słowotwórstwo

 
Znajdują się tu szczegółowe informacje o budowie wyrazów i sposobach ich tworzenia. Można tu poznać neologizmy i dowiedzieć się, jakie są powody ich powstawania.
  • Popiątnić
    12.03.2020
    Jeśli ktoś może coś podwoić lub potroić, a my osiągamy rezultaty jeszcze lepsze, to czy możemy powiedzieć, że udało nam się coś popiątnić (skoro wartością początkową było np. 1, a my osiągnęliśmy 5)?
  • gronować kontra klastrować
    12.03.2020
    Dzień dobry. Czy poprawnym słowotwórczo, byłby czasownik gronować – tworzyć ze zbioru, podzbiory wg podobieństwa czyli „grona”. Język angielski Clustering z rzeczownika Cluster. W opracowaniach z dziedziny statystyki nieliczni naukowcy stosują ten czasownik. W dziedzinie IT chciałbym użyć go w zastępstwie klastrowania.
  • Najdłuższy wyraz
    6.03.2020
    Dobry wieczór,
    od czasu do czasu w formie zabawy językowej wraca pytanie o najdłuższe słowo w języku polskim. Najczęściej podawane jest wtedy konstantynopolitańczykowianeczka, które – także i tu już to wyjaśniano – nie jest zgodne ze strukturą języka. A jest przecież inne – znacznie dłuższe, bo zawierające aż 59 znaków (!): ponaddziewięćsetdziewięćdziesięciodziewięcioipółkilometrowy.
    Karol Siuda
  • Zdrobniale o nartach
    25.02.2020
    Czy zdrabnianie słowa narty jest poprawną praktyką? W sloganach reklamujących sklepy sportowe lub oferowane produkty można napotkać nartki i narteczki.

    Z poważaniem
    Paweł
  • Monstrum a monstrualny
    18.02.2020
    Szanowna Redakcjo.
    dlaczego przymiotnik od monstrum to monstrualny, a nie monstralny? Może wydziwiam, ale wydaje mi się, że słowa rodzaju nijakiego zakończone na -um z zasady tracą tę cząstkę przy tworzeniu wyrazów pochodnych, np. muzeummuzealny, imperiumimperialny, kuriozumkuriozalny itd., prawda? Jeśli tak, to jakim więc cudem w słowie monstrualny uchowała się litera „u”?

    Z uszanowaniem
    W.B.
  • Deeskalacja czy dezeskalacja?
    17.02.2020
    Jak do zasad stosowania przedrostków de- i dez- ma się występujący w słowniku i używany w mediach wyraz deeskalacja? Eskalacja zaczyna się od samogłoski. Dlaczego w słowniku nie ma zgodnego z ogólnymi zasadami wyrazu dezeskalacja? Gdy politycy i dziennikarze używali wyrazu deubekizacja, wyjaśniono im, że powinni pisać dezubekizacja. W przypadku deeskalacji nie widać podobnej reakcji. Czy można używać wyrazu dezeskalacja bez narażania się na zarzut nieznajomości norm językowych?
  • Kiedy de-, a kiedy dez-
    5.02.2020
    Z tego co zrozumiałem z Państwa wyjaśnień, dotyczących poprawnej formy określenia instalacjadezinstalacja, powinno się również powiedzieć kompresjadezkompresja.
    To chyba niepoprawne formy, bo nawet automatyczne poprawianie pisowni w komputerze, podkreśla słowa dezinstalacja i dezkompresja na czerwono. Czyli jak to jest?
  • mieszkaniec Tesalii
    22.01.2020
    Dzień dobry,
    zastanawiam się, jak nazwać mieszkańców Tesalii. Dziękuję za pomoc.
    Z pozdrowieniami
    Patrycja Maj-Palicka
  • nauka o gryzoniach
    21.01.2020
    Szanowni Państwo, uprzejmie proszę o pomoc w ustaleniu nazwy nauki zajmującej się gryzoniami. Do tej pory odnalazłem jedynie nazwę w języku angielskim 'rodentology', jednak nie figuruje ona w żadnym słowniku. Nie wspominając już o źródłach polskich. Czy po polsku będzie to rodentologia? Z poważaniem, BD
  • Przymiotnik od Arendelle
    17.01.2020
    Szanowni Państwo,
    mam kłopot z utworzeniem przymiotnika od baśniowej nazwy krainy – Arendelle. Czy powinniśmy jedno z „l” usunąć? Przymiotnik z podwojonym „l” – arendellski – wygląda nietypowo. A może należałoby użyć innego wzorca odmiany: arendelliański?
    Pozdrawiam
    Czytelniczka
  • Wyszukiwalny, odnajdywalny
    10.12.2019
    Dzień dobry,
    czy słowa wyszukiwalny, odnajdywalny są poprawne? Np. w kontekście „Stosujemy taki standard, aby praca była wyszukiwalna” (jej zawartość dała się w ogóle wyszukać, odnaleźć).
  • Allah
    27.11.2019
    Czy słowo Allah utworzone z dwóch leksemów Al oraz ilah możemy zaliczyć do zrostów, skoro podczas procesu słowotwórstwa ze słowa ilah usunięto literkę „i”?
  • Poślica
    18.11.2019
    Szanowni Państwo!
    W trakcie wywiadu profesor Bralczyk stwierdził, że prawidłową formą żeńską od słowa poseł jest poślica (analogicznie do karzełkarlica lub diabełdiablica). Biorąc pod uwagę, że słowniki zawierają inne formy (pani poseł i posłanka), czy stwierdzenie profesora należy potraktować jak żart?
  • Przedszkolny
    18.11.2019
    Zastanawia mnie, co jest wyrazem podstawowym wyrazu przedszkolny. Czy jest to:
    1. przymiotnik szkolny (szkoł - aszkol - nyprzed - szkol - ny),
    2. rzeczownik przedszkole (szkoł - aprzed szkoł - ą => przed - szkol - e → przed - szkol - ny)?

    Szukając odpowiedzi, zauważyłem, że wyraz ten ma dwie definicje:
    1. poprzedzający okres szkolny,
    2. dotyczący przedszkola.

    Które odpowiednio pasują do obu wyżej podanych przeze mnie derywacji. Czy wszystko zależy od znaczenia wyrazu?
  • Gozończycy
    15.11.2019
    Szanowni Państwo,
    chciałabym zapytać, jak nazwiemy mieszkańców wyspy Gozo? Gozytańczycy?
    Pozdrawiam
    Berenika
  • Aztatycki
    12.11.2019
    Skąd się wzięła cząstka -ty- w słowie azjatycki? Wydawałoby się, że przymiotnik od Azji powinien brzmieć azjański (a może azyjski?), jednak odkryłem, że wyraz ten jest zarezerwowany raczej dla pojęcia azjanizmu (na słowo azjański, chyba nienotowane w słownikach, natrafiłem w jakiejś powieści). Czyżby powodem użycia -ty- w przymiotniku odnoszącym się do Azji była potrzeba odróżnienia go od terminów związanych z azjanizmem, a zatem moglibyśmy mówić o jakimś sztucznym tworze językowym?
  • Przymiotnik od nazwy Studzieniczna
    31.10.2019
    Szanowni Państwo,
    w Studzienicznej koło Augustowa znajduje się sanktuarium Matki Bożej. Czy Matka Boża ze Studzienicznej jest Matką Bożą Studzieniczną czy Studzieniczańską?
    Z góry dziękuję za odpowiedź
    Teresa
  • Przymiotnik od Andriej (Andrzej) Markow
    19.09.2019
    Szanowni Państwo,
    w matematyce pewną klasę procesów stochastycznych tworzą tzw. procesy Markowa (od Andrzeja Markowa). Chciałbym zapytać, jak należy skonstruować formę przymiotnikową tej nazwy, tj. czy powinniśmy mówić o procesach markowskich czy też markowowskich?
    Obie formy występują w literaturze matematycznej. Pierwsza jest chyba popularniejsza, choć w moim odczuciu to druga wydaje się poprawna (być może przez analogię do konstrukcji Newtonnewtonowski).

    Z pozdrowieniami,
    DJ
  • Wegekucharz (?)
    17.09.2019
    Czy neologizm wegekucharz (w zamyśle: ktoś, kto gotuje wyłącznie dania bezmięsne) jest fortunny i poprawnie zapisany?
  • Zdrobnienia i spieszczenia córki
    19.06.2019
    Czy córunia jest bardziej dosadnym zdrobnieniem niż córeczka? A jeśli tak, to gdzie na tym wykresie znajdą się córusia, córuńcia, córuchna i córcia? Czy istnieje zależność siły zdrobnienia od użytego formantu?
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego