Boguszów-Gorce

 
Boguszów-Gorce
27.09.2002
Dzień dobry.
Proszę o odpowiedź, jak prawidłowo odmienić nazwę miejscowości dolnośląskiej Boguszów-Gorce. Czy powinno to być Boguszowa-Gorc, czy też Boguszowa-Gorców?
Spotkałam się z obiema wersjami, mieszkańcy raczej mówią Boguszowa-Gorc, taka też wersja jest na oficjalnej stronie internetowej miasta. Są jednak osoby, które twierdzą, że powinno się odmieniać tak, jak nazwę regionu Gorce, czyli – Gorców. Proszę o wyjaśnienia. Pozdrawiam serdecznie
Natasza Chyb
Problem przez Panią poruszony pojawia się bardzo często w odmianie tych nazw geograficznych, które miewają specyficzne, lokalnie używane formy fleksyjne. Najbardziej znanym przykładem takiej rozbieżności jest dopełniacz od nazwy Tychy – choć w mieście i jego okolicy używa się niemal wyłącznie formy do Tychów, część podręczników poprawnościowych (z wyjątkiem niektórych wydanych w ostatnich latach) zaleca formę do Tych jako jedyną.
Tego rodzaju lokalne zwyczaje językowe nastręczają wiele trudności użytkownikom języka polskiego, na przykład nazwy miejscowości o formie liczby mnogiej na ogół mają w dopełniaczu tzw. końcówkę zerową, np. Kielce – do Kielc, Kowary – do Kowar; jest to jednak tylko tendencja, choć wyraźna, nie reguła, bo mamy też: Beskidy – do Beskidów, Dwikozy – do Dwikozów itd. Także w Boguszowie-Gorcach znana jest lokalna forma dopełniacza – mówią tam przeważnie: jestem z Boguszowa-Gorc, jadę do Boguszowa-Gorc itp. Czy można w związku z tym używać formy do Boguszowa-Gorców? Oczywiście, a to z paru ważnych powodów.
1) Lokalne formy należy respektować w całej Polsce wtedy, gdy chodzi o często używane nazwy geograficzne, powiemy więc np. do Bydgoszczy, Jarosławia, Tłuszcza, nie inaczej. Nie możemy jednak narzucać ogółowi Polaków zwyczajów lokalnych w użyciu nazw małych miejscowości, ponieważ zwyczaje te są nieprzewidywalne, a liczba takich „nietypowych” form jest znaczna, np. nazwa Chełsty może mieć lokalnie dopełniacz Chełstów (gdy jest to wieś niedaleko Żarnowa w Piotrkowskiem) lub Chełst (jeśli jest to wieś koło Różana w Ostrołęckiem).
2) Kilka ogólnie dostępnych słowników, począwszy od „Słownika etymologicznego miast i gmin PRL” Stanisława Rosponda (autora wielu publikacji na temat nazw miejscowych), podaje dopełniacz z końcówką -ów jako właściwy. Taką formę podaje również „Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce”, co jest szczególnie ciekawe, skoro na stronach internetowych firmowanych przez urząd miasta jest tylko forma Boguszowa-Gorc. Muszę jednak powiedzieć, że nie jest to jedyny znany mi przykład rozbieżności między tym wykazem a lokalnymi zwyczajami językowymi.
Formę do Boguszowa-Gorc należy w związku z tym uznać za regionalizm. Regionalizmami nazywamy takie elementy językowe, których zasięg jest ograniczony tylko do części obszaru, na którym używa się języka polskiego. A skoro akceptujemy regionalne warianty w słownictwie (np. borówka/ czarna jagoda, grysik/ kasza manna), możemy też zaakceptować i lokalne, i utworzone na mocy reguły formy odmiany nazw własnych. Tym bardziej że istnieją precedensy tego rodzaju – proszę sprawdzić w słownikach poprawnej polszczyzny hasło „Białobrzegi”.
W użyciu ogólnopolskim proponuję używać formy Boguszowa-Gorców, skoro stoi za nią autorytet kilku publikacji. A że język jest narzędziem porozumiewania się, a porozumiewanie się sztuką, toteż radzę, gdy Pani będzie w miejscowości, o której mowa, używać dopełniacza do Boguszowa-Gorc.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!