etymologia

 
Jeśli nie wiesz, z jakiego języka pochodzi dane słowo, jakie było jego pierwotne znaczenie, czy lub jak zmieniło się jego znaczenie w naszym języku, dlaczego ma taką postać - tu dowiesz się wszystkiego o słowach, które pochodzą z innych języków, a zadomowiły się w polszczyźnie.
  • MMAe XV
    15.05.2019
    Witam, co oznacza skrót MMAe XV 101 w słowniku staropolskim S. Urbańczyka? Występuje on po cytacie do słowa opona: „Pro gunfis ferreis ad distentandum purpureum pauimentum dictum oppona super lectum … regis” MMAe XV 101?
    Pomocy
    Z poważaniem
  • Vyszmyenyty
    15.05.2019
    Szanowny Panie Profesorze,
    jak należy tłumaczyć słowo vyszmyenyty w XV-wiecznym oto cytacie: „Qui proceri, vyszmyenytego, corporis elegancia te sentis in giganteam quantitatem procrescere 1466 R XXII 10”, który podaje Słownik staropolski (t. X, s. 576) jako jeden z przykładów użycia w haśle wyśmienity? Bo jeśli ono, w tym zdaniu, oznacza ‘wysoki’ (Brückner), a nie ‘doskonały itp.’ (Urbańczyk), to już mielibyśmy rozwiązanie naszego problemu, który nakreśliłem w swoim pytaniu?

    Z poważaniem
  • Tak mi dopomoż Bóg
    25.04.2019
    Dzień dobry,
    dlaczego w zwrocie tak mi dopomóż Bóg mamy Bóg w mianowniku, a nie Boże?

    Dziękuję za pomoc,
    Łukasz
  • Wyśmienity
    23.04.2019
    Szanowni Państwo,

    w Słowniku etymologicznym języka polskiego A. Brückner podaje (za nim także WSJP PAN), że przymiotnik wyśmienity jeszcze w XV wieku oznaczał ‘wysoki’. Kiedy jednak zajrzałem m.in. do Słownika staropolskiego pod red. S. Urbańczyka, w haśle wyśmienity, ku mojemu zaskoczeniu, przeczytałem, że w staropolszczyźnie omawiany przymiotnik znaczył: ‘doskonały, znakomity, wyborny’', czyli tak samo jak dziś! Myślałem, że tam znajdę odnotowane to znaczenie, które Brückner podaje – ‘wysoki’.
    Proszę zatem o wyjaśnienie tej, moim zdaniem, sprzeczności oraz o podanie alternatywnego źródła słownikowego, które potwierdziłoby informację Brücknera. Ja takowego, niestety, nie znalazłem.

    Pozdrawiam
    Stratos Vasdekis
  • Żółw
    19.04.2019
    Szanowni Państwo,
    proszę o etymologię nazwy żółw.

    Pozdrawiam
    Stratos Vasdekis
  • Czynnik w matematyce
    10.04.2019
    Szanowni Państwo,
    chciałem spytać o etymologię słowa czynnik w znaczeniu ’argument mnożenia’. Czy chodzi może o to, że czynić miało znaczenie ‘pomnażać’? Jak to dokładnie było?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • No
    2.04.2019
    Witam, zastanawia mnie dlaczego w języku polskim no oznacza ‘tak’, choć w większości języków oznacza ‘nie’.
  • Tajemniczy wierdonek
    6.03.2019
    Proszę o podanie etymologii wyrazu wierdonek. Czy ma on coś wspólnego ze słowem wiardunk / wiardunek?
  • Samochód
    1.03.2019
    Dzień dobry,
    chciałam zapytać jaka jest etymologia wyrazu samochód?
    Dziękuję
  • Gnój
    22.02.2019
    Dzień dobry!
    Jaka jest etymologia słowa gnój?
  • Zapasy a zapasy
    20.02.2019
    Szanowni Państwo,
    jaka jest etymologia nazwy zapasy dla sportu walki? Czy ma związek z zapasami na zimę?

    Dziękuję i pozdrawiam,
    Łukasz
  • Dwulicowy
    19.02.2019
    Czy wiadomo, kiedy powstało słowo dwulicowy?
  • Polska dola i angielska dole
    6.02.2019
    Szanowni Państwo,
    czy słowo dola jest etymologicznie powiązane z angielskim dole, które pokrywa podobne spektrum znaczeniowe, czy to czysty przypadek?

    Dziękuję za pomoc,
    Łukasz
  • Sałatka
    9.01.2019
    Dzień dobry!
    Jaka jest etymologia słowa sałatka? To słowo brzmi tak jak byłoby „małą sałatą”, a przecież nie każda sałatka składa się z sałaty.

    Z góry dziękuję za odpowiedź.
  • Ciąża
    30.11.2018
    Interesuje mnie źródłosłów słowa ciąża. Czy jego pochodzenie jest od ciężaru i ciążyć? Bardzo dziękuję i pozdrawiam.
  • Od kiedy szłem zamiast szedłem?
    29.11.2018
    Czy da się ustalić od kiedy w Polsce mówiło się poszłem, przyszłem, jaka jest pokrótce historia użycia, oraz ewentualnie kiedy jednoznacznie oznaczono to jako błędne?
  • Donica
    7.11.2018
    Szanowni Państwo,
    proszę o etymologię rzeczownika donica.

    Pozdrawiam
    Stratos Vasdekis
  • Anaforyczne jiż i jenże
    30.10.2018
    Chciałabym się zapytać o pewne staropolskie słowo, mianowicie jiż, jenże. Dowiedziałam się, że oba te słowa znaczą który. Jak brzmią inne formy tego określenia – w rodzaju żeńskim, nijakim, w liczbie mnogiej (męskoosobowej i niemęskoosobowej)? 

    Pozdrawiam,
    Katarzyna K.
  • wątpiawnętrzności
    24.09.2018
    Szanowni Państwo,
    proszę o etymologię rzeczownika wątpia (‘wnętrzności’).

    Pozdrawiam
    Stratos Vasdekis
  • Co ma brona do obrony?
    12.09.2018
    Czy zdaniem Państwa istnieją związki znaczeniowe słów broń, obrona ze słowem określającym czynność rolniczą, mianowicie bronowaniem? U dawnych Słowian bardzo ważnym był zwyczaj oborywania granic, co stanowi magiczną ochronę (obronę) przed rozmaitymi energiami, duchami, które mogłyby wejść w szkodę. Oborywaniem wyznaczano i utrwalano granice. My dzisiaj mówimy o obronie granic. Wyjaśnienia słów broń i brona w Słowniku prasłowiańskim jedynie zwiększyły ilość rodzących się pytań...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego