mieć duszę na ramieniu

 
mieć duszę na ramieniu
7.12.2010
Dzień dobry,
bardzo proszę o wyjaśnienie, skąd w naszym języku wzięło się powiedzenie mieć duszę na ramieniu.
Pozdrawiam
Urszula Szuszkiewicz
Metaforyczna podstawa tego zwrotu jest jasna: dusza opuszcza ciało w chwili śmierci, por. wyzionąć ducha, oddać Bogu duszę, a także np. niemieckie die Seele sitzt jedem auf der Zunge – dosłownie 'dusza siedzi komuś na języku', faktycznie zaś 'ktoś jest na łożu śmierci'. Mieć duszę na ramieniu znaczy dziś 'bardzo się bać', a dawniej znaczyło 'bać się o swoje życie', co tzw. słownik warszawski pokazuje przykładem: „Miał już duszę na ramieniu (= był w strachu śmiertelnym)”.
Niejasne pozostaje, dlaczego akurat ramię zostało wyeksponowane w tym zwrocie. Być może interesujący Panią frazeologizm ma jakieś konkretne źródło w baśni, legendzie, anegdocie, utworze literackim. Nie udało mi się takiego źródła ustalić, sprawdziłem jednak za pomocą konkordancji dostępnych w internecie, że nie jest to zwrot o proweniencji biblijnej.
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!