dobry

Wielki słownik ortograficzny PWN

dobry; dobrzy; lep•szy
dobry (ocena szkolna, skróty: db., db)
Dobry Pasterz (= Chrystus) Dobrego Pasterza
Dobra (miejscowość) -rej, -rą; przym.: dobrski
dobra (majątek) dóbr
dobra (dobrze, zgoda)
Dobre (miejscowość) -rego, -rem; przym.: dobrski
dobre: do dobrego, ku dobremu
Lep•szy (nazwisko) Lep•szego, Lep•szym; Lep•szowie (a. Lep•si), Lep•szów (a. Lep•szych)
lep•szy; -p•si
naj•lep•szy; -p•si
co lep•szy; co lep•si
Dobra Nowina (= Ewangelia) Dobrej Nowinie, Dobrą Nowinę
Dobre Miasto Dobrego Miasta, Dobrym Mieście; przym.: dobromiejski

Słownik języka polskiego PWN

dobry I
1. «zgodny z zasadami moralnymi, godny naśladowania»
2. «życzliwy, skłonny do pomocy»
3. «wyrażający czyjąś pozytywną opinię»
4. «o usposobieniu, nastroju: wesoły, pogodny»
5. «zapowiadający coś pomyślnego»
6. «starannie wykonujący swoje obowiązki»
7. «o organizmie lub jego części: dobrze funkcjonujący»
8. «wysokiej jakości»
9. «odpowiedni z punktu widzenia czyichś potrzeb lub oczekiwań»
10. «o potrawach, napojach: smaczny»
11. «korzystny pod względem materialnym»
12. «wynikający z trafnego wyboru»
13. «z nawiązką odmierzony, większy, niżby się zdawało»
dobry II
1. «dobry, szlachetny człowiek»
2. zob. ocena dobra.
dzień dobry «forma powitania»
dobre zob. dobro.
lepsze «sytuacja lepsza od poprzedniej»
lepszy st. wyższy od dobry
• lepszość
dobra I
1. «duży majątek ziemski»
2. «rzeczy i wartości potrzebne do życia i rozwoju człowieka»
dobra II pot. «dobrze, zgoda»
dobra osobiste «godność i prawa osobiste człowieka, takie jak wolność, nietykalność, ochrona zdrowia, prawo do prywatności»
drzewo żywota, drzewo wiadomości dobrego i złego «według Starego Testamentu: jabłoń rosnąca w raju, z której nie wolno było Adamowi i Ewie zrywać owoców»
na dobre «w pełni lub w dużym stopniu»
ocena bardzo dobra «wysoka ocena szkolna, do niedawna najwyższa, dziś niższa jedynie od celującej»
ocena dobra «dość dobra ocena szkolna, niższa od bardzo dobrej, a wyższa od dostatecznej»
po dobremu «grzecznie, łagodnie»
w najlepsze «niczym się nie przejmując»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

dobry czas na...
6.12.2005
Ostatnio zastanawiałem się, czy piszę się, że „Wiosna jest dobrym czasem na zakochanie”, czy „Wiosna jest dobrym czasem do zakochania”. Ja opowiadałbym się za wersją z przyimkiem do, choć nie razi mnie pierwsza z podanych możliwości. A jak sądzą specjaliści? Za odpowiedź dziękuję serdecznie.
Dobry wieczór, ale Dobranoc
16.01.2013
Szanowna Poradnio!
Interesuje mnie brak analogii w wyrażeniach Dzień dobry, Dobranoc, Dobry wieczór. Wyrażenia te różnią się kolejnością rzeczownik – przymiotnik oraz pisownią: raz łącznie, raz oddzielnie. Czy jest jakieś wytłumaczenie takich rozbieżności, skoro te wyrażenia służą do tego samego i podobnie są zbudowane?
Serdecznie Pozdrawiam
Robert Wiatr
Dzień dobry czy Dobry wieczór?
31.01.2006
Jaki jest przedział czasowy odnośnie używania zwrotów typu: Dzień dobry a Dobry wieczór i Do widzenia a Dobranoc? Moje pytanie dotyczy sytuacji, gdy zimą znaczna część społeczeństwa o godzinie np. 16.00, wchodząc do sklepu, mówi Dobry wieczór, a wychodząc – Dobranoc. Dziwi mnie to, bowiem zawsze używam słów Dobry wieczór, gdy mamy do czynienia z godzinami wieczornymi, tj. np. od 19.00, a Dobranoc, gdy nadchodzi czas pójścia spać. Jaka jest zatem reguła używania powyższych zwrotów?

Ciekawostki

DZIEŃ DOBRY
Gdybyśmy mieli bardziej naturalne powitanie dobry dzień, zaczęlibyśmy je może wymawiać jako jeden wyraz, z akcentem na [y], i zrosłoby się ono też w pisowni, jak dobranoc.
Mówimy „Dobry żart tynfa wart”, wyrażając aprobatę dla czyjegoś żartu.
Mówimy „Lepsze jest wrogiem dobrego”, mając na myśli to, że szukając najlepszej możliwości, często traci się możliwość dobrą.
Mówimy „Lepszy wróbel w garści (w ręku) niż gołąb na dachu” lub „Lepszy wróbel w ręku niż dzięcioł na sęku”, mając na myśli to, że lepiej zadowolić się czymś osiągalnym niż zabiegać o coś, co jest trudne do zdobycia.
Brać coś za dobrą monetę
Czyli: brać czyjeś słowa i czyny poważnie, nie widząc, a czasem nie chcąc w nich widzieć fałszu, ironii, czy złych zamiarów. Węsząc wszędzie zło, widzimy złe monety w dobrych, a zbytnia podejrzliwość nie popłaca i życie utrudnia.
Mówimy „Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane”, mając na myśli to, że nawet najlepsze zamiary niewiele są warte, jeśli nie są poparte właściwym działaniem.
Mówimy „Kto pierwszy, ten lepszy”, mając na myśli to, że im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel.
Mówimy „Lepszy rydz niż nic”, aby pocieszyć siebie lub kogoś, że niewielki zysk, połowiczny sukces itp. są lepsze niż całkowity ich brak. Spodziewaliśmy się więcej, ale podobno lepszy rydz niż nic.
Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... obozie krążyła oficjalna waluta. Za lagermarki można było kupić różne dobra, np. bloki rysunkowe, a nawet gramofony!
    Kto chciał, mógł zająć...
  • ... jeszcze nie byłem..
    ło co chodzi??
    bo się pogubimy
    dzień
    dobry..
    jestem..
    ... gadaj coś
    e tam i tak wszystko tu zostanie...
  • ... na ten temat dysponowała centralna placówka. Takie załatwienie sprawy uzasadniono lepszymi możliwościami przeanalizowania materiału, dokładniej, niż mogła to zrobić placówka lokalna...

Encyklopedia PWN

tytuł Jezusa Chrystusa, odwołujący się do starotestamentowych obrazów króla bądź Boga jako pasterzy ludu i do określania Jezusa jako pasterza w Nowym Testamencie;
Aleksander Dobry, data ur. nieznana, zm. 1432,
hospodar mołdawski od 1400;
Eryk I Zawsze Dobry, Erik Ejegod, z dynastii Estridsenów, ur. ok. 1056, Slangerup(?), zm. 10 VII 1103, Cypr,
król Danii od 1095, syn Swena II Estridsena;
Filip III Dobry, ur. 13 VI 1396, Dijon, zm. 15 VI 1467, Brugia,
książę Burgundii od 1419, syn Jana bez Trwogi;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego