frazeologia

W tym miejscu dowiesz się wszystkiego o polskich związkach frazeologicznych: skąd się wzięły, co znaczą, jaką mają postać, czy można je odmieniać lub w jakich kontekstach mogą być użyte.

  • nagroda w konkursie, na festiwalu i podczas spotkań

    13.07.2024
    13.07.2024

    Dzień dobry! Bardzo proszę o rozstrzygnięcie następującej wątpliwości dotyczących przyimków: otrzymać nagrodę w VIII Konkursie Akordeonowym, ale: w/na w XX Mławskim Festiwalu Muzyki, w/na XVII Międzynarodowych Spotkaniach Akordeonowych?

    Z poważaniem

    BT

  • Ktoś stara się (,) jak może

    5.07.2024
    5.07.2024

    Szanowni Państwo,

    czy w następującym zdaniu po „starał się” nie powinien znaleźć się przecinek z powodu dwóch orzeczeń: „Harry starał się jak mógł, by nie myśleć o przesłuchaniu, kiedy po południu czyścili oszklone szafki”?

  • (jak) jasny gwint

    2.07.2024
    2.07.2024

    Szanowni Państwo,

    skąd wzięło się wyrażenie Jasny gwint? Czym zasłużył sobie gwint, aby być jasnym i dlaczego ma to negatywne konotacje?

    Serdecznie pozdrawiam

  • nie bój nic i nie bój żaby

    29.06.2024
    29.06.2024

    Szanowni Państwo!

    Niedawno przypomniało mi się coś, co pamiętam sprzed pół wieku. Zdanie, stwierdzenie, powiedzenie: „nie bój nic, żaba w wodzie nie bodzie” ewentualnie „Nie bój żaby, żaba w wodzie nie bodzie”.

    Co to jest za dziwoląg, co znaczy/znaczył i skąd się wziął?

    Z poważaniem — Witold M.

  • aktywny czytelnik

    23.06.2024
    23.06.2024

    Dobry wieczór. Czy można napisać na dyplomie Dyplom Aktywnego Czytelnika? Chodzi o słowo „aktywny”, czyli taki, który regularnie wypożycza i czyta książki. Czy słowo to lepiej zastąpić innym, a jeśli tak, to jakim?

  • zapędzić kogoś w kozi róg

    23.06.2024
    23.06.2024

    Dzień dobry!

    Czy możemy siebie sami zapędzić w kozi róg? Czy tylko kogoś innego? Widzę przykłady takiego samodzielnego zapędzania w różnych artykułach online, ale słowniki internetowe tego nie potwierdzają.

    Pozdrawiam

    Karolina

  • żołnierz fortuny

    17.06.2024
    17.06.2024

    Szanowni Państwo,

    czy w języku polskim istnieje frazeologizm „żołnierz fortuny” na określenie żołnierza najemnego, czy jest to wyłącznie kalka z innych języków (fr. soldat de fortune, ang. soldier of fortune)? Moja pobieżna kwerenda internetowa wykazuje, że określenie to pojawia się raz w pamiętnikach Józefa Wybickiego, a poza tym przede wszystkim w literaturze współczesnej, i to sporadycznie.

  • Załamać ręce

    30.05.2024
    30.05.2024

    Szanowni Państwo,

    moje pytanie jest zapewne dosyć nietypowe, ale chciałbym wiedzieć, jak właściwie wygląda czynność, którą określa zwrot „załamywać ręce”? Nie ukrywam, że opis zawarty w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego „wygiąć na zewnątrz dłonie splecione palcami na znak rozpaczy” jest dla mnie trudny do wyobrażenia; nie przypominam sobie także, bym spotkał się z tak opisanym gestem.

  • iść na rower, jechać na rower

    29.05.2024
    29.05.2024

    Szanowni Państwo,

    zastanawiam się od pewnego czasu, czy poprawnym są sformułowania „jadę na rower” albo „idę na rower” użyte w kontekście udawania się na przejażdżkę rowerową w niedalekiej przyszłości. Zwłaszcza czy to pierwsze – nie jest swego rodzaju pleonazmem?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.

    Pozdrawiam

  • Czy mieszkanie może posiadać pokoje?

    27.05.2024
    27.05.2024

    Jaka jest różnica między posiadać a mieć??

    Czy poprawne będzie pierwsze zdanie, czy drugie?

    1) Mieszkanie posiada 4 pokoje?

    2) Mieszkanie ma 4 pokoje?

  • przyjechać na zgrupowanie kadry

    23.05.2024
    23.05.2024

    Czy dziennikarze piszą prawidłowo „przyjechał na kadrę”? Coraz więcej widzę takich sformułowań. Wydaje mi się, że prawidłowo powinno być „przyjechał na zgrupowanie kadry”.

  • smutni panowie

    20.05.2024
    20.05.2024

    Szanowni Państwo,

    dlaczego o tajnych funkcjonariuszach służb mówi się „smutni panowie”?

  • zadebiutować po raz wtóry

    19.05.2024
    19.05.2024

    Czy poprawnym w sensie językowym jest zdanie: „W Polsce film zadebiutował 3 maja 2002 roku”? Bardzo dziękuję za odpowiedź.

  • Lepenowski/ lepenowski

    18.05.2024
    18.05.2024

    Szanowni Państwo,

    jak powinien wyglądać przymiotnik od nazwiska Le Pen? Jean-Marie Le Pen twierdził, że obozy zagłady były zaledwie détail w historii II wojny. Czy można napisać: „Lepenowski détail”?

    Z wyrazami szacunku

    Aleksandra

  • w przyszłym maju

    6.05.2024
    6.05.2024

    Dzień dobry,

    czy sformułowanie „w przyszłym maju” jest poprawne? Czy może lepiej użyć „w przyszłym roku w maju”?

    Dziękuję za odpowiedź.

    Z poważaniem

  • model do celów

    27.04.2024
    27.04.2024

    Dzień dobry, uprzejmie proszę o zweryfikowanie określenia „model matematyczny dla celów ...” pod względem poprawności językowej.

    Z góry dziękuję za odpowiedź i życzę dobrego dnia!

    Hanna

  • hołd

    20.04.2024
    20.04.2024

    Proszę o wskazanie właściwej formy (może obydwie dopuszczalne?)

    1. Działalność ta sprawowana będzie w hołdzie dla bohaterów ...

    2. Działalność ta sprawowana będzie w hołdzie bohaterom ...


    Dziękuję za odpowiedź.

  • Frazeologizm z gajowym
    18.04.2024
    13.07.2020
    Szanowni Eksperci,
    uprzejmie proszę o wyjaśnienia genezy ironicznego powiedzenia być odważny jak żydowski gajowy, spotykanego jeszcze dziś wśród starszego pokolenia Polaków. Jeśli dobrze rozumiem, porzekadło to odwołuje się do stereotypowej tchórzliwości Żydów, ale dlaczego pojawia się w nim akurat gajowy?
    Z wyrazami szacunku
    Piotr Michałowski
  • limit przelewów

    17.04.2024
    17.04.2024

    Dzień dobry,

    słownikowo limit łączy się z dopełniaczem, czyli np. limit płatności, ale gdy mówimy o limicie dziennym w poniższych połączeniach, to która wersja jest prawidłowa?

    1. Limit dzienny dla przelewów

    2. Limit dzienny do przelewów

    3. Limit dzienny przelewów - ale czy to nie brzmi, jakby chodziło o liczbę przelewów?

    4. Limit dzienny do konta

    5. Limit dzienny dla konta.


    Z pozdrowieniami

    Ewelina

  • Tzw. ciepły guzik

    15.04.2024
    15.04.2024

    Szanowni Państwo!

    Na drzwiach autobusu zobaczyłem wezwanie: UŻYJ CIEPŁEGO GUZIKA. Sprawdziłem, żaden guzik nie jest cieplejszy od innych elementów, więc doszedłem do wniosku, że to pewnie przenośnia. Czy jednak w przypadku przenośni nie powinien ten napis wyglądać tak: UŻYJ „CIEPŁEGO” GUZIKA?

    Z poważaniem – Witold Dociekliwy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego