opracowanie tekstu

 
Zamieszczone tu odpowiedzi ekspertów stanowią nieocenioną pomoc przy opracowywaniu tekstu. Wskazują, jak zapisywać i wyróżniać jego określone fragmenty, jak opisywać ilustracje. Uczą jak dzielić materiał tekstowy, opisywać źródła, robić przypisy, jak odwoływać się do materiałów internetowych.
  • Wyróżniane tytułu czasopisma
    19.09.2018
    Szanowni Państwo,
    zastanawia mnie kwestia pisowni tytułu czasopisma w artykule znajdującym się w jego wydaniu. Chodzi mi, przykładowo, o wyrażenie „Zapraszamy do lektury kolejnego numeru ”.
    Oczywiście standardowo tytuły czasopism zapisujemy w cudzysłowie. Czy jeśli odnosimy się do „własnej” gazety, powinniśmy zastosować inne reguły?
  • Znak typograficzny oznaczający proporcję
    17.09.2018
    Dzień dobry,
    Dlaczego i skąd się to wzięło, że do zapisu wyniku meczu używa się znaku : ? Czy słownik o tym wzmiankuje, gdzie to ustalono?
    Pozdrawiam
  • Pauza dialogowa a myślnik
    14.09.2018
    Zetknąłem się kiedyś z opinią, że pauzy ( — ) używa się jako kresek dialogowych, a półpauzy (–) do pozostałych fragmentów, gdzie niezbędny jest myślnik. Stosuję tę zasadę konsekwentnie, gdyż w mojej opinii dialogi zyskują na czytelności (wypowiedzi bohatera nie mieszają się z wtrącenia narratora), ale nie wiem, na ile jest to przyjęta zasada w język polskim. W powieściach bardzo rzadko widzę ten zabieg. Poniżej daję przykład (wymyślony naprędce, aby zobrazować zasadę).

    Judyta chwilę się zastanowiła.
    — Czy naprawdę uważasz, że ktokolwiek zauważa różnicę między półpauzą a pełną pauzą w tekście? — zapytała Adama. — Moim zdaniem dajesz tylko dodatkową robotę DTP, a czytelnik po kontekście odróżni wypowiedzi narratora od wypowiedzi bohatera – jak my teraz”.

  • Monologi niewypowiedziane w prozie
    14.09.2018
    Czy wypowiedź wewnętrzną bohatera można poprzedzić kreską dialogową?

    Moim zdaniem nie, ale Autor przez całą powieść zapisał w ten sposób:

    Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

    – Jak wyglądać teraz będzie moje życie? Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

    Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


    W mojej opinii ten fragment powinien wyglądać następująco.

    Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

    Jak wyglądać teraz będzie moje życie? Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

    Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


    Opcjonalnie można też zapisać tak:

    Czuł wewnątrz niepokój i niezaspokojoną ciekawość, które wywoływała świadomość wkraczania na nową drogę:

    Jak wyglądać teraz będzie moje życie? – zastanawiał się. – Jak będę funkcjonować, wiedząc, że religia to opium, którym się karmią ci, którym brak odwagi ją odrzucić? Przeraża ich wizja kary po śmierci...

    Pogardą mędrca skwitował ich postawę.


    Przed zmianą zapisu w całej powieści wolałbym się poradzić specjalisty. Dodam, że autor zarzucił mi niekonsekwencję, ponieważ w niektórych fragmentach tego typu zostawiłem kreskę dialogową. Na przykład tutaj:

    Wypadało ze zwyczajnej grzeczności spytać, o co chodzi, ale palił się, by skończyć dzieło.

    – Czy zawsze muszę być uprzejmy? Niech się szybciej wyniesie! – zawyrokował po cichu z zimną premedytacją, która w tym momencie po raz pierwszy stała się jego udziałem.

    Wreszcie został sam.


    Zostawiłem tutaj kreskę dialogową, ponieważ bohater werbalizował swoją myśl. Po chichu, kierując ją tylko do siebie, ale jednak wypowiedział te słowa.
    Przed zadaniem pytania skorzystałem z porady https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/monolog-wewnetrzny;10328.html, ale nie ma tam jednoznacznej odpowiedzi na moje pytanie, czy można zostawić kreskę dialogową.
  • Spójniki w wyliczeniu akapitowym
    29.06.2018
    Dzień dobry. Temat interpunkcji przy listach wypunktowanych był już niejednokrotnie podnoszony. Jednak zastanawia mnie w takim wypadku zapis spójnika przed ostatnim elementem. Konkretnie: czy powinien on znajdować na końcu przedostatniego podpunktu, czy na początku ostatniego, czy może w takim wypadku nie należy w ogóle stosować spójnika.

    Moje ulubione owoce:
    – jabłka,
    – gruszki oraz
    – śliwki.

    Moje ulubione owoce:
    – jabłka,
    – gruszki
    – oraz śliwki.

    Pozdrawiam.
  • Wyrazy cytaty wyróżniane kursywą
    29.06.2018
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie związane z tym, jakie obce terminy uznawać za na tyle zakorzenione w polszczyźnie, że nie wymagają zapisu kursywą, a które z kolei zdecydowanie takiego zapisu się domagają.
    Na przykład w jednym tekście pada wielokrotnie termin attaché wojskowy czy attaché kulturalny i w tych przypadkach raczej wybieram wykursywiony zapis pierwszego członu, choć nie wiem, czy to dobry wybór. Z kolei słowo incognito w tym samym tekście zapisuję pismem prostym. Czy dobrze robię?
  • Separator dziesiętny
    29.06.2018
    Szanowni Państwo,
    zajmuję się redagowaniem polskich tekstów reklamowych o tematyce motoryzacyjnej. W zachodnich materiałach i często na samochodach w formie znaczka nazwy silników zapisuje się, np.: 1.8 TDI lub 2.0 VVT-i – gdzie separatorem jest kropka. Na polskim rynku od lat stosuję jednak pisownię z przecinkiem, czyli: 1,8 TDI lub 2,0 VVT-i, używam też sformułowań typu: silnik o pojemności 1,6 litra. Ostatnio jednak klient życzy sobie zapisu z kropką. Czy taka forma jest dopuszczalna?
  • Sieroty na końcu wiersza
    8.06.2018
    Zasadniczo nie powinno się zostawiać „sierot” na końcach linii i przykładowo a, z itp. powinny zostać przeniesione do nowej linii. Pytanie jest takie – jaka jest granica/limit długości? Jaka zasada tym rządzi? Czy na też należy przenieść? A co z jej oraz przed? Czym mam się kierować (poza estetyką tekstu oraz wyczuciem), decydując o pozostawieniu lub przeniesieniu?
  • Nazwisko Carmichael
    7.06.2018
    Szanowni Państwo,
    czy nazwisko Carmichael (Robert Daniel — matematyk) wymawiamy w dopełniaczu jako [karmajkela] czy [karmajkla]? Mam jeszcze pytanie, jak powinniśmy dzielić ten wyraz przy przenoszeniu do następnego wiersza. Może ogólniej: czy mogliby Państwu króciutko streścić reguły przenoszenia odnośnie do wyrazów angielskich? Albo odesłać mnie do odpowiedniego źródła?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Jednostki typografii cyfrowej
    24.05.2018
    Dzień dobry,
    zastanawiam się w jaki sposób poprawnie zapisać jednostkę piksel, aby móc ją używać wraz z wartościami? Wydaje się, że w internecie najbardziej powszechną formą zapisu jest px. Czy można zapisać tę jednostkę czy skrót jako pt – od punkt? Nie wydaje mi się, że są jakieś zasady normujące ten zapis?
    Dziękuję!
    Pozdrawiam,
    Daniel
  • Wielkie i małe litery w didaskaliach
    24.05.2018
    Witam,
    czy poniższy dialog ma poprawną formę? Mam wątpliwości, czy komentarze w nawiasach pisać małą czy wielką literą.
    (Nauczyciel zakończył powitanie słowami...)
    Nauczyciel: Teraz przejdziemy do tematu lekcji. (cisza w klasie)
    Uczeń: (Śmiejąc się) A jaki jest temat lekcji? (Uczeń lubił prowokować nauczyciela)
    Nauczyciel: (Do ucznia) Czy odrobiłeś zadanie domowe?
    (Uczeń zrobił smutną minę)
    Uczeń: (Szepcząc do siedzącego obok kolegi) Czy coś było zadane?
  • Kolejność kodu pocztowego
    23.05.2018
    Szanowni Państwo,
    czy kod pocztowy umieszczamy zawsze przed nazwą miejscowości? Pytam pod kątem nagłówków listów, adresów na kopertach oraz stopek na stronach internetowych, gdzie umieszcza się czasem dokładne dane firmy.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Narracja po dialogach
    23.05.2018
    Kilka lat temu w Poradni padło pytanie o partię dialogową typu:
    – Chodź! – usłyszał cichy szept.
    Wątpliwość dotyczyła litery po drugim myślniku – mała czy wielka.
    Dr Wolański odpowiedział nie wprost.
    Teraz w Internecie, na przykład na forach z amatorskimi opowiadaniami, osoby korzystające z Poradni domagają się, aby w podobnych sytuacjach zamieniać małą literę na wielką.
    Przykładowy efekt:
    – Tutaj jestem. – Usłyszał za plecami.
    Zgodzą się Państwo, że taki zapis jest nie do przyjęcia?
  • Wielka litera w tekstach prawnych
    22.05.2018
    Szanowni Państwo,
    piszę pracę magisterską, omawiam pewien wzorzec umowy ubezpieczenia, zawieranej na podstawie konkretnych ogólnych warunków ubezpieczenia. Dla ujednolicenia znaczenia pewnych określeń, którymi posługuje się w dokumencie firma ubezpieczeniowa, zawarto w nim definicje oznaczone wielkimi literami. Czy mogę ich użyć, podając źródło (cyt. definicji) oraz posługiwać się nimi w dalszej części pracy pisząc je wielką literą, aby zachować jednolity przekaz?

    Z poważaniem,
    A. Wrońska
  • Wielkie czy małe litery w podpunktach
    22.05.2018
    Nurtuje mnie jeden problem – jaka litera powinna być zastosowana przy pisaniu podpunktu: wielka czy mała? Mojemu dziecku Pani obniżyła ocenę za zastosowanie małej litery.
    Zawsze uważałam, że musi to być mała litera.
    Pozdrawiam
  • Interpunkcja formuły pożegnalnej
    16.05.2018
    Dzień dobry,
    wiem, że po formule pożegnalnej w e-mailu nie trzeba, a wręcz nie należy stawiać przecinka. Co jednak, kiedy w tym miejscu chcemy zapisać nie pojedyncze pożegnanie, ale też dołączyć do niego dodatkowe informacje, np. podziękowanie (Pozdrawiamy i dziękujemy za terminową wpłatę)? A może wykrzyknik? Czy może jak w przywitaniu nie jest mile widziany także w pożegnaniu?
    Z góry dziękuję za odpowiedź!
  • Modernizacja pisowni galicyjskich nazw własnych instytucji
    16.05.2018
    Interesuję się hobbistycznie historią, głównie w zakresie dotyczącym mojej rodzinnej miejscowości Świątniki Górne. Opisując historię z okresu zaboru austriackiego, natrafiłem na dylemat co do pisowni nazw własnych, urzędów galicyjskich itp., gdyż oficjalnie wszystkie przymiotniki w nazwach były pisane mała literą czyli np. był Sejm krajowy, Towarzystwo Czytelni ludowej, cesarsko-królewska Szkoła ślusarska itd. Czy używając nazw tych instytucji powinno się pisać zgodnie ich oryginalnym zapisem czy według współczesnych norm ortograficznych.
    Z wyrazami szacunku
    Jerzy Czerwiński
  • Spacja w zgodzie z ortografią i typografią
    23.04.2018
    Dzień dobry,
    1) Czy pisząc inicjały, powinniśmy je oddzielać spacją łamiącą czy niełamiącą?
    2) Czy są jakieś konwencje w języku polskim co do użycia „krótkiej” spacji (https://en.wikipedia.org/wiki/Thin_space). Czy możemy używać niełamiącej krótkiej spacji w skrótach typu m.in (m.␣in zapobiegając w taki sposób dzieleniu skrótów pomiędzy wierszami, jednocześnie zachowując mały odstęp pomiędzy literkami.
    3) Czy możemy użyć „krótkiej”, niełamiącej spacji w wyrażeniach typu ks.␣Jan Kowalski?
  • Cytat z powieści w dialogu
    20.04.2018
    Witam, mam takie oto pytanie. Jeśli chcę zapisać w dialogu czytaną przez bohatera treść książki, to czy powinienem ująć tę wypowiedź w cudzysłów, skoro treść owej książki jest fikcyjna?
  • Zografski
    28.03.2018
    Czy bułgarskie nazwisko Зографски należy zapisywać w języku polskim przez F (Zografski, jak w międzynarodowym zapisie) czy przez W (Zograwski, jak nazwiska polskie)?

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego