Szmata a szmat

 
Szmata a szmat
15.04.2016
Proszę o podanie etymologii słowa szmata i jak się ma to słowo do słowa szmat (drogi).

Bawi mnie szukanie tego związku, zwłaszcza że poprzednio pytałam o zależność miedzy włóknem (z którego przecież zbudowana jest szmata) a włóczeniem ( w czasie którego przecież trzeba pokonać szmat drogi).

Pozdrawiam serdecznie
Maria
Etymologia słówwa szmata i szmat jest niepewna (por. W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005, s. 604), jednak pewne jest to, że mają one wspólne pochodzenie, a właściwie były kiedyś wariantami rodzajowymi (czyli stanowiły jeden wyraz mający różne formy rodzajowe, tak jak dziś np. klusek i kluska czy rodzynek i rodzynka).
Początkowo miały znaczenie ‘duża część jakiejś płaskiej powierzchni’, które przysługuje dziś wyłącznie nazwie szmat (oczywiście, współcześnie ma ona bardzo ograniczoną łączliwość; mówimy głównie: szmat drogi, szmat ziemi). Ze znaczenie tego wyodrębniło się z czasem inne – ‘kawałek tkaniny’ – ono „przypadło” rzeczownikowi szmata, który później uległ degradacji (dziś szmata to zniszczona tkanina).
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego