franca

 
franca
15.06.2011
Witam serdecznie,
proszę o przybliżenie etymologii potocznego słowa franca. Zastanawia mnie, czy słowo to rzeczywiście pochodzi z czasów, gdy armia napoleońska wędrując na wschód, rozprzestrzeniła kiłę na terenach Polski? Czy to z powodu skojarzenia z narodem francuskim przyjęło się takie określenie tej choroby? Czy też pierwotnie oznaczało ono naprzykrzającą się osobę?
Pozdrawiam,
Agata Radzikowska
Kiła jest znana w Polsce co najmniej od XVI wieku. Nazywano ją chorobą francuską lub krótko francą (z dawnego niemieckiego franze 'Francuzka'), ponieważ jej pierwsza epidemia w Europie wybuchła we Francji. Przywlekli ją tam żołnierze francuscy z wyprawy włoskiej (stąd zwano ją też chorobą neapolitańską).
Rozpowszechnione było obwinianie o kiłę sąsiadów, dlatego Niemcy, podobnie jak Polacy, zwali ją chorobą francuską, Francuzi niemiecką lub włoską, Holendrzy hiszpańską, Rosjanie polską, a Turcy – chrześcijańską.
Holendrzy mieli rację o tyle, że w służbie królowej Hiszpanii pozostawał Krzysztof Kolumb, którego marynarze, jak się uważa, przywieźli syfilis do Europy. Niektórzy autorzy twierdzą jednak, że choroba ta występowała endemicznie w Europie już wcześniej.
Nazywanie francą naprzykrzającej się osoby jest wtórne.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego