wyrazowej odzwierciedlają się stereotypy utrwalone w kulturze. Za pomocą wyszukiwarki naszego Korpusu lub wyszukiwarki Narodowego Korpusu Języka Polskiego, dostępnych w internecie, można znaleźć np. typowe konteksty słowa blondynka.
  • Błędne koło
    Czyli: sytuacja bez wyjścia, piętrzenie się trudności. Błędne koło sprawia, że po wielu staraniach i działaniach znajdujemy się z powrotem w punkcie wyjścia. Beznadziejna sprawa.
  • Błękitna krew
    Czyli: zespół cech właściwych osobom szlachetnego, arystokratycznego pochodzenia. Tylko przez skórę prawdziwych hiszpańskich hidalgów widać było niebieskie żyłki, co świadczyło, że ich krew nie ma domieszek arabskich czy żydowskich.
  • BŁYSK
    Błysk – słowo tak krótkie, jak zjawisko, które oznacza. W użyciach przenośnych odnosi się do zjawisk percypowanych wzrokiem (co zrozumiałe), por. błysk radości w czyichś oczach.
  • BO
    Bo to najkrótszy spójnik przyczynowy w polszczyźnie i w ogóle jedno z najkrótszych polskich słów. Nieco potoczne, w każdym razie na tle książkowych ponieważ, bowiem, albowiem, jako że, jako iż, dlatego że.
  • BODAJ
    Bodaj pochodzi od staropolskiego bog daj ‛niech Bóg da’, ale dziś częściej występuje w złorzeczeniach niż w słowach dobrych życzeń.
  • BOISKO
    Dawniej boiskiem nazywano miejsce, w którym się młóci (tzn. bije) zboże, np. klepisko w stodole. Później boisko było placem boju (stąd jego nazwa), miejscem walki.
  • BOMBONIERKA
    Bombonierka pochodzi od francuskiego bonbonnière, a to od rzeczownika bonbon ‛cukierek, czekoladka’, który powstał przez powtórzenie słowa bon ‛dobry’, por. łacińskie bonus o tym samym znaczeniu.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego