Czas względny przyszły w języku polskim?

 
Czas względny przyszły w języku polskim?
3.09.2018
Czas zaprzeszły uznaje się za formę historyczną. Czy istniała kiedykolwiek analogiczna i podobnie archaiczna w brzmieniu odmiana czasu przyszłego? Coś z obszarów czasu przyszłego złożonego? Taka mianowicie z czasownikiem dokonanym. Przykład: Ona będzie go polubi.
Nie ma dowodów na to, że w języku prasłowiańskim funkcjonował czas względny przyszły (zob. Moszyński L., Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa 1984, s. 267 i n.). Czynność przyszłą, jak pokazuje przykład języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, wyrażano formami prostymi (równymi czasowi teraźniejszemu) – w wypadku czasowników dokonanych, i opisowymi – w wypadku czasowników niedokonanych. W językach słowiańskich wykorzystywano różne słowa posiłkowe (np. chcieć, mieć, zacząć, być) dodawane do bezokolicznika lub do imiesłowu czasu przeszłego czynnego II (por. polskie będę + pisał, -a). Analizy zabytków starocerkiewnych wskazały na bardzo rzadkie konstrukcje peryfrastyczne z imiesłowami, zdolne wyrazić relacje uprzedniości bądź następczości w stosunku do przyszłości. Nie ma po nich śladu, a opisowe złożenia oparte na imiesłowie czasu przeszłego II mają już tylko (w języku polskim po zaniku czasu zaprzeszłego) funkcję czasów bezwzględnych (staropolskie pisał + jeśm dało dzisiejsze pisał-em). Podany przez Panią przykład jest z językowego punku widzenie wykluczony. Ustaliła się bowiem reguła, że będę, będziesz… (tak samo zacznę, zaczniesz…) łączy się tylko z czasownikami niedokonanymi. Polubić jest czasownikiem dokonanym. Tytułem uzupełnienia warto dodać, że także niemiecki złożony imiesłowowo i bezokolicznikowo czas Futur II wyraża przekonanie, że czynność zostanie wykonana w przyszłości, a nie czynność, która miałaby nastąpić po innej lub przed nią. O uprzedniości („zanim”) można mówić w wypadku angielskiego czasu Future Perfect.
Kazimierz Sikora, Uniwersytet Jagielloński
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!