wypowiedzieć

wypowiedzieć

16.07.2022
16.07.2022

Szanowni Językoznawcy,


dlaczego czasownik „wypowiedzieć” może mieć znaczenie ‘zaczynać’ (w połączeniu z wojną) oraz ‘kończyć’ (w połączeniu z umową, gościną)? Jaka jest geneza tej rozbieżności? Słownik S.B. Lindego rejestruje nawet połączenie „wypowiedzieć pokój”, które ma takie samo znaczenie co „wypowiedzieć wojnę”. (To połączenie zawiera też WSJP PAN, ale w znaczeniu pokoju jako przedmiotu umowy, zatem znowu – ‘kończyć’).


Z poważaniem i pozdrowieniami

J.J.

Wypowiedzieć wojnę jest typowym zestawieniem terminologicznym (stałym związkiem wyrazowym o utrwalonym w danym obszarze wiedzy znaczeniu). Wypowiedzenie wojny, inaczej deklaracja wojny, to performatywny akt słowny lub podpisanie dokumentu przez upoważnionego przedstawiciela rządu. Deklaracja wojny jest równoznaczna z powstaniem stanu wojny między dwoma państwami lub ich większą liczbą. W tej konstrukcji leksykalnej czasownik wypowiedzieć występuje w swoim podstawowym znaczeniu ‘oznajmiania czegoś słowami’.

Ale czasownik wypowiedzieć może także wystąpić w bardziej wyspecjalizowanym znaczeniu niż ‘wyrażanie, oznajmianie słowami’. Może oznaczać rozwiązanie umowy dotyczącej tego, co nazywa następujący wyraz, por. np. wypowiedzieć mieszkanie, pokój, miejsce; pracę, warunki pracy; dzierżawę, najem, pełnomocnictwo, udziały (w spółce); służbę; układ, umowę.

Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zapraszamy do udziału w plebiscycie

MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

WYRAŻAJ SIĘ... PO POLSKU!

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Zagłosuj
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. Gottlieba Daimlera 2. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym o przysługujących Państwu Prawach, znajdą Państwo w Polityce Prywatności.

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022"!