Dywiz w nazwach miejscowych oraz w nazwach przystanków

Dywiz w nazwach miejscowych oraz w nazwach przystanków

3.10.2021

Szanowni Językoznawcy,

co rządzi użyciem lub nieużyciem łącznika w nazwach miejscowych niektórych osiedli lub przystanków? Czym różnią się nazwy osiedli w Warszawie, takie jak Marymont-Potok, Marymont-Ruda od np. nazwy Bemowo Lotnisko (bez łącznika)? Czy stosowanie łącznika w nazwach przystanków typu: Podleśna-IMiGW, Łomianki-Szkoła, Nowy Świat-Uniwersytet, Wola-Ratusz jest poprawne? W jakim zakresie używa się w tych przypadkach norm dot. nazw miejscowości?

Z poważaniem i pozdrowieniami

J.J.

Norma ortograficzna mówi jednoznacznie, że jeśli dana nazwa miejscowa składa się z dwu lub więcej członów rzeczownikowych, które wspólnie identyfikują jednostkę administracyjną i/lub geograficzną, a więc miejscowość lub jej część, stosuje się łącznik. To zalecenie jest zgodne z Wykazem urzędowym nazw miejscowości w Polsce. W odróżnieniu od wyrażeń pospolitych w nazwach własnych geograficznych łączy się za pomocą dywizu człony nierównorzędne znaczeniowo, np. nazwę miejscowości i dzielnicy, por. Kraków-Płaszów, Warszawa-Praga-Południe, Wrocław-Nowy Dwór. Wyjątkowo nie piszemy z łącznikiem nazw miejscowych, w których pierwszym członem są wyrazy: Kolonia, Osada, Osiedle, np. Kolonia Ostrów, Osada Konin, Osiedle Wilga.

Odnosząc się do nazw przywołanych w pytaniu, należy stwierdzić, że jednakowego traktowania – tj. zapisu z dywizem – wymagają nazwy typu: Marymont-Potok, Marymont-Ruda i Bemowo-Lotnisko.

Opisana powyżej norma ortograficzna jest niejako rozciągana na nazwy różnego typu przystanków (kolejowych, metra, autobusowych i tramwajowych). Zapewne nie ma w tym niczego złego, ponieważ nazwy ulic, instytucji, zabytków, budynków użyteczności publicznej itp. stanowią jednostki geograficzne i/lub administracyjne sensu largo, a funkcja łącznika przyczynia się do względnie jednolitego traktowania nazw o różnej genezie.

Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego