wymowa

 
Są tu rozstrzygnięcia większości problemów związanych z wymową: mówimy miękko gienerał, czy twardo generał; prawidłowa wymowa to wyłączać, czy może wyłanczać; lepiej wziąść czy wziąć; jak akcentujemy matematyka czy matematyka?
  • Zamarzać w Kambodży
    6.11.2018
    Szanowni Państwo,
    zwracam się z pytaniem o powód, dla którego w słowie zamarzać czytamy osobno głoski [r] i [z], a nie głoskę [rz] (podobnie jak w słowie umurzać). Ostatnio spotkałam się z wymawianiem słowa Kambodża jako „Kambod-ża”, wymawiając osobno [d] i [ż]. Czy taka wymowa jest poprawna, a jeśli tak, to czym jest uzasadniona.

    Z poważaniem,
    Joanna Migaj
  • Filipika
    5.11.2018
    Szanowni Państwo,
    na którą sylabę powinien padać akcent w słowie filipika?
  • Piętnaście
    8.10.2018
    Dzień dobry. Poproszę o wyjaśnienie wymowy wyrazu piętnaście.
    Dziękuję za odpowiedź.
    Anna Żukowska z Kolbud
  • Piętnaście
    4.10.2018
    Jak państwo (czyli poradnia językowa) wyjaśnicie wymowę liczebnika piętnaście?
  • Alternacja czy obniżenie/podniesienie artykulacji?
    4.09.2018
    Szanowni Państwo,
    byłabym niezmiernie wdzięczna za wyjaśnienie, w jaki sposób można odróżnić alternację od zjawiska podwyższenia/obniżenia artykulacji. Na przykład zastanawiam się, czy w nazwisku Biniaszek i Gaworzewski (od imienia Bieniaszek, nazwy miejscowości Gowarzewo) doszło do wymiany e:o, a:o czy obniżenia artykulacji.

    Z wyrazami szacunku,
    Karolina
  • Wymowa nazwiska Vogel
    5.07.2018
    Szanowni Państwo,
    czy nazwisko Zygmunta Vogla wymawia się jako: [fogla], czy [wogla]?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Bruschetta [wym. brusketta]
    3.07.2018
    Szanowni Państwo,
    czy słowo bruschetta wymawia się [bruszetta], czy [brusketta]?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Dirichlet
    12.06.2018
    Szanowni Państwo,
    czy mógłbym prosić o podanie przybliżonej poprawnej wymowy nazwiska niemieckiego matematyka Petera Dirichleta? Na ogół słyszę [dirichlet], rzadziej: [diriślet]. Z kolei internetowa encyklopedia PWN podaje formę, która wygląda jeszcze inaczej (jakby przez „k”?), ale nie jestem pewien, jak to przeczytać i czy rzeczywiście powinno tak być.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Jensen dla Anglików
    6.06.2018
    Szanowni Państwo,
    mam jeszcze jedno pytanie związane z Jensenem, tym razem Johanem Jensenem (matematykiem duńskim). Polska wymowa nie budzi wątpliwości, a czy zwracając się do anglojęzycznych słuchaczy, powiemy po prostu [jensen] czy jakoś inaczej?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Syfilis
    3.04.2018
    Dzień dobry,
    jak należy akcentować słowo syfilis – na drugiej czy na trzeciej sylabie od końca?
  • Zapis fonetyczny dla pierwszoklasistów
    3.04.2018
    Ucząc dzieci w klasie pierwszej, napotkałam problem w głoskowaniu dotyczący ch/h. Chodzi konkretnie o to, jaki zapis głoski przyjąć w tłumaczeniu dzieciom – czy głoskę tę zapisujemy literą h czy dwuznakiem ch? Na fonetyce rozgraniczaliśmy sposób zapisu tej głoski ze względu na jej dźwięczność lub bezdźwięczność, ale zapis fonetyczny po pierwsze nie pokrywa się z literami alfabetu w tym przypadku, po drugie jest zbyt skomplikowany dla dzieci w tym wieku.
    Pozdrawiam.
  • Jerozolimski
    27.03.2018
    Jak zaakcentować słowo jerozolimskie? Rozumiem, że w słowie Jerozolima pada akcent na trzecią sylabę od końca... ? A jak jest z odmianą? 
    Z góry dziękuję za odpowiedź. 
    Pozdrawiam 
    Klaudia
  • Jak wymawiamy ę w wyrazie rękawiczka?
    7.02.2018
    Szanowni Państwo,
    zapytałem około 25 nauczycieli polonistów i pań edukacji wczesnoszkolnej, ile głosek ma słowo rękawiczka. Wszystkie panie po przegłoskowaniu udzieliły odpowiedzi 9 głosek. Głoskując wyodrębniły głoski: r-ę-k-a-w-i-cz-k-a. (należy zaznaczyć, że wymowa głoski „ę” różniła się w tych wypowiedziach i brzmiała od tej klasycznej „ę” do takiej zbliżającej się do „en”). Jednakże zawsze głoska „ę” traktowana była jako jedna głoska.
    Zapytanie wynikało z faktu, że na podjętych przeze mnie studiach podyplomowych pani profesor zakwestionowała podaną przez mnie w tym słowie (rękawiczka) ilość/liczbę głosek (9 głosek), twierdząc, że głosek w tym słowie w zależności od wymowy jest 10: r-e- η-k-a-v'-i-č-k-a lub r-e-ł-k-a-v'-i'-č-k-a.

    Oto uzasadnienie:
    W słowie rękawiczka głoska [ę] stoi przed zwartą głoską [k], co powoduje zmianę sposobu artykulacji samogłoski nosowej [ę]. W rezultacie tego zjawiska fonetycznego zwanego upodobnieniem (w tym przypadku wstecznym) głoska [ę] będzie wymówiona najczęściej jako odnosowione [e] oraz tzw. nga, czyli tylnojęzykowe [n], lub jako [e] i półotwarta spółgłoska [ł]. Dlatego głoski w słowie rękawiczka, w zależności od tego jak je kto wymówi mogą być następujące: r-e- η-k-a-v'-i-č-k-a (liczba głosek 10) lub r-e-ł-k-a-v'-i'-č-k-a (liczba głosek 10).
    Ze względu na zachodzące w języku polskim zjawiska fonetyczne kolejne głoski w słowie rękawiczka nie są zatem takie, jaki Pan wymienił. Ponadto nigdy nie będzie ich 9, jak Pan podaje, tylko 10.
    Potwierdzenie można znaleźć choćby w następujących źródłach: M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2001; T. Karpowicz Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa, PWN 2009; E. Awramiuk, Lingwistyczne podstawy początkowej nauki czytania i pisania po polsku, Białystok, Trans Humana 2006.
    Moje poszukiwania odpowiedzi spowodowały znalezienie w Internecie – co nie jest potwierdzonym źródłem wiedzy – że o ile głoskę „ę” wymawiamy na różne sposoby w zależności jej położenia w wyrazie, to jednak traktujemy ją jako jedną głoskę, a nie wiele głosek.
    Stąd moje pytanie do Państwa: ile głosek ma słowo rękawiczka? Mojej pytanie wynika również z faktu, że powinienem (powinniśmy) uczyć poprawnego głoskowania uczniów.
    Z poważaniem
    Piotr Dylewski
  • W ogóle
    5.02.2018
    Szanowni Państwo!
    Jak należy wymawiać w ogóle? Czy jako dwa wyrazy z akcentem na ó (tak jak w szczególe), czy jako jeden wyraz z akcentem na o? Druga wersja jest popularna np. wśród aktorów czy lektorów. Jest jeszcze wogle, ale tę odrzucam.

    Pozdrawiam,
    Marcin Nowak
  • Akcent w wyrażeniach przyimkowych
    22.01.2018
    Szanowni Państwo,
    jak powinno się akcentować: przeszło mi przez MYŚL czy przeszło mi PRZEZ myśl (analogicznie do przyszło mi NA myśl). Ponadto: Chata za WSIĄ czy Chata ZA wsią (chodzi o tytuł powieści J.I. Kraszewskiego).
  • Wydawca
    10.01.2018
    Jak się wymawia wyrazy z w np. wydawca, nadawca, Szwecja, Szwajcaria przez w czy przez f?
  • Łyżka dziegciu
    8.01.2018
    Jak wymawia się grupę gci w odmienionych formach słowa dziegieć – dźwięcznie czy bezdźwięcznie (np. [dźegdźu] czy [dźekću])?
  • Buddenbrookowie
    21.12.2017
    Mam pytanie dotyczące wymowy nazwiska Buddenbrookowie z powieści Thomasa Manna. Jak należy odczytywać je w języku polskim? Budenbrukowie czy Budenbrokowie, a może Buddenbrookowie?
    Z niecierpliwością czekam na odpowiedź.
    Pozdrawiam
  • Niemniej
    20.12.2017
    Szanowni Państwo,
    jak należy akcentować spójnik niemniej – na pierwszej czy na drugiej sylabie?
  • Leasing
    15.12.2017
    Szanowni Państwo!
    Spytam nieco prowokacyjnie, świadom odejścia od preskryptywizmu we współczesnym językoznawstwie:

    Dlaczego promują Państwo wymowę /lizing/ wyrazu leasing? W uszach anglisty brzmi ona jak /peezel/ (PSL) czy /ezelde/ (SLD) w uszach polonisty.

    Z poważaniem
    Tomasz Stramel

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego