słowotwórstwo

 
Znajdują się tu szczegółowe informacje o budowie wyrazów i sposobach ich tworzenia. Można tu poznać neologizmy i dowiedzieć się, jakie są powody ich powstawania.
  • Lituanoznawstwo
    30.10.2018
    Szanowna Redakcjo,
    czy chcąc wprowadzić pojęcie analogiczne do rosjoznawstwa, ale dotyczące Litwy, lepiej użyć słowa litwoznawstwo (oraz litwoznawczy, litwoznawca, litwoznawczyni itd.), czy raczej lituanoznawstwo (lituanoznawczy, lituanoznawca, lituanoznawczyni itd.)?

    Z wyrazami szacunku
    Kamil
  • Postkryzysowy czy pokryzysowy?
    26.10.2018
    Szanowni Państwo,
    chciałabym się dowiedzieć, czy wyraz postkryzysowy jest niepoprawny? W słowniku widnieje tylko pokryzysowy, ale forma z post- występuje w tekstach. Czy formy z przedrostkiem post- nie należy używać?

    Pozdrawiam
    Katarzyna
  • Bielanianin, bielaniak czy bielańczyk
    24.10.2018
    Nazwę mieszkańca dzielnicy miast tworzy się przez dodanie końcówki -anin, ale w wypadku mieszkańca Bielan znacznie częściej od trudnej do wymówienia formy bielanianin spotykam się z bielańczykiem. Tak jak w artykule http://www.bielany.waw.pl/page/608,wspomnienia-starego-bielanczyka—dawne-wyprawy-do-miasta—jerzy-glosik.html. Istnieje również stowarzyszenie Młodzi Bielańczycy. Czy obie formy są poprawne? Czy można używać ich zamiennie?
  • Można by dopuścić przysłówek niechcąco
    18.10.2018
    Czemu piszemy niechcący, a nie niechcąco? Ta druga forma jest zbudowana analogicznie do innych przysłówków, a jednak jest niepoprawna.
  • Z sienkiewiczowska – tak, z żeromska, z kochanowska – nie.
    15.10.2018
    Dzień dobry!
    Chciałabym zapytać, czy dopuszczalne jest użycie konstrukcji z żeromska, z kochanowska, na wzór [brzmi to] z sienkiewiczowska.

    Dziękuję bardzo za odpowiedź. A.B.
  • Jest przymiotnik N(n)orwidowski, nie ma Ż(ż)eromskowski
    15.10.2018
    Szanowni Państwo!
    Chciałabym zadać następujące pytania:
    1. Czy w przypadku nazwisk odmieniających się jak przymiotniki (czyli typu Żeromski) istnieje jakakolwiek, choćby najbardziej teoretyczna, możliwość zbudowania eponimu wskazującego na autora/charakter na wzór słowa N(n)orwidowski?
    2. Czy byłaby (też czysto teoretycznie) dopuszczalna konstrukcja po żeromsku/z żeromska (na wzór po norwidowsku), gdyby dało się taki eponim z punktu 1 utworzyć? A co, jeśli się nie da?

    Dziękuję! A.B.
  • Przymiotnik od Graz to gracki
    15.10.2018
    Szanowni Państwo,
    w Austrii jest miasto Graz. Jak poprawnie zapisać formę przymiotnikową od tego miasta? Na myśl przychodzi mi grazki, gracki, grazerski (to już chyba trochę na podstawie analogii do języka niemieckiego, np. Grazer Athletic Klub). Czy któraś z tych wersji jest poprawna, czy lepiej stosować omówienie, np. stare miasto w Grazu zamiast grazkie/grackie/grazerskie stare miasto?
  • Przymiotnik od nazwiska Marcuse, czyli marcuseański/ Marcuseański
    10.10.2018
    Dzień dobry,
    chciałabym wiedzieć, jak utworzyć przymiotnik od nazwiska Herberta Marcusego.

    Załączam wyrazy szacunku
    Patrycja Maj-Palicka
  • Dlaczego inwolutny od inwolucja?
    17.09.2018
    Szanowni Państwo,
    w matematyce o dwóch obiektach, dla których istnieje inwolucja przekształcająca jeden na drugi, mówi się czasem, że są inwolutne. Czy bardziej uzasadniony gramatycznie jest właśnie taki przymiotnik (utworzony jak kongruentne od kongruencja), czy może lepiej byłoby: inwolutywne (jak produktywny od produkcja)?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Kacha a Florosław
    13.06.2018
    Imiona (oraz chyba ogólnie – rzeczowniki) można zdrabniać. Katarzyna staje się Kasią, a krzesłokrzesełkiem. Czy jest proces odwrotny, a jeśli tak, to jak się on nazywa? Przykład z mojego najbliższego otoczenia – Florian, który lubi jak się do niego mówi „zgrubiale” Florosław :) Jest to oczywiście pseudonim z przymrużeniem oka, ale być może „jest na to jakiś paragraf”. Analogicznie: góragórsko/górzysko, chłopchłopidło itp.
  • Spoilujemy czy spoilerujemy?
    12.06.2018
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie w związku z dość świeżym w polszczyźnie znaczeniem słowa spoiler: ‘psucie komuś przyjemności z oglądania filmu, czytania książki etc. poprzez zdradzanie fabuły’. Jako że wzięło się to od angielskiego czasownika spoil, niektórzy twierdzą, że możemy tylko spoilować (coś komuś). Z drugiej strony to właśnie spoiler utrwalił się już jako tako w polszczyźnie, więc może nic dziwnego, że niektórzy spoilerują. Kto ma rację?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Co powstało od czego?
    24.05.2018
    Szanowni Państwo,
    od jakiegoś czasu nurtuje mnie pewne zagadnienie, a mianowicie co jest wyrazem podstawowym, a co pochodnym w parach takich jak np. książka – księga, biel – biały.

    Z góry dziękuję
    Czytelnik
  • Kłopot z milionem nóg
    6.04.2018
    Jak poprawnie utworzyć przymiotnik określający hipotetyczne stworzenie mające milion nóg? Czy będzie to milionnożny, milionnogi, a może miliononożny lub miliononogi?
  • Przymiotnik od szlachta polska
    18.01.2018
    Szanowna Poradnio,
    jak brzmi poprawnie utworzony przymiotnik od szlachty polskiej: polskoszlachecki czy szlacheckopolski?
  • Nazwy badaczy języków
    11.01.2018
    Szanowni Państwo,
    jak brzmi prawidłowa nazwa badacza języka gockiego (gotysta?), badacza języka szwedzkiego (swedysta, suedysta...?), języka staoormiańskiego (ormianista, armenista...?) i języka staro-cerkiewno-słowiańskiego?

    Z szacunkiem
    stały Czytelnik
  • Przyrostek -ista
    10.01.2018
    Czy jest jakaś zasada, która określa, dla których uzależnień można tworzyć „osoby poszkodowane” z końcówką -ista? Np. hazard – hazardzista, onanizm – onanista, morfinamorfinista. Ale nie powiemy (chyba, że się mylę – ale nie spotykam takich form) alkoholista (tylko alkoholik), zakupista (tylko zakupoholik) itp.
  • Jakie filtry?
    8.01.2018
    Jak powinna brzmieć nazwa filtrujących wkładek do nosa: filtry nosowe, do nosa, czy donosowe?
  • lovecraftowski versus lovecraftiański
    18.12.2017
    Od nazwiska amerykańskiego pisarza grozy H.P. Lovecrafta pochodzi nazwa charakterystycznego stylu, a wręcz całego podgatunku literackiego horroru. W polskich tekstach – tych wydanych drukiem oraz tych publikowanych w Internecie – jest on określany zamiennie raz jako lovecraftowski, a raz lovecraftiański. Która forma jest poprawna? A może ich zakres znaczeniowy powinien być odmienny?
  • Przymiotniki od IKEA, Blizzard, Warcraft
    15.11.2017
    Chciałbym się dowiedzieć, czy poprawne są formy przymiotników tworzonych od nazw własnych, a konkretnie od nazw marek i produktów, takie jak na przykład Ikeowski (od nazwy firmy Ikea), Blizzardowski (od nazwy firmy Blizzard) czy Warcraftowski (od nazwy gry komputerowej Warcraft), a jeżeli tak, to czy są to formy mogące się pojawić w oficjalnych tekstach, czy też należy je zarezerwować dla mowy potocznej?

    Dziękuję i pozdrawiam,
    Ola
  • Papugarnia czy papużarnia?
    27.10.2017
    Szanowni Państwo,
    bardzo razi mnie nagminnie reklamowana w mediach papugarnia. Na kilometr wyczuwam, że coś jest z tym słowem nie w porządku. Nie ma przecież palmarni, tylko palmiarnia, nie ma ptakarni, tylko ptaszarnia. Hodowcy papug nie podzielają jednak mojego sentymentu do rzeczowników tworzonych z obocznością słowotwórczą. Będę wdzięczny za wyjaśnienie, czy oprócz ewentualnego uzusu, istnieje jakaś norma językowa, która racjonalizowałaby istnienie papugarni.

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego