frazeologia

 
W tym miejscu dowiesz się wszystkiego o polskich związkach frazeologicznych: skąd się wzięły, co znaczą, jaką mają postać, czy można je odmieniać lub w jakich kontekstach mogą być użyte.
  • Z jednej strony…, z drugiej strony…
    10.01.2018
    Czy wyrażenie z drugiej strony... w tekście może funkcjonować bez wcześniejszego z jednej strony...? Do zadania tego pytania zainspirowała mnie uszczypliwa uwaga pewnej redaktorki: „A gdzie jest pierwsza strona?”.
  • Brak żony stanu
    9.01.2018
    Jak brzmi żeńska forma lub żeński odpowiednik męża stanu?
  • Wyrażenia i zwroty z logiką
    9.01.2018
    Czy wyrażenie logicznie rzecz biorąc w zdaniu:
    Skoro było tak kiedyś, to logicznie rzecz biorąc, powinno tak być teraz
    można zamienić na:
    Skoro było tak kiedyś, to logiczne jest, że powinno tak być teraz.
    Skoro było tak kiedyś, to na logikę, powinno tak być teraz.
  • Wisienka na torcie
    20.12.2017
    Chciałbym się dowiedzieć, jaka jest etymologia związku frazeologicznego wisienka na torcie. I czy rację ma Tomasz Hajto – autor zwrotu truskawka na torcie – który twierdzi, że wisienka nie jest jedyną dopuszczalną formą.

    Łączę pozdrowienia
  • To nie piekarnia
    12.12.2017
    Zastanawia mnie pochodzenie oraz znaczenie powiedzenia to nie piekarnia. Coraz częściej spotykam się z nim w sytuacjach typu ‘spokojnie, prześlę Pani tę umowę na jutro’. To nie piekarnia – w znaczeniu ‘proszę poczekać, ta sprawa nie jest tak bardzo pilna’. Najbardziej mnie zastanawia, co ma wspólnego piekarnia z załatwianiem pilnych/naglących tematów. Jedyne co mi przychodzi do głowy to szybka obsługa w piekarni – człowiek wchodzi, kupuje chleb i opuszcza lokal, wszystko trwa parę chwil.
  • Jakim echem się coś odbija?
    11.12.2017
    Podczas meczu piłkarskiego Legia-Górnik kibice pokazali transparent (Fanatyzm) odbijający się szerokim echem. Jeden z dziennikarzy zwrócił uwagę, że jest to błąd językowy. Prawidłowo powinno być głośnym echem. Powołał się na hasło echo z Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN, 2004. Napisano tam, że forma szerokim echem jest niepoprawna. Natomiast na sjp.pwn.pl w korpusie językowym widnieje kilkanaście przykładów użycia szerokim echem. Czy zatem obie wersje są obecnie poprawne?
  • Zalać robaka
    16.11.2017
    Skąd się wzięło powiedzenie zalać robaka? Dlaczego mówimy akurat o robaku?
  • Wielkie mi mecyje!
    16.11.2017
    Szanowna Pani Profesor,

    moje pytanie dotyczy powiedzenia wielkie mi mecyje. Czym są owe mecyje i czy jest to wyraz używany współcześnie w innych wypowiedziach niż to zacytowane?

    Z poważaniem
    Czytelniczka
  • Mieć czegoś na lekarstwo
    25.10.2017
    Szanowni Państwo,
    frapuje mnie frazeologizm mieć czegoś na lekarstwo, czyli ’mieć czegoś bardzo mało’. Chodzi może o to, że substancje zawarte w lekarstwach występują w bardzo małych ilościach, rzędu mikrogramów? Czy to zupełnie fałszywy trop?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Pobite gary, spalone gary
    23.10.2017
    Szanowni Państwo,
    skąd się wzięło wyrażenie pobite gary, znane z dziecięcych zabaw, np. w chowanego?
  • Babie lato
    17.10.2017
    Szanowni Państwo,
    skąd się wzięło wyrażenie babie lato?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • A nuż (widelec)
    16.10.2017
    Dlaczego we frazeologizmie a nuż, widelec stawiamy przecinek po nuż?
  • Żyć na kocią łapę
    9.10.2017
    Zastanawialiśmy sie ostatnio ze znajomymi, skąd wzięło sie powiedzenie żyć na kocią łapę. Wydaje nam się, że wraz ze zmianą obyczajów powiedzenie to wyszło nieco z użycia, czy mamy rację? Czy są sposoby, by to potwierdzić?
  • Jeden po drugim, jeden za drugim
    4.10.2017
    Szanowni Państwo,
    czy w zdaniu Zauroczyła nawet jakiegoś bułgarskiego artystę, od dwudziestu lat mieszkającego w Pradze, piła z nim wino, mówiła po bułgarsku i paliła jednego papierosa po drugim można napisać jednego papierosa za drugim, czy byłby to błąd?
  • Przyjąć do wiadomości
    13.09.2017
    Proszę o udzielenie informacji czy stwierdzenie przyjąć do wiadomości (w tym przypadku chodzi o sposób rozliczenia kosztów robót budowlanych) oznacza, że druga strona wyraziła zgodę na przedstawiony sposób rozliczenia?
    W słowniku PWN znalazłam kilka znaczeń słowa przyjąć, m.in. ‘zgodzić się na coś, uznać coś za odpowiednie’.

  • Kupować kota w worku
    24.07.2017
    Szanowni Państwo,
    skąd się wziął związek frazeologiczny nie kupuj kota w worku?

    Z pozdrowieniami
    Stratos Vasdekis
  • Słomiany wdowiec
    24.07.2017
    Szanowni Państwo,
    skąd się wzięło powiedzenie słomiany wdowiec?
    Z pozdrowieniami
    Stratos Vasdekis
  • Trudno (nie) oprzeć się wrażeniu
    20.06.2017
    Chciałbym zapytać o często stosowane wyrażenia trudno nie oprzeć się wrażeniu i trudno oprzeć się wrażeniu. Z czego to wynika, że są stosowane zamiennie, a sens wypowiedzi pozostaje ten sam, chociaż powinien być zupełnie inny?
  • Miasto statutarne
    20.06.2017
    Chciałem zapytać o poprawność słowa statutarny, na które trafiłem w haśle
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Miasto_statutarne
    Moim zdaniem, owo miasto statutarne (takie które funkcjonuje na podstawie statutu), powinno być określane jako miasto statutowe.
    Słowo statutarny jest kalką z języka czeskiego, a w nim z niemieckiego.
    Próbowałem ten zapis skorygować, jednak zawsze ktoś ponownie przywraca go, w takiej właśnie formie. Czy robiąc to, jednak ma rację?
  • Practical effects po polsku
    20.06.2017
    Mam pytanie odnośnie angielskiego zwrotu practical effects. Czy jest jakikolwiek polski odpowiednik? Stosować kalkę praktyczne efekty czy lepiej jej unikać? A może nazywać je po prostu tradycyjnymi efektami specjalnymi?

    Pozdrawiam,
    Tomasz Lubczyński

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego